ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အစိုးရိမ်ရဆုံးကိစ္စတစ်ခုကတော့ “နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ ပယ်ဖျက်ခံရခြင်း (Visa Cancellation)” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လူတော်တော်များများကတော့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (入管) ကနေ အကြောင်းကြားစာရောက်လာပြီဆိုရင် “အားလုံးပြီးဆုံးသွားပြီ၊ ငါတော့ ပြန်ရတော့မှာပဲ” ဆိုပြီး စိတ်ပျက်အားငယ်သွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေအရ “ပယ်ဖျက်ခြင်းဆိုင်ရာအကြောင်းရင်း” နဲ့ ကိုက်ညီနေရင်တောင်မှ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့်ပြုတဲ့ “ကယ်တင်ပေးမယ့်လမ်းစ” တွေ ရှိနေပါသေးတယ်။
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို အထူးပြုလုပ်ကိုင်နေတဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆောင် (行政書士) တစ်ယောက်ရဲ့ အမြင်ကနေ ဗီဇာပယ်ဖျက်မခံရတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ အရေးကြုံလာရင် ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ “ဗီဇာပယ်ဖျက်ခံရခြင်း = ချက်ချင်းပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း” မဟုတ်ပါ
လူသိနည်းတဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ ဗီဇာပယ်ဖျက်ခြင်းဟာ “မဖြစ်မနေ လုပ်ရမယ် (တာဝန်)” ဆိုတာထက် “လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိတယ် (ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်)” ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၂-၄ အရ ဂျပန်အစိုးရ (တရားရေးဝန်ကြီး) ဟာ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေကို ဘက်စုံကနေ သုံးသပ်ပြီး “ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဆက်လက်နေထိုင်ဖို့အတွက် လုံလောက်တဲ့ အကြောင်းပြချက်ရှိတယ်” လို့ ဆုံးဖြတ်ရင် ဗီဇာကို ပယ်ဖျက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
၂။ ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့်ရနိုင်တဲ့ သာဓကများ
ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ “ခိုင်လုံတဲ့အကြောင်းပြချက်” ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရလေ့ရှိသလဲ? အဓိကဥပမာအချို့ကတော့ -
အခြားဗီဇာအမျိုးအစားနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အလုပ်အကိုင်ကို လုပ်ကိုင်နေတဲ့အခါ -
ဥပမာ - “技人国” ဗီဇာနဲ့ အလုပ်လုပ်နေသူတစ်ဦးဟာ အလုပ်ထွက်ပြီးနောက် (၃ လထက်ပိုပြီး) အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေခဲ့တယ်ဆိုပါစို့။ ဒါဟာ မူလကတော့ ဗီဇာပယ်ဖျက်ရမယ့် အကြောင်းရင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီကာလအတွင်းမှာ တကယ်တမ်း အလုပ်သစ်တစ်ခုရထားပြီး အဲဒီအလုပ်သစ်နဲ့ ဗီဇာပြောင်းဖို့ လျှောက်ထားရင် ရနိုင်ခြေရှိတယ်ဆိုရင် ဂျပန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးက လက်ရှိဗီဇာကို မပယ်ဖျက်ဘဲ ဗီဇာပြောင်းလဲလျှောက်ထားမှုကို လက်ခံပေးတတ်ပါတယ်။
“ဂျပန်လူမျိုး၏ ဇနီး/ခင်ပွန်း” ဗီဇာဖြစ်ပြီး ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အခြေအနေရှိနေတဲ့အခါ -
ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း စတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကြောင့် ဇနီး/ခင်ပွန်းအဖြစ် အတူနေထိုင်မှု ၆ လထက်ပိုပြီး မရှိတော့ရင်လည်း ဗီဇာပယ်ဖျက်ခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဥပမာ - “အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု (DV) ကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတာ” ဒါမှမဟုတ် “ကလေးစောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် ဂျပန်မှာ ဆက်နေဖို့ လိုအပ်တာ” စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့အကြောင်းပြချက်ရှိရင် နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ ပြောင်းလဲပေးတာ ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် (PR) အတွက်ပါ စဉ်းစားပေးတတ်ပါတယ်။
အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးငယ်ဖြစ်နေတဲ့အခါ -
နေထိုင်ရာလိပ်စာကို သတင်းမပို့မိတာမျိုး ဖြစ်ခဲ့ရင်တောင် အဲဒီသူဟာ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးဖြစ်နေရင် ဒါဟာ ကလေးရဲ့အမှားမဟုတ်ဘဲ အုပ်ထိန်းသူရဲ့ တာဝန်ပျက်ကွက်မှုလို့ ယူဆပြီး ဗီဇာပယ်ဖျက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းပေးတတ်ပါတယ်။
၃။ “အချက်အလက် တင်ပြခွင့် (意見聴取)” ဆိုတဲ့ အဖိုးတန်အခွင့်အရေး
ဗီဇာပယ်ဖျက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်စတင်ပြီဆိုရင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကနေ “ထင်မြင်ယူဆချက် တောင်းခံလွှာ (意見聴取通知書)” ဆိုတဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် ရောက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ “သင့်ဘက်က အကြောင်းပြချက်တွေကို ရှင်းပြဖို့ အချိန်ပေးမယ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းကြားစာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာတွေလုပ်လို့ရလဲ - သတ်မှတ်ထားတဲ့ရက်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးကိုသွားပြီး ကိုယ့်ရဲ့အခြေအနေတွေကို ရှင်းပြတာ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားစာရွက်စာတမ်းတွေကို တင်ပြလို့ရပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ - ဒီနေရာမှာ “ဘာကြောင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်ခဲ့တာလဲ” ဒါမှမဟုတ် “အခုလက်ရှိ ဘာတွေကြိုးစားနေလဲ” ဆိုတာကို စနစ်တကျ ရှင်းပြနိုင်ရင် “ဗီဇာမပယ်ဖျက်ခြင်း ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရရှိနိုင်ခြေရှိလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ အကြောင်းကြားစာ ရောက်လာခဲ့ရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ?
အကြီးမားဆုံး အမှားကတော့ အကြောင်းကြားစာကို လျစ်လျူရှုတာ ဒါမှမဟုတ် ဘာမှမလုပ်ဘဲ လက်လျှော့လိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ ချက်ချင်းတိုင်ပင်ပါ - စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆောင် (Gyoseishoshi) စတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေဟာ ဘယ်လိုစာရွက်စာတမ်းတွေ ပြင်ဆင်ရင် ဗီဇာဆက်ရနိုင်ခြေရှိမလဲဆိုတာကို အကြံပေးနိုင်ပါတယ်။
၂။ အထောက်အထားတွေ စုဆောင်းပါ - အလုပ်ရှာနေတဲ့ အထောက်အထား (ハローワーク မှတ်တမ်း)၊ နေမကောင်းဖြစ်ရင် ဆေးစာ၊ မိသားစုအခြေအနေပြ အထောက်အထား စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ပြင်ဆင်ထားပါ။
၃။ မြန်မြန်ဆန်ဆန် လုပ်ဆောင်ပါ - အကြောင်းကြားစာ ရောက်လာတဲ့အချိန်ကနေ ရှင်းပြရမယ့်အချိန်အထိဟာ အချိန်အရမ်းတိုပါတယ်။ စာရရှိတဲ့နေ့ကစပြီး ချက်ချင်းပြင်ဆင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
နိဂုံး - အားမလျှော့ဘဲ မှန်ကန်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ
ဗီဇာကိစ္စဟာ ဘဝအတွက် အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်ဥပဒေမှာ ဂျပန်မှာ တကယ်နေထိုင်ချင်တဲ့သူတွေအတွက် အခြေအနေတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးတဲ့ စနစ်တွေ ရှိပါတယ်။
“ငါတော့ မရတော့ဘူး” လို့ အစောကြီး လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။ အခြေအနေကို သေချာပြန်သုံးသပ်ပြီး လိုအပ်တဲ့ ဥပဒေရေးရာ အကူအညီတွေကို ရယူပါ။ ကျွန်တော်တို့ရုံးကနေ ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ဆွေးနွေးပေးနေပြီး သင်တို့ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက ဘဝကို ကာကွယ်ပေးဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်။