Thông tin hay Vĩnh trú (永住)

行政書士 giải thích: Hướng dẫn Thuế & 年金 cho người Việt tại Nhật (Tránh rủi ro khi xin 永住)

Kazuto Sato

行政書士 Chúng tôi chuyên sâu về các thủ tục pháp lý liên quan đến tư cách lưu trú (Visa, Thẻ xanh, Nhập tịch) và các thủ tục ly hôn quốc tế.

Chúng tôi thường xuyên nhận được rất nhiều thắc mắc từ người nước ngoài đang làm việc tại Nhật cũng như đại diện các doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên nước ngoài, chẳng hạn như: "Tôi không hiểu rõ về cơ chế 税金 bị trừ vào lương", "Khi về nước thì tiền 年金 sẽ xử lý thế nào?", hay "Tôi muốn xin 永住 trong tương lai nhưng nếu từng chậm nộp 税金 thì có sao không?".

Hệ thống 税金 và bảo hiểm xã hội tại Nhật Bản khá phức tạp. Nếu vô tình quên hoặc không thực hiện đúng các thủ tục, không ít trường hợp đã gặp phải bất lợi lớn trong quá trình gia hạn 在留資格 (visa) hoặc khi Cục Xuất nhập cảnh xét duyệt đơn 永住許可申請.

Vì vậy, trong bài viết này, 行政書士 chuyên về 在留資格 (VISA) tại Nhật Bản sẽ giải thích rõ ràng về cơ chế 税金 và 年金 mà người lao động nước ngoài nhất định phải nắm vững, cùng những lưu ý quan trọng nếu bạn có định hướng xin 永住 trong tương lai.

1. Sự khác biệt lớn giữa 所得税 và khái niệm "Cư trú / Không cư trú" (居住者・非居住者)

Khi bạn làm việc và nhận lương tại Nhật Bản, khoản 所得税 nộp cho quốc gia sẽ được khấu trừ trực tiếp từ lương (quy trình này gọi là 源泉徴収). Tuy nhiên, quy định này không áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. Tùy thuộc vào thời gian lưu trú và nơi ở thực tế tại Nhật, bạn sẽ được phân loại thành "Cư trú" (居住者) hoặc "Không cư trú" (非居住者), và phương pháp tính 税金 của hai đối tượng này hoàn toàn khác nhau.

Thế nào là 居住者?

Là cá nhân có "địa chỉ" tại Nhật Bản, hoặc có "nơi ở thực tế" (căn cứ sinh sống) liên tục từ 1 năm trở lên tính đến thời điểm hiện tại.

  • Cơ chế tính 税金: Về nguyên tắc, đối tượng này sẽ bị tính thuế không chỉ trên thu nhập phát sinh tại Nhật Bản mà còn trên tổng thu nhập thu được từ khắp nơi trên thế giới (ngoại trừ một số quy định đặc biệt dành cho người không cư trú vĩnh viễn).

  • Phương thức thu: Hàng tháng, một khoản thuế ước tính sẽ được trừ vào lương. Vào cuối năm, công ty sẽ thực hiện 年末調整 để tính toán chính xác lại số thuế thực tế phải nộp. Nếu bạn có người phụ thuộc, bạn có thể áp dụng các chế độ giảm trừ người phụ thuộc để tiết kiệm 税金.

Thế nào là 非居住者?

Là những cá nhân không thuộc nhóm "居住者", chẳng hạn như người mới sang Nhật dưới 1 năm và chưa có nơi ở ổn định lâu dài tại Nhật.

  • Cơ chế tính 税金: Chỉ những khoản thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Nhật Bản mới thuộc đối tượng chịu thuế.

  • Phương thức thu: Về nguyên tắc, khoản thuế 所得税 sẽ được 源泉徴収 cố định ở mức 20.42% và đối tượng này không được áp dụng 年末調整 cũng như các khoản giảm trừ người phụ thuộc thông thường.

2. Cơ chế 住民税 — Khoản thuế dễ gây bất ngờ vì hóa đơn gửi về sau

Bên cạnh 所得税, một khoản thuế khác cũng cực kỳ quan trọng là 住民税 (thuế địa phương) nộp cho quận/huyện/thành phố nơi bạn sinh sống. Đây là khoản thuế khiến nhiều người nước ngoài mới sang Nhật cảm thấy bối rối nhất về thời điểm thanh toán.

Các quy tắc chính của 住民税

  1. Xác định dựa trên nơi ở vào ngày 1 tháng 1: Nếu bạn đang cư trú tại Nhật Bản vào ngày 1 tháng 1 hàng năm, bạn có nghĩa vụ phải nộp 住民税 cho chính quyền địa phương đó dựa trên thu nhập của năm trước.

