काम लाग्ने कुरा विवाह, सम्बन्धविच्छेद र जन्म(家族)

नेपालमा बस्ने विदेशीहरूका लागि जापानी पेन्सन प्रणाली: जान्नै पर्ने कुराहरू र प्रक्रिया

Kazuto Sato

行政書士 हामी आवासीय अनुमति (भिसा, पीआर/स्थायी बसोबास, प्राकृतिकीकरण) तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धविच्छेद सम्बन्धी कानुनी प्रक्रियाका विज्ञ हौं।

जाפןमा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको संख्या वर्षละ बढ्दै गएको छ र हामी वरिपरि पनि धेरै विदेशी नागरिकहरूले काम गरिरहेका र जीवन बिताइरहेका छन्। जाפןमा बस्ने विदेशीहरूबाट हामीलाई बारम्बार सोधिने एउटा प्रश्न हो, "हामीले जाפןमा तिर्दै आएको 年金 भविष्यमा साँच्चै फिर्ता पाइन्छ कि पाइँदैन?"

सुरुमा नै प्रष्ट भन्नुपर्दा, जाפןमा बस्ने विदेशीहरूले पनि जापानी नागरिक सरह नै जापानी 年金 प्रणालीमा आबद्ध हुन, र शर्तहरू पूरा गरेमा भविष्यमा राम्ररी 年金 प्राप्त गर्न सक्छन्।

तर, "यदि आफ्नो देश फर्किनु पर्ने भयो भने के हुन्छ?", "आफ्नो देशमा एकमुσσ पैसा कसरी लिन सकिन्छ?", "परिवारका बाँकी सदस्यहरूका लागि 遺族年金 विदेशबाट पनि पाउन सकिन्छ?" जस्ता जिज्ञासा र चिन्ताहरू धेरै मानिसहरूमा रहेको हुन सक्छ।

यस लेखमा, जापानी 在留資格 र विदेशीहरूको जीवन समर्थनमा विशेषज्ञ 行政書士 ले विदेशीहरूको 年金 प्रणालीको संरचना, प्राप्त गर्ने शर्तहरू, जानिराख्दा फाइदा हुने 社会保障協定 को व्यवस्था, र पाठकहरूबाट विशेष गरी धेरै आउने जिज्ञासाहरूलाई प्राविधिक शब्दहरू सजिलो बनाएर विस्तृत रूपमा व्याख्या गर्नेछन्।

१. जाפןमा काम गर्ने विदेशीहरूले पनि 年金 मा आबद्ध हुनुपर्ने बाध्यता छ?

जापानभित्र ठेगाना भएका २० वर्षदेखि ६० वर्षमुนिका व्यक्तिहरूले राष्ट्रियता नभई सबैले जापानी सार्वजनिक 年金 प्रणाली (国民年金 वा 厚生年金) मा आबद्ध हुनु कानूनद्वारा अनिवार्य गरिएको छ। यो जापानी र विदेशीहरू दुवैको लागि पूर्ण रूपमा समान हो।

  • 国民年金: जापानमा बस्ने २० देखि ६० वर्षमुनिका सबै व्यक्तिहरू (自営業者、विद्यार्थी, フリーター、बेरोजगार व्यक्तिहरू आदि) आबद्ध हुन्छन्।

  • 厚生年金: कम्पनी, कारखाना, पसलहरूमा रोजगार पाएर काम गर्ने कम्पनीका कर्मचारी वा 契約社員 हरू आबद्ध हुन्छन् (健康保険 आदि सँगै आबद्ध भइन्छ)।

"जापानमा लामो समय बस्ने योजना छैन, त्यसैले 保険料 तिर्न चाहन्न..." भनेर सोच्नेहरू पनि हुन सक्छन्, तर 無保険 को अवस्थामा बस्दा भविष्यमा पाउनुपर्ने 年金 नपाउने मात्र होइन, बरु आकस्मिक बिरामी वा चोटपटक लाग्दा 障害年金 प्राप्त गर्न सकिने वा बाँकी परिवारका लागि 遺族年金 को सुरक्षा पनि नपाउने अवस्था आउँछ। आफ्नो जीवन र भविष्यको सुरक्षा गर्नका लागि पनि मासिक 保険料 राम्ररी तिर्दै जानु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

२. विदेशीहरूले जापानको 老齢年金 पाउनका लागि आवश्यक शर्तहरू

भ भविष्यमा वृद्ध भएपछि जापानको 老齢年金 प्राप्त गर्नका लागि, सिद्धान्ततः 受給資格期間 (保険料 तिरेको अवधि वा छुट पाएको अवधिको जोड) १० वर्षभन्दा बढी हुनु आवश्यक हुन्छ।

