जापानमा बस्ने विदेशीहरूका लागि सबैभन्दा डरलाग्दो कुरा भनेको नै आफ्नो 在留資格 रद्द हुनु हो। अचेल एउटा यस्तो गलत हल्ला (Hallā) सुनिने गरेको छ कि— "बसाइँ सरेपछि 入管 लाई ठेगाना नदिने हो भने उनीहरूले रद्द गर्ने पत्र पठाउन सक्दैनन् र भिसा सुरक्षित हुन्छ।"
तर सत्य कुरा के हो भने, तपाईं जहाँसुकै लुके पनि कानुनी प्रक्रिया मार्फत तपाईंको 在留資格 रद्द गर्न सम्भव छ।
आज म तपाईंहरूलाई ठेगाना लुकाउने व्यक्ति विरुद्ध कुन प्रक्रियाबाट कारबाही अगाडि बढ्छ र तपाईंले जान्नुपर्ने सही जानकारी के हो भन्ने बारे सरल भाषामा बुझाउनेछु।
१. 在留資格 रद्द गर्ने निर्णय कसरी हुन्छ?
सबैभन्दा पहिले यो बुझ्न जरुरी छ कि, 在留資格 कसैको इच्छाले मात्र रद्द हुँदैन। यो 入管法 अनुसार हुन्छ। 法務大臣 (विशेष गरी 出入国在留管理局) ले सम्बन्धित व्यक्तिलाई "तपाईंको भिसा रद्द गरिँदैछ" भन्ने 通知書 (सूचना पत्र) पठाएपछि मात्र यो प्रक्रिया सुरु हुन्छ।
सामान्यतया, यो पत्र तपाईंको दर्ता गरिएको ठेगानामा हुलाक मार्फत पठाइन्छ। यो पत्र प्राप्त गरेपछि तपाईंले आफ्नो कुरा राख्ने मौका (अर्थात् 意見の聴取) पाउनुहुन्छ। यो नियम नै हो।
२. "भागेपछि पत्र आउँदैन" भन्नु गलत हो! के हो त 「公示送達」?
यदि कोही व्यक्ति नयाँ ठेगाना लुकाएर बस्छ र 入管 को पत्र बुझ्दैन भने के हुन्छ त?
जापानको कानुनमा ठेगाना थाहा नभएका व्यक्तिहरूका लागि 「公示送達」 भन्ने एउटा विशेष व्यवस्था छ। यसमा 法務省 वा 入管 को सूचना बोर्डमा "तपाईंको नाममा एउटा सूचना छ, आएर बुझ्नुहोला" भनेर टाँस गरिन्छ।
यो सूचना टाँस गरेको २ हप्ता बितेपछि, तपाईंले त्यो सूचना हेर्नुभएको होस् वा नहोस्, अथवा पत्र बुझ्नुभएको होस् या नहोस्, "कानुन अनुसार तपाईंले पत्र बुझिसकेको" मानिन्छ। ठिक त्यही समयमा तपाईंको 在留資格 रद्द हुने निर्णय पक्का हुन्छ।
यसको अर्थ, तपाईंलाई थाहै नदिई कानुनी रूपमा तपाईंको भिसा खारेज गरिन्छ।
३. 入管 ले राम्ररी अनुसन्धान गर्छ
"एक पटक चिठ्ठी फिर्ता आउने बित्तिकै सिधै 公示送達 हुन्छ त?" भनेर तपाईंलाई चिन्ता लाग्न सक्छ। तर 入管 ले यो प्रक्रिया धेरै सावधानीपूर्वक गर्छ।
पत्र एक पटक पुगेन भन्दैमा सिधै बोर्डमा सूचना टाँसिदैन। 入管 का कर्मचारीहरू तपाईंको पुरानो ठेगानामा गएर सोधपुछ गर्छन् र तपाईं वास्तवमै कहाँ हुनुहुन्छ भनेर कानुनी रूपमा खोजतलास गर्छन्।
सबै प्रयास गर्दा पनि फेला नपरेपछि मात्र अन्तिम उपायको रूपमा 公示送達 गरिन्छ। एक पटक यो प्रक्रिया पूरा भएपछि, तपाईंलाई थाहै नभई तपाईं "अवैध बसोबास" (Overstay) को अवस्थामा पुग्नुहुन्छ।
