Chào các bạn, tôi là một 行政書士 chuyên về mảng VISA và tư cách lưu trú tại Nhật Bản.
Sống tại Nhật, chắc hẳn nhiều người đã từng nghe qua thuật ngữ "SOFA" (日米地位協定). Đối với những ai đang làm việc trong quân đội Mỹ tại Nhật hoặc là người thân đi cùng, tư cách SOFA chính là nền tảng quan trọng cho cuộc sống của các bạn.
Tuy nhiên, nếu bạn dự định xuất ngũ hoặc thôi việc tại quân đội để tiếp tục sinh sống tại Nhật với tư cách là một "người nước ngoài bình thường", bạn đã biết mình cần phải làm những thủ tục gì chưa?
Thực tế, việc chuyển đổi từ tư cách SOFA sang các loại 在留資格 thông thường đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức pháp luật và đặc biệt là thời gian cực kỳ khắt khe. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích chi tiết và dễ hiểu nhất để các bạn không gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi.
1. "SOFA" thực chất là gì?
Thông thường, để một người nước ngoài cư trú tại Nhật, họ cần có các loại tư cách lưu trú như 「技術・人文知識・国際業務」 (Visa đi làm) hoặc 「日本人の配偶者等」 (Visa kết hôn).
Tuy nhiên, dựa trên 日米地位協定 (SOFA), quân nhân Mỹ, quân thuộc và gia đình của họ khi lưu trú tại Nhật sẽ nằm ngoài đối tượng của quy trình 上陸審査 thông thường theo quy định của 入管法. Nói cách khác, các bạn ra vào Nhật Bản bằng hộ chiếu và thẻ ID quân đội cùng lệnh điều động, mà không sở hữu chiếc thẻ 在留カード giống như những người nước ngoài khác.
Ngoài ra, vì các bạn không thuộc đối tượng của 住民基本台帳制度, nên việc 住民登録 tại các quận, huyện cũng thường không được thực hiện. Đây là đặc điểm khác biệt lớn nhất.
2. Điều gì xảy ra khi rời quân đội? Thời hạn "60 ngày" cực kỳ quan trọng
"Tôi muốn kết hôn với người Nhật nên sẽ rời quân ngũ để định cư", hay "Sau khi xuất ngũ, tôi muốn tận dụng kinh nghiệm của mình để làm việc tại một công ty Nhật"... Trong những trường hợp này, bạn sẽ rời khỏi khung quản lý đặc biệt của SOFA và bắt đầu chịu sự quản lý trực tiếp của 入管法 Nhật Bản.
Quy tắc quan trọng nhất bạn cần ghi nhớ chính là: "Phải làm thủ tục trong vòng 60 ngày kể từ ngày phát sinh thay đổi".
Kể từ ngày bạn xuất ngũ hoặc mất tư cách là người thân đi cùng, nếu dự định ở lại Nhật quá 60 ngày, bạn bắt buộc phải nộp đơn xin 在留資格取得許可申請 lên 出入国在留管理局.
Nếu để quá thời hạn 60 ngày này mà chưa nộp đơn, bạn sẽ đối mặt với rủi ro bị coi là cư trú bất hợp pháp (quá hạn visa). Do đó, hãy bắt đầu chuẩn bị ngay từ khi có quyết định xuất ngũ.
3. Bạn có thể chuyển đổi sang loại 在留資格 nào?
Khi chuyển từ tư cách SOFA, các loại tư cách lưu trú phổ biến mà bạn có thể hướng tới bao gồm:
-
日本人の配偶者等: Dành cho những bạn kết hôn với người Nhật.
-
技術・人文知識・国際業務: Dành cho những bạn được công ty Nhật tuyển dụng để làm các công việc văn phòng, kỹ sư, phiên dịch...
-
特定活動: Dành cho các trường hợp đặc biệt khác (ví dụ: đang trong quá trình tìm việc làm).
-
経営・管理: Dành cho những bạn muốn khởi nghiệp và kinh doanh tại Nhật.
Dù chuyển sang loại nào, bạn cũng cần chuẩn bị một bộ hồ sơ rất chi tiết để chứng minh hoạt động sắp tới của mình là đúng quy định.
4. Điểm mấu chốt và những lưu ý khi làm thủ tục
Điểm khác biệt lớn nhất giữa việc chuyển đổi từ SOFA so với các thủ tục visa thông thường là việc "Chứng minh quá trình lưu trú trước đó".
Người nước ngoài bình thường dùng 在留カード hoặc 住民票 để chứng minh nhân thân, nhưng người có tư cách SOFA lại không có những giấy tờ này. Vì vậy, bạn cần chuẩn bị kỹ các giấy tờ như 離職証明書 (ví dụ: DD214) hoặc các văn bản chứng minh mình từng có tư cách SOFA một cách hợp lệ. Bạn phải giải trình rõ ràng cho phía Cục quản lý xuất nhập khẩu lý do tại sao cho đến nay bạn không có 在留カード.
5. Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Q1: Đợi đến khi nghỉ việc hẳn rồi mới bắt đầu làm thủ tục liệu có kịp không?
A1: Theo luật thì là "trong vòng 60 ngày sau khi nghỉ", nhưng việc chuẩn bị hồ sơ rất mất thời gian. Đặc biệt là những ai dự định đi làm, bạn cần có hợp đồng lao động hoặc quyết định tuyển dụng từ phía công ty. Tốt nhất, bạn nên xác định loại visa mình định xin và bắt đầu thu thập giấy tờ từ 3 đến 6 tháng trước khi chính thức xuất ngũ.
Q2: Không có 在留カード thì làm sao mở tài khoản ngân hàng hay thuê nhà?
A2: Đây là một trong những rào cản lớn nhất. Cho đến khi được cấp phép lưu trú mới, bạn sẽ không có 在留カード. Trong thời gian chờ xét duyệt, giấy 申請受付票 do Cục xuất nhập khẩu cấp sẽ là bằng chứng duy nhất chứng minh bạn đang làm thủ tục hợp pháp. Các hợp đồng chính thức thường chỉ được ký sau khi bạn đã cầm thẻ trên tay.
Q3: Sau khi xuất ngũ, tôi nên về Mỹ một chuyến rồi mới nhập cảnh lại Nhật hay làm trực tiếp tại đây?
A3: Nếu mục tiêu là tiếp tục sống tại Nhật, việc làm thủ tục 在留資格取得許可申請 ngay trong nước sẽ thuận tiện hơn nhiều. Bạn hoàn toàn có thể ra nước ngoài rồi xin visa mới để vào lại, nhưng điều đó sẽ tốn kém chi phí máy bay và thời gian chờ đợi cấp visa tại đại sứ quán. Do đó, chuyển đổi nội địa là cách phổ biến và tối ưu nhất.
Lời kết
Việc chuyển đổi từ tư cách SOFA sang 在留資格 chính thức là bước đi đầu tiên cho cuộc sống mới của bạn tại Nhật Bản. Tuy nhiên, các quy định của Nhật Bản rất nghiêm ngặt, chỉ cần một sai sót nhỏ trong thủ tục cũng có thể khiến bạn rơi vào tình trạng không thể tiếp tục ở lại Nhật.
Nếu bạn đang băn khoăn "Loại visa nào phù hợp với mình nhất?" hay "Lo lắng không biết hồ sơ có kịp hạn hay không?", đừng ngần ngại liên hệ với một 行政書士 chuyên nghiệp. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ đa ngôn ngữ để đảm bảo hành trình định cư tại Nhật của bạn được suôn sẻ và an tâm nhất.