"ए, १० वर्षसम्म जापानमा बस्न सकिंदैन होला..." भन्ने सोचेर चिन्ता लिनुभएको छ भने ढुक्क हुनुहोस्। जापानी 年金 प्रणालीमा विदेशीहरूको जीवनशैली अनुसारका केही उपयोगी व्यवस्थाहरू तयार गरिएका छन्।

① 脱退一時金 प्रणाली (स्वदेश फर्किनेहरूका लागि)

जापानमा केही वर्ष काम गरेपछि 年金 प्राप्त गर्ने 受給資格期間 (१० वर्ष) पूरा नगरी आफ्नो देश फर्किने बेलामा 脱退一時金 दाबी गर्न सकिन्छ। अहिलेसम्म तिरेको 保険料 को కొంత حصہ निश्चित गणना विधि अनुसार हातमा फिर्ता आउने प्रणाली हो। तर, 脱退一時金 प्राप्त गर्दा त्यसभन्दा अगाडिको आबद्धतापछि रिसेट हुने हुनाले, भविष्यको 年金 प्राप्त गर्ने अधिकार समाप्त हुन्छ। देश फर्केपछि गर्ने जीवनको योजना राम्ररी सोचेर मात्र आवेदन दिनुपर्छ।

② 社会保障協定 (अवधि जोडिने व्यवस्था)

जापान र आफ्नो देशको बीचमा 社会保障協定 भएका देशबाट आएको हो भने ठूलो फाइदा हुन्छ। जापानमा 年金 आबद्ध भएको अवधि थोरै भए पनि, "आफ्नो देशको 年金 आबद्ध अवधि" र "जापानको 年金 आबद्ध अवधि" जोडेर १० वर्षभन्दा बढी पुग्यो भने जापानको 年金 प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने नियम हो (विपक्षी देशको प्रणालीको आबद्ध अवधि पनि आवश्यक हुन्छ)।

जापानले दक्षिण कोरिया, अमेरिका, बेलायत, चीन, ब्राजिल, फिलिपिन्स, भारत, भियतनाम लगायत धेरै देशहरूसँग यो सम्झौता गरेको छ। आफ्नो देशले जापानसँग 社会保障協定 गरेको छ कि छैन भनेर 日本年金機構 को वेबसाइट आदिबाट पहिले नै확인 गरिराख्दा ढुक्क हुन सकिन्छ।

३. जापानमा नभएका परिवारले पनि पाउन सक्छन्? 遺族年金 को व्यवस्था

जापानको 年金 आफू बुढेसकालमा पाउने 老齢年金 मात्र होइन। आकस्मिक अवस्थामा परिवारलाई साथ दिने 遺族年金 पनि विदेशी मजदुर र उनीहरूका परिवारमा लागू हुन्छ।

उदाहरणका लागि, जापानमा काम गर्दै, गरेका श्रीमानको निधन भएमा, शर्तहरू पूरा भएमा जापानभित्र बस्ने परिवार मात्र होइन, स्वदेश फर्केर विदेशमा बसिरहेकी श्रीमती वा छोराछोरीले पनि जापानको 遺族年金 प्राप्त गर्न सक्छन्।

वास्तवमा, जापानमा विश्वविद्यालयका प्राध्यापकको रूपमा लामो समय काम गरेर 老齢年金 प्राप्त गर्दै आएका ए (७८ वर्ष) को निधन हुँदा, विदेशी नागरिककी श्रीमती बी (६१ वर्ष) पहिले नै स्वदेश फर्केर बहिनीसँग बस्दै आएको अवस्थामा पनि, बी ले आवश्यक कागजातहरू राम्ररी मिलाएर 日本年金機構 मा दाबी प्रक्रिया पूरा गरेर जापानको 遺族年金 प्राप्त गर्न अनुमति दिइएको छ।

遺族年金 को आवेदनका लागि आवश्यक मुख्य कागजातहरूको उदाहरण

विदेशबाट जापानको 遺族年金 दाबी गर्दा, निम्न कागजातहरूको तयारी र जापानी भाषामा अनुवाद गर्नुपर्ने हुन्छ:

  • 年金請求書 (国民年金・厚生年金保険遺族給付)

  • 年金手帳、年金証書

  • विवाहको सम्बन्ध वा मृत्यु प्रमाणित गर्ने सार्वजनिक प्रमाणपत्रहरू (जस्तै 戸籍謄本 वा विदेशी विवाह प्रमाणपत्र आदि)

  • निवेदक (दम्पती आदि) को ठेगानाको प्रमाणपत्र र त्यसको जापानी अनुवाद

  • निवेदकको नाममा रहेको बैंक खाता (जापानको खाता वा विदेशमा रकम पठाउन सकिने खाताको प्रमाणपत्र)

  • आम्दानीको प्रमाणपत्र (遗족補償 को शर्तको रूपमा निश्चित आम्दानीको मापदण्ड भएमा)

  • मृत्यु प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि आदि

स्थिति र राष्ट्रियता अनुसार माग गरिने थप कागजातहरू फरक हुन सक्ने हुनाले, पहिले नै विशेषज्ञ वा 年金事務所 सँग सल्लाह गरेर तयारी अगाडि बढाउनु राम्रो हुन्छ।

४. [पाठकहरूको जिज्ञासा समाधान] बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)

Q1. जापान छोडेर आफ्नो देश फर्किंदा, तिरेको 年金 के हुन्छ?