४. अपवाद: 難民の認定 पाएका व्यक्तिहरूको हकमा
यो प्रक्रियामा एउटा सानो छुट छ। जसले जापानमा 難民の認定 (Refugee status) पाएका छन्, उनीहरूको हकमा भने ठेगाना थाहा नभएकै भरमा मात्र 公示送達 मार्फत भिसा रद्द गर्न पाइँदैन। उनीहरूको सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर यस्तो नियम बनाइएको हो।
५. ठेगाना परिवर्तन रिपोर्ट नगर्नु आफैमा ठूलो जोखिम हो
वास्तवमा, बसाइँ सरेको १४ दिनभित्र 入管 वा नगरपालिकामा नयाँ ठेगाना रिपोर्ट नगर्नु आफैमा भिसा रद्द हुने एउटा कारण हुन सक्छ।
ठेगाना लुकाउनु भनेको समस्या समाधान गर्नु होइन, बरु यसले तपाईंको भिसा नवीकरण रोक्ने र भविष्यमा डिपोर्ट (Force Deportation) हुने खतरालाई झन् बढाउँछ।
【Q&A】तपाईंका मनमा लागेका केही प्रश्नहरू
Q1: यदि मैले पत्र बुझिनँ भने म सधैँ जापानमा बस्न पाउँछु?
A1: अहँ, पाउँनुहुन्न। मैले माथि भने झैँ 公示送達 मार्फत तपाईंको भिसा रद्द भइसकेको हुन्छ। त्यसपछि यदि पुलिस वा 入管 ले तपाईंलाई भेट्यो भने सिधै हिरासतमा लिने र देश निकाला गर्ने प्रक्रिया सुरु हुन्छ। भागेर हिँड्नु भनेको आफ्नै भविष्य बर्बाद पार्नु हो।
Q2: म साथीको कोठामा लुकेर बसेको छु र ठेगाना दर्ता गरेको छैन, के म पक्राउ पर्छु?
A2: पक्राउ पर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। अहिलेको 入管 प्रणाली धेरै आधुनिक छ। तपाईंले तिरेको 税金 वा 健康保険 र तपाईंको काम गर्ने ठाउँको जानकारीबाट उनीहरूले तपाईं कहाँ हुनुहुन्छ भन्ने अनुमान लगाउन सक्छन्। साथै, ९० दिनभन्दा बढी ठेगाना दर्ता नगरेमा भिसा रद्द हुने खतरा हुन्छ।
Q3: मलाई थाहै नभई भिसा रद्द भयो भने के म फेरि भिसा बनाउन सक्छु?
A3: यो असाध्यै गाह्रो कुरा हो। यदि तपाईंको भिसा 公示送達 मार्फत रद्द भएको छ भने, तपाईंको रेकर्डमा "नियम नमानेको" भन्ने ठूलो दाग बस्छ। त्यसपछि तपाईंले जति नै प्रयास गरे पनि फेरि जापानको भिसा पाउन र जापान छिर्न लगभग असम्भव जस्तै हुन्छ।
निष्कर्ष: नियमको पालना नै तपाईंको सुरक्षा हो
जापानमा लामो समय र ढुक्कसँग बस्ने एउटै उपाय भनेको नियम पालना गर्नु हो। यदि कुनै कारणले तपाईंले ठेगाना दर्ता गर्न सक्नुभएको छैन भने, लुक्ने प्रयास नगर्नुहोस्। बरु विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्।
हामी 行政書士 हरू तपाईंको पक्षमा रहेर कानुनी रूपमा कसरी अगाडि बढ्न सकिन्छ भनेर मद्दत गर्न तयार छौँ। ढिलो हुनुभन्दा अगाडि नै सही बाटो रोज्नुहोस्।
