"जापानी नागरिकको जीवनसाथी" वा "स्थायी बासिन्दाको जीवनसाथी" भिसामा जापानमा बसोबास गरिरहेकाहरूका लागि श्रीमान वा श्रीमतीसँगको सम्बन्ध विच्छेद (離婚) वा मृत्यु (死別) हुनु भनेको मानसिक पीडा मात्र होइन, "अब म जापानमा बस्न पाउँछु कि पाउँदिन?" भन्ने ठूलो चिन्ताको विषय पनि हो।
तर चिन्ता नगर्नुहोस्, सम्बन्ध विच्छेद वा मृत्यु हुँदैमा तपाईंले तुरुन्तै जापान छोड्नुपर्छ भन्ने छैन। केही निश्चित सर्तहरू पूरा गरेमा तपाईंले आफ्नो भिसालाई "तेइजुशा" (定住者VISA) मा परिवर्तन गरेर जापानमै आफ्नो जीवनलाई निरन्तरता दिन सक्नुहुन्छ।
आज म एक 'ग्योउसेइ-स्योशी' (Gyoseishoshi) को हैसियतले यस भिसा परिवर्तनका मुख्य बुँदाहरू सरल भाषामा बुझाउनेछु।
१. जापानी सन्तानलाई जापानमै हुर्काइरहनु भएको छ भने
यदि तपाईंको र जापानी पार्टनरको सन्तान (छोरा/छोरी) छ र तपाईंले उनीहरूको अभिभावकत्व लिएर जापानमै हुर्काइरहनु भएको छ भने, "तेइजुशा" भिसा पाउन तुलनात्मक रूपमा सहज हुन्छ।
सन्तानको परिभाषा: विवाहबाट जन्मेका मात्र नभई, जापानी बुबाले स्वीकार गरेका सन्तानहरू पनि यसमा पर्छन्।
मुख्य सर्त: केवल कागजमा मात्र अभिभावकत्व भएर पुग्दैन, तपाईं "वास्तवमै बच्चासँगै बसेर उसलाई हुर्काइरहनु भएको छ" भन्ने कुरा अनिवार्य मानिन्छ। यदि बच्चालाई आफ्नै देश (नेपाल) पठाएर आफू मात्र यहाँ बस्नुभएको छ भने भिसा परिवर्तन गर्न कठिन हुन्छ।
आर्थिक अवस्था: बच्चा हुर्काउनका लागि तपाईंको स्थिर आम्दानी वा सीप छ कि छैन भन्ने कुरा पनि हेरिन्छ।
२. बच्चा नभएको वा अभिभावकत्व नभएको अवस्थामा
यदि तपाईंको बच्चा छैन भने पनि आश नमार्नुहोस्। जापानको अध्यागमन विभागले तपाईंको जापानसँगको सम्बन्ध र यहाँको बसाइलाई हेरेर भिसा दिन सक्छ।
विवाहित अवधिको लम्बाई: सामान्यतया ३ वर्ष वा सोभन्दा बढी समयसम्म सँगै बसेर वैवाहिक जीवन बिताएको हुनुपर्छ। तर, घरेलु हिंसा (DV) वा श्रीमान/श्रीमतीको अचानक मृत्यु भएको जस्ता विशेष परिस्थितिमा ३ वर्ष नपुगे पनि विचार गरिन्छ।
आर्थिक आत्मनिर्भरता: अरूको भर नपरी जापानमा स्वतन्त्र रूपमा बस्न सक्ने सम्पत्ति वा काम गर्ने सीप छ कि छैन भनेर हेरिन्छ।
कानुनी दायित्व: समयमै कर, पेन्सन र स्वास्थ्य बीमा तिरेको हुनुपर्छ र कुनै आपराधिक गतिविधिमा संलग्न नभएको हुनुपर्छ।
जापानी भाषा क्षमता: दैनिक जीवन चलाउन सक्ने जापानी भाषाको ज्ञान हुनुलाई सकारात्मक रूपमा लिइन्छ।
३. मृत्यु भएको अवस्थामा बढी सहानुभूति
श्रीमान वा श्रीमतीको मृत्यु भएको खण्डमा, सम्बन्ध विच्छेदको तुलनामा अध्यागमनले बढी लचिलो भएर हेर्ने गर्छ। किनकि यो तपाईंको इच्छाले भएको कुरा होइन। त्यसैले ३ वर्षको अवधि थोरै कम भए पनि मानवीय आधारमा भिसा पाउने सम्भावना रहन्छ।
ग्योउसेइ-स्योशीको सल्लाह:
जानकारी गराउन नबिर्सनुहोस्!
सम्बन्ध विच्छेद वा मृत्यु भएको १४ दिनभित्र अध्यागमन विभाग (入管) मा यसबारे जानकारी (通知) दिनु अनिवार्य छ। यो जानकारी नदिँदा पछि भिसा परिवर्तन गर्दा समस्या पर्न सक्छ।
साथै, सम्बन्ध विच्छेद भएको ६ महिनाभन्दा बढी भइसक्दा पनि भिसा परिवर्तनको प्रक्रिया अगाडि नबढाएमा तपाईंको हालको भिसा रद्द हुन सक्छ। त्यसैले "पछिको भिसा सकिने बेला गरौँला" भनेर नपर्खनुहोस्। समयमै परामर्श लिएर "तेइजुशा" मा परिवर्तनको तयारी गर्नु नै जापानमा आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्ने उत्तम उपाय हो।