A. 受給資格 (१० वर्ष) पूरा भएको छ भने भविष्यमा जापानबाट 年金 पाउन सकिन्छ, तर पूरा भएको छैन भने 脱退一時金 प्राप्त गर्न सकिन्छ। यदि १० वर्षभन्दा बढी समय जापानमा 年金 तिरेको छ भने, स्वदेश फर्केपछि पनि भविष्यमा जापानको उमेर पुगेको बेला विदेशी खातामा जापानको 老齢年金 पठाइन्छ। १० वर्ष नपुगेको अवस्थामा, फर्केको २ वर्षभित्र 脱退一時金 दाबी गरेर योगदान रकमको केही भाग फिर्ता लिन सकिन्छ।

Q2. 永住ビザ (永住権) को जाँचमा 年金 तिर्न बाँकी भएमा प्रभाव पर्छ?

A. हो, यो एकदमै ठूलो नकारात्मक प्रभाव (不許可 को जोखिम) बन्छ। 出入国在留管理局(入管) को जाँचमा कानूनको पालना गर्ने मनोवृत्ति कडाइका साथ हेरिन्छ। हालैका वर्षहरूमा 永住許可申請 वा 就労ビザ को नवीकरणमा 住民税 को कर तिरेको प्रमाणपत्र मात्र नभई, 年金 र 健康保険 को "भर्खरैको भुक्तानीको स्थिति (रसिद वा ねんきんネット को स्क्रिन आदि)" पेश गर्न अनिवार्य हुने केसहरू सामान्य बन्दै गएका छन्। तिर्न बाँकी वा बक्यौता रहेमा भिसाको जाँचमा ठուलो नोक्सानी हुने हुनाले ध्यान दिनुपर्छ।

Q3. जापानी भाषा धेरै राम्रो आउँदैन, तर 年金 को सल्लाह वा प्रक्रिया कहाँ गर्न सकिन्छ?

A. देशभरका 年金事務所 वा विदेशीहरूका लागि परामर्श काउन्टरहरूको उपयोग गर्न सकिन्छ। 日本年金機構 मा विदेशी भाषामा प्रतिक्रिया दिन सक्ने कल सेन्टर र परामर्श व्यवस्था मिलाइएका ठाउँहरू पनि छन्। साथै, आफैंले प्रक्रिया गर्ने, कागजात अनुवाद गर्ने, वा विदेशबाट दाबी गर्ने प्रक्रियामा चिन्ता छ भने, 入管業務 र विदेशी समर्थनमा बलियो 行政書士、社労士 जस्ता विशेषज्ञहरूलाई एजेन्सीको रूपमा अनुरोध गर्नु पनि सहज समाधानको छोटो बाटो हो।

सारांश

यसपटक विदेशीहरूको जापानी 年金 प्रणाली, प्राप्त गर्ने शर्तहरू, स्वदेश फर्किंदाको प्रक्रिया, र 遺族年金 को बारेमा व्याख्या गर्यौं।

年金 जटिल र गाह्रो प्रणाली जस्तो लाग्न सक्छ, तर यो "हाम्रो भविष्य र परिवारको सुरक्षा गर्ने महत्त्वपूर्ण अधिकार" हो। सही रूपमा 保険料 तिरेर, सहि ज्ञान राख्नु जापानमा स्थिर जीवन, भविष्यको शान्ति, र भविष्यको भिसा (永住権 आदि) को आवेदनमा पनि एकदमै सकारात्मक हुन्छ।

यदि 年金 तिर्न बाँकी अवधि भएर भिसा नवीकरण वा स्थायी बसोबासको आवेदनमा चिन्ता हुनुहुन्छ भने, वा स्वदेश फर्केपछि गर्ने प्रक्रिया, 遺族年金 को दाबीमा समस्या परेको छ भने, एक्लै चिन्ता नगरिकन 社労士 वा VISA सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 सम्म ढुक्क भएर सल्लाह लिनुहोला।

सेवा सूची

  • この記事を書いた人

Kazuto Sato

行政書士 हामी आवासीय अनुमति (भिसा, पीआर/स्थायी बसोबास, प्राकृतिकीकरण) तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धविच्छेद सम्बन्धी कानुनी प्रक्रियाका विज्ञ हौं।

-काम लाग्ने कुरा, विवाह, सम्बन्धविच्छेद र जन्म(家族)