  2. Thanh toán bắt đầu từ tháng 4 năm sau: 税金 tính trên thu nhập từ tháng 1 đến tháng 12 của năm trước sẽ bắt đầu được gửi hóa đơn yêu cầu thanh toán từ tháng 6 của năm sau. Do đó, 住民税 cho thu nhập năm đầu tiên khi bạn mới sang Nhật sẽ chỉ bắt đầu phát sinh nghĩa vụ nộp từ năm thứ hai.

  3. Trừ trực tiếp qua công ty (特别徴収): Hầu hết nhân viên công ty sẽ được công ty tự động khấu trừ khoản này hàng tháng từ lương để nộp thay cho chính quyền địa phương.

Lưu ý quan trọng khi chuyển việc hoặc về nước

Trong trường hợp bạn nghỉ việc hoặc về nước giữa chừng, bạn có thể sẽ phải nộp toàn bộ số tiền 住民税 chưa thanh toán còn lại trong một lần. Nếu không chú ý mà về nước luôn, khoản tiền này sẽ bị tính là nợ 税金 (chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế). Điều này sẽ trở thành điểm trừ rất nghiêm trọng nếu sau này bạn muốn quay lại Nhật và xin 永住.

3. Lợi ích của 租税条約 trong việc tránh đánh thuế hai lần

Để tránh việc người lao động bị thu thuế hai lần ở cả Nhật Bản và quốc gia gốc, Nhật Bản đã ký kết 租税条約 (Hiệp định tránh đánh thuế hai lần) với nhiều quốc gia trên thế giới.

Tùy thuộc vào từng quốc gia, những người nước ngoài làm việc dưới dạng 在留資格 như 留学生, 技能実習生, hoặc 特定活動 có thể sẽ được hưởng các ưu đãi miễn hoặc giảm 所得税 và 住民税.

Tuy nhiên, 租税条約 không tự động áp dụng. Để được hưởng ưu đãi này, bạn cần phải thông qua công ty nơi làm việc để nộp đơn "租税条約に関する届出書" lên 税務署 trước. Nếu không nộp đơn này, bạn vẫn sẽ bị tính thuế như bình thường. Vì vậy, nếu bạn thuộc đối tượng có thể được áp dụng, hãy kiểm tra lại với công ty hoặc chuyên gia.

4. Nghĩa vụ tham gia "公的年金 và 健康保険" đối với người nước ngoài

Tất cả những người sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, không phân biệt quốc tịch, đều có nghĩa vụ pháp lý phải tham gia hệ thống bảo hiểm y tế công cộng (健康保険 / 国民健康保険) và hệ thống 年金 công cộng của Nhật Bản.

  • Khấu trừ chi phí bảo hiểm xã hội: Số tiền phí 年金 và 健康保険 mà bạn đã nộp sẽ được trừ toàn bộ ra khỏi tổng thu nhập chịu thuế khi tính 所得税 và 住民税 (gọi là khoản giảm trừ bảo hiểm xã hội), giúp bạn giảm bớt số tiền 税金 phải nộp.

  • Bảo hiểm thương tật và tử tuất: Trong trường hợp không may xảy ra rủi ro bị thương tật hoặc tử vong khi đang ở Nhật, nếu đáp ứng đủ điều kiện, bạn hoặc thân nhân vẫn có thể nhận được trợ cấp miễn thuế từ hệ thống này.

5. 【CỰC KỲ QUAN TRỌNG】 Ảnh hưởng nghiêm trọng của việc chậm nộp 税金・年金 đối với hồ sơ 永住ビザ申請

Nếu một người nước ngoài có nguyện vọng sống lâu dài tại Nhật Bản và hướng tới mục tiêu sở hữu 永住権 (永住許可), việc nộp đúng hạn 税金, 年金 và phí bảo hiểm xã hội là yếu tố được Cục Xuất nhập cảnh kiểm tra khắt khe nhất.

Theo "Hướng dẫn xin 永住許可申請" của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Cư trú, không chỉ bản thân người nộp đơn mà cả tình trạng nộp thuế của các thành viên gia đình phụ thuộc (như vợ/chồng sống cùng) cũng sẽ bị kiểm tra kỹ lưỡng.

5 hạng mục thuế quốc gia & địa phương bắt buộc phải xuất trình khi xin 永住

  1. 源泉所得税及び復興特別所得税

  2. 申告所得税及び復興特別所得税

  3. 消費税及び地方消費税

  4. 相続税

  5. 贈与税

Ngoài ra, bạn bắt buộc phải nộp "住民税の課税・納税証明書" và "年金保険料・健康保険料の納付証明書" cho những năm gần nhất (đối với visa lao động, thông thường là 5 năm gần nhất).

