जापानमा बस्ने धेरै विदेशी नागरिकहरूमा "जापान मलाई धेरै मन पर्छ, भविष्यमा आफ्नै घर होस्" वा "भविष्यमा जापानमै 民泊 व्यवसाय गर्ने सपना छ" भन्ने सोच बढ्दै गएको छ। हालसालै जापानमा पर्यटकहरूको आगमनमा वृद्धि भएसँगै, यहाँको रियल स्टेट (अचल सम्पत्ति) मा लगानी गर्ने चासो पनि बढ्दो छ।
तर, विदेशी नागरिकले जापानमा घर किनेर त्यसलाई व्यवसायको रूपमा प्रयोग गर्न खोज्दा, "पैसा छ भने सबै काम सजिलै हुन्छ" भन्ने सोच्नु गलत हुन सक्छ। यहाँ "不動産登記" (जग्गा-जमिन दर्ता) को कानुनी प्रक्रिया, "民泊" सँग सम्बन्धित नियमहरू, र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, "在留資格 (VISA)" को चुनौती खडा हुन्छ।
यस लेखमा, "जापानमा घर किनेर 民泊 सुरु गर्ने" तपाईंको सपनालाई वास्तविकतामा बदल्नका लागि आवश्यक पर्ने मुख्य बुँदाहरू सरल भाषामा व्याख्या गरिनेछ।
१. विदेशी नागरिकले जापानमा घर किन्न सक्छन्?
सुरुमा एउटा कुरा स्पष्ट पारौं: विदेशी नागरिक भए तापनि जापानमा घर किन्न कुनै कानुनी प्रतिबन्ध छैन। केही देशहरूमा विदेशीलाई जग्गा स्वामित्वमा रोक लगाइए पनि, जापानमा भने यो प्रक्रिया निकै खुला छ।
तर, समस्या आउँछ "प्रक्रिया" मा। सामान्यतया, घर किन्दा जग्गा-जमिन दर्ता (不動産登記) का लागि "住民票" (निवासी प्रमाणपत्र) वा "印鑑証明書" (हस्ताक्षर प्रमाणित प्रमाणपत्र) आवश्यक पर्छ। तर, जापानमा लामो समयदेखि नबसेका वा अझै "住民票" दर्ता नगरेका व्यक्तिहरूका लागि यो एउटा ठूलो चुनौती हुन सक्छ।
【बुँदा: कागजात नहुँदा के गर्ने?】 "住民票 निकाल्न मिल्दैन भनेर हार मान्नुपर्दैन।" यदि जापानमा "住民票" छैन भने, आफ्नो देशको "公証人" (नोटरी पब्लिक) वा दूतावासबाट जारी गरिएको "宣誓供述書" (सपथ पत्र) जस्ता आधिकारिक कागजातहरूबाट यसलाई प्रतिस्थापन गर्न सकिन्छ। त्यस्तै, "印鑑証明書" को सट्टा, आफ्नो देशको जापानस्थित दूतावासमा हस्ताक्षर प्रमाणित (साइन प्रमाणीकरण) गराएर पनि दर्ता प्रक्रिया अघि बढाउन सकिन्छ।
यस्तो अवस्थामा "法務局" (न्याय मन्त्रालयको कानुनी मामिला कार्यालय) मा के कस्ता कागजातहरू स्वीकार्य हुन्छन् भन्ने कुरा व्यक्तिगत केस अनुसार बुझ्न आवश्यक छ। जापानको不動産登記 प्रणाली निकै बलियो छ, त्यसैले कागजातमा केही त्रुटि भयो भने प्रक्रिया सुचारु रूपमा अघि बढ्दैन। सुरुमै विशेषज्ञसँग सल्लाह गरेर के कस्ता कागजातहरू प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा यकिन गर्नु नै लगानी असफल हुन नदिने मुख्य उपाय हो।
२. "民泊" सम्बन्धी कानुनी नियमहरूमा ध्यान दिनुहोस्
आफ्नो घर किनेपछि, यदि त्यसलाई "民泊 (住宅宿泊事業)" को रूपमा चलाउने योजना बनाउनुभएको छ भने, यहाँका कानुनहरू राम्रोसँग बुझ्न जरुरी छ।
जापानमा 民泊 सञ्चालन गर्ने मुख्य ३ वटा तरिका छन्:
-
住宅宿泊事業（民泊新法）: वर्षमा १८० दिनसम्म 民泊को रूपमा भाडामा दिने तरिका। यसका लागि सम्बन्धित निकायमा दर्ता गर्नुपर्छ।
-
旅館業法（簡易宿所営業）: वर्षको ३६५ दिन नै सञ्चालन गर्न सकिन्छ। तर, यसका लागि भवनको संरचना र अग्नि सुरक्षाका उपकरणहरू सम्बन्धी कडा नियमहरू छन्, जसका लागि धेरै खर्च लाग्न सक्छ।
-
特区民泊: केवल विशेष रणनीतिक क्षेत्र (National Strategic Special Zones) मा तोकिएका स्थानहरूमा मात्र यो सम्भव छ।
धेरै जसो व्यक्तिगत लगानीकर्ताहरूले "住宅宿泊事業" रोज्छन्, तर यहाँ केही कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। पहिलो, यदि तपाईंले अपार्टमेन्ट (मन्सन) किन्नुभएको छ भने, त्यसको "管理規約" (व्यवस्थापन नियम) मा 民泊लाई निषेध गरिएको छैन भन्ने कुरा निश्चित गर्नुहोस्। नियम उल्लंघन गर्दा समस्या आउन सक्छ। साथै, स्थानीय सरकारअनुसार विशेष नियमहरू हुन सक्ने भएकाले त्यसतर्फ पनि सचेत हुनुपर्छ।