Điều quan trọng ở đây không chỉ là "chỉ cần nộp đủ tiền là xong", mà Cục sẽ soi xét kỹ việc "bạn có nộp đúng hạn từng tháng một mà không chậm trễ dù chỉ 1 ngày hay không". Nếu bạn không trừ tiền qua công ty mà tự cầm hóa đơn đi nộp (住民税の納付書), chỉ cần có 1 lần nộp chậm trễ so với thời hạn ghi trên phiếu, nguy cơ bị trượt đơn 永住 sẽ tăng lên rất cao. Do đó, chúng tôi khuyên bạn nên đăng ký dịch vụ tự động trừ tiền qua tài khoản ngân hàng.

6. Những câu hỏi thường gặp (Q&A) của lao động và cư dân nước ngoài

Dưới đây là 3 câu hỏi thực tế mà nhiều người nước ngoài quan tâm nhất đã được chúng tôi tổng hợp và giải đáp:

Q1. Tôi chuẩn bị về nước hẳn. Số tiền 年金 tôi đã đóng từ trước đến nay có bị mất trắng không?

A. Nếu đủ điều kiện, bạn hoàn toàn có thể lấy lại tiền dưới dạng "脱退一時金"! Người nước ngoài đã tham gia 年金 tại Nhật từ 6 tháng trở lên, khi về nước hẳn mà chưa đủ điều kiện nhận lương hưu, có thể làm thủ tục yêu cầu nhận lại tiền 脱退一時金 trong vòng 2 năm kể từ ngày rời khỏi Nhật Bản. Ngoài ra, khoản 所得税 bị khấu trừ từ tiền 脱退一時金 cũng có thể được hoàn lại bằng cách chỉ định một 納税管理人 tại Nhật để thực hiện thủ tục 確定申告 sau khi về nước.

Q2. Tôi vô tình quên và nộp 住民税の納付書 trễ mất 3 ngày so với hạn nộp. Việc này có ảnh hưởng đến 永住ビザ không?

A. Rất tiếc, khả năng cao việc này sẽ gây bất lợi lớn khi xét duyệt. Trong các kỳ xét duyệt 永住 gần đây, tiêu chí "thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đúng thời hạn" được đánh giá cực kỳ nghiêm ngặt. Dù chỉ trễ vài ngày, ngày ghi trên biên lai nộp tiền vẫn sẽ tố cáo việc quá hạn, dẫn đến việc bị đánh giá là không thỏa mãn điều kiện "素行が善良であること" (có tư cách đạo đức và chấp hành tốt pháp luật). Nếu đã lỡ nộp chậm, bạn cần phải chuẩn bị bản giải trình lý do hợp lý và có giải pháp khắc phục về mặt pháp lý khi nộp đơn.

Q3. Nếu nước tôi và Nhật Bản có 租税条約, thì 税金 của tôi có tự động được giảm không?

A. Thuế sẽ KHÔNG tự động giảm. Bạn bắt buộc phải làm thủ tục đăng ký trước! Để được miễn hoặc giảm thuế theo 租税条約, bạn phải nộp đơn "租税条約に関する届出書" thông qua công ty cho 税務署 trước ngày nhận lương đầu tiên của năm đó. Nếu không nộp mà để sau này mới phát hiện ra, thủ tục xin hoàn lại tiền thuế đã nộp thừa (還付請求) sẽ phức tạp hơn rất nhiều. Vì vậy, hãy trao đổi ngay với công ty lúc mới vào làm việc.

7. Lời kết: Hiểu đúng quy định để yên tâm sinh sống tại Nhật

Đối với người nước ngoài đang làm việc tại Nhật Bản, việc nắm rõ các quy định về 税金 và 年金 không chỉ giúp bảo vệ thu nhập thực nhận (手取り) của bản thân, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để hướng tới việc gia hạn visa hay sở hữu 永住権 trong tương lai.

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào như: "Không rõ mình thuộc nhóm 居住者 hay 非居住者?", "Muốn đưa bố mẹ ở Việt Nam vào danh sách phụ thuộc để tiết kiệm thuế?", hay "Muốn xin 永住権 nhưng lo lắng về lịch sử nộp thuế?", đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia.

Văn phòng chúng tôi có đội ngũ 行政書士 chuyên sâu về 在留資格 và VISA tại Nhật Bản, luôn sẵn sàng tư vấn và đưa ra giải pháp phù hợp nhất cho từng trường hợp của bạn. Hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ tốt nhất!

Dịch vụ

  • この記事を書いた人

Kazuto Sato

行政書士 Chúng tôi chuyên sâu về các thủ tục pháp lý liên quan đến tư cách lưu trú (Visa, Thẻ xanh, Nhập tịch) và các thủ tục ly hôn quốc tế.

-Thông tin hay, Vĩnh trú (永住)