३. सबैभन्दा ठूलो बाधा: "在留資格 (VISA)"
यहाँ行政書士として, (行政書士として) म विशेष जोड दिन चाहन्छु। घर हुनु र जापानमा व्यवसाय गर्न पाउनु दुई अलग कुरा हुन्।
यदि तपाईं जापानमा बसेर पूर्ण रूपमा 民泊 व्यवसाय सञ्चालन गर्न चाहनुहुन्छ भने, "経営・管理" (व्यवस्थापन/प्रशासन) सम्बन्धी "在留資格" आवश्यक पर्छ। तर, यसका लागि कडा सर्तहरू छन्:
-
व्यवसायको निरन्तरता र स्थिरता: 民泊 व्यवसाय साँच्चै नाफामूलक छ कि छैन भन्ने कुरा "事業計画書" (व्यापार योजना) को आधारमा कडा रूपमा जाँच गरिन्छ।
-
वास्तविक आम्दानी: 民泊मा वर्षमा १८० दिनको सीमा छ। यस्तो अवस्थामा कति नाफा हुन्छ? यदि लगातार घाटा भयो भने, अर्को पटक "在留資格" को नवीकरण नहुने जोखिम हुन्छ।
"जापानमा घर छ, त्यसैले म त्यहीँ बस्न पाउँछु (VISA मिल्छ)" भनी सोच्नु खतरनाक छ। यदि तपाईंसँग काम गर्न प्रतिबन्ध नभएको "在留資格" (जस्तै: "永住者", "日本人の配偶者等") छैन भने, केवल 民泊 व्यवसाय चलाएर मात्र जापानमा बस्न पाउनु सजिलो छैन। त्यसैले, सुरुमै विशेषज्ञसँग सल्लाह गरी आफ्नो वर्तमान अवस्थाअनुसारको वास्तविक योजना बनाउनु उत्तम हुन्छ।
【प्रायः सोधिने प्रश्नहरू】 पाठकहरूका जिज्ञासाहरू
Q1：観光ビザ（短期滞在）मा जापान आएर घर किनेर 民泊 सुरु गर्न सकिन्छ?
A: निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, केवल "短期滞在" को अवधिमा यी सबै काम सक्नु असम्भव जस्तै छ। घर खरिद प्रक्रियामा समय लाग्छ, र 民泊 दर्ताका लागि धेरै तयारी चाहिन्छ। साथै, "短期滞在" भिसामा जापानमा व्यवसाय गर्न पाइँदैन। त्यसैले, पहिले लामो समयसम्म जापानमा स्थिर भई बस्न मिल्ने "在留資格" प्राप्त गर्ने र त्यसपछि मात्र व्यवसायबारे सोच्ने गर्नुपर्छ।
Q2：विदेशमै बसेर, अनलाइनमार्फत जापानको घर किनेर 民泊 सञ्चालन गर्ने जिम्मा अरूलाई दिँदा ठीक हुन्छ?
A: घर किन्न त सकिन्छ, तर सञ्चालनको जिम्मा पूर्ण रूपमा अरूलाई सुम्पिनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। विशेष गरी व्यवस्थापन र आपत्कालीन अवस्था (गुनासो व्यवस्थापन आदि) मा व्यवस्थापन कम्पनीसँग गरिने सम्झौताका सर्तहरू राम्ररी हेर्नुपर्छ। साथै, यदि घरधनी विदेशी र जापान बाहिर हुनुहुन्छ भने, कर तिर्ने जस्ता कामका लागि "納税管理人" राख्नुपर्ने आवश्यकता पर्न सक्छ। विदेशमै बसेर सञ्चालन गर्न चाहनुहुन्छ भने, भरपर्दो कर सल्लाहकार (Tax Accountant) र रियल स्टेट कम्पनीसँग सहकार्य गर्नैपर्छ।
Q3：民泊 व्यवसायबाट धेरै कमाइ हुन्छ? यो "साइड बिजनेस" (副業) को रूपमा ठिक छ?
A: यो सजिलो काम होइन। यदि तपाईंले राम्रो स्थान (Location), अवधारणा र SNS मार्केटिङमा ध्यान दिनुभएन भने, प्रतिस्पर्धीहरूको भिडमा हराउनुहुनेछ। साथै, सरसफाइ खर्च र व्यवस्थापन शुल्क जस्ता खर्चहरू कटाएपछि हात लाग्ने नाफा सोचेभन्दा कम हुन सक्छ। "घर किनेपछि आफैं पैसा कमाउँछ" भन्ने सोच छोडेर, एउटा व्यवसायको रूपमा राम्रो हिसाब-किताब गर्नु आवश्यक छ। विशेष गरी "住宅宿泊事業" मा वर्षमा १८० दिनको सीमा हुने भएकाले यसलाई मात्र मुख्य आम्दानीको स्रोत बनाउनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
निष्कर्ष
जापानमा घर खरिद गर्नु वा व्यवसाय विस्तार गर्नु जीवनलाई समृद्ध बनाउने एउटा ठूलो चुनौती हो। तर, कानुनी ज्ञानको कमी वा भिसा रणनीतिमा गल्ती हुँदा, तपाईंले खरिद गरेको सम्पत्ति पछि "बोझ" बन्न सक्छ।
"केही न केही भैहाल्छ नि" भनेर अघि बढ्नुभन्दा पहिले, कृपया एकपटक विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्। विशेषज्ञको सहयोगले, जापानमा तपाईंको सपनालाई एक-एक पाइला गर्दै, पक्का रूपमा वास्तविकतामा बदल्न सकिन्छ।
