日本の在留資格VISA専門の行政書士が解説：जापानमा व्यवसाय गर्नेहरूका लागि 帰化申請 सम्बन्धी निर्देशिका
जापानमा कम्पनी चलाइरहनुभएका वा व्यक्तिगत व्यवसाय (Indivudal Business) गरिरहनुभएका विदेशी नागरिकहरू जसले "जापानमै बसेर व्यवसायलाई अघि बढाउन चाहन्छु" वा "जापानको राहदानी (Passport) लिन चाहन्छु" भन्ने सोच्नुभएको छ, उहाँहरूका लागि 帰化申請 (जापानी नागरिकता प्राप्ति) एउटा महत्वपूर्ण प्रक्रिया हो।
साधारण कर्मचारीहरूको तुलनामा व्यवसायीहरूको 帰化申請 प्रक्रिया अलि बढी कठिन हुने गर्दछ। किनकि यसमा तपाईँको व्यक्तिगत आचरण मात्र नभई, व्यवसाय कत्तिको स्थिर छ र तपाईँले समयमै कर तिरिरहनुभएको छ कि छैन भन्ने जस्ता कुराहरू 法務局 ले निकै सूक्ष्म रूपमा जाँच गर्दछ।
यस लेखमा, व्यवसाय गरिरहनुभएका विदेशी मालिकहरूले जापानी नागरिकता प्राप्त गर्नका लागि जान्नुपर्ने आवश्यक कागजात र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरूका बारेमा विशेषज्ञको तर्फबाट सरल भाषामा व्याख्या गरिएको छ।
१. व्यवसायीहरूको 帰化申請 मा कागजातहरू किन धेरै हुन्छन्?
साधारण कर्मचारीका लागि 給与明細 वा 源泉徴収票 नै मुख्य आम्दानीको प्रमाण हुन्छ। तर, व्यवसायीहरूको हकमा व्यक्तिगत जीवन र व्यवसायको आर्थिक अवस्था एकअर्कासँग जोडिएको हुन्छ। त्यसैले 法務局 ले "यस व्यक्तिको व्यवसायले जापानी समाजलाई भार नपारी निरन्तरता पाउन सक्छ कि सक्दैन?" भन्ने कुरा कडाइका साथ जाँच गर्दछ।
त्यसैले, व्यवसायको पूर्ण विवरण बुझाउन 事業の概要書 र विभिन्न प्रकारका 納税証明書 हरू पेश गर्नुपर्ने हुन्छ।
२. 「事業の概要書」 मा के-के कुराहरू खुलाउनुपर्छ?
यो कागजातमा तपाईँले आफ्नो व्यवसायको बारेमा स्पष्ट विवरण दिनुपर्छ। गाह्रो प्राविधिक शब्दहरू प्रयोग नगरी आफ्नो व्यवसाय कस्तो छ भन्ने कुरा इमानदारीपूर्वक लेख्नुपर्छ।
मुख्य विवरणहरू यस प्रकार छन्:
-
व्यवसायको आधारभूत जानकारी: 屋号（会社名）, ठेगाना, व्यवसाय सुरु गरेको मिति र लगानी (Capital) कति छ।
-
संगठनको आकार: कर्मचारी संख्या कति छ।
-
आर्थिक अवस्था: कुल बिक्री (Sales) कति भयो र खर्च कति भयो। अन्त्यमा नाफा भएको छ कि छैन।
-
सम्पत्ति र ऋण: कम्पनीको नाममा घर-जग्गा वा अन्य सामग्रीहरू छन् कि छैनन्। बैंकबाट ऋण लिनुभएको छ भने त्यसको कारण र फिर्ता गर्ने योजना कस्तो छ।
-
व्यापारिक सम्बन्ध: कुन-कुन कम्पनीसँग व्यापार गर्नुहुन्छ र वार्षिक कति बराबरको कारोबार हुन्छ।
यदि तपाईँले एकभन्दा बढी कम्पनी चलाउनुभएको छ भने, प्रत्येक कम्पनीको छुट्टाछुट्टै रिपोर्ट बनाउनुपर्छ। कम्पनीको हकमा पछिल्लो 決算書 र व्यक्तिगत व्यवसायको हकमा अघिल्लो वर्षको 確定申告 को आधारमा विवरण तयार पारिन्छ।
३. सबैभन्दा महत्वपूर्ण: 「納税」 र सार्वजनिक दायित्वको प्रमाण
व्यवसायीहरूको नागरिकता जाँचमा 納税 (कर भुक्तानी) लाई सबैभन्दा कडाइका साथ हेरिन्छ। "झुक्किएर बिर्सिएछु" भन्नु यहाँ स्वीकार्य हुँदैन। तपाईँले निम्न कागजातहरू अनिवार्य रूपमा तयार पार्नुपर्छ:
-
व्यक्तिगत 所得税 र 住民税: व्यवसायी आफैँले तिर्नुपर्ने व्यक्तिगत कर।
-
कम्पनीसँग सम्बन्धित करहरू: 法人税, 法人住民税, 事業税 आदि।
-
消費税: व्यापारको आकार अनुसार उपभोक्ता कर (Consumption Tax) सही तरिकाले तिरिएको छ कि छैन।
-
源泉徴収: यदि कर्मचारीहरूलाई तलब दिनुहुन्छ भने, उनीहरूको कर काटेर सरकारलाई बुझाउनुभएको छ कि छैन।
साथै, पछिल्लो समयमा 社会保険（年金・健康保険） मा आबद्धतालाई पनि निकै महत्व दिइन्छ। कम्पनी (Corporation) को हकमा यसमा आबद्ध हुनु अनिवार्य छ। यदि हुनुहुन्न भने आवेदन दिनुअघि यसलाई मिलाउनुपर्छ।
४. सरकारी निकायको नियम अनुसार थप महत्वपूर्ण जानकारी
नागरिकता प्राप्तिका सर्तहरू 国籍法第5条 मा तोकिएका छन्, तर व्यवहारिक रूपमा निम्न कुराहरू बुझ्न आवश्यक छ:
-
आर्थिक आत्मनिर्भरता (Livelihood Requirement): न्याय मन्त्रालयका अनुसार, आवेदन दिने व्यक्तिको मात्र नभई परिवारका अन्य सदस्यहरूको सम्पत्ति समेत हेरेर "जापानमा स्थिर रूपमा बस्न सक्छ कि सक्दैन" भन्ने निर्णय गरिन्छ। यदि व्यवसाय लगातार घाटामा छ वा ऋण धेरै छ भने, आवेदन अस्वीकृत हुने सम्भावना बढी हुन्छ।
-
आचरण (Conduct Requirement): व्यवसायीको रूपमा तपाईँले नियमहरू पालना गर्नुभएको छ कि छैन भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। उदाहरणका लागि, व्यवसायका लागि आवश्यक 営業許可 (License) हरू सही समयमा नवीकरण गर्नुभएको छ कि छैन। साथै, साना ट्राफिक नियमहरूको उल्लंघनले पनि असर पार्न सक्छ। (स्रोत: 法務省「帰化許可申請のしおり」 र 出入国在留管理庁 को निर्देशिका)
५. पाठकहरूले जान्न चाहेका ३ प्रश्नोत्तर (Q&A)
Q1: म मुख्य सञ्चालक (Representative Director) होइन, केवल एउटा "निर्देशक (Director/役員)" मात्र हुँ, के तैपनि कम्पनीको कागजात चाहिन्छ?
उत्तर: हो, चाहिन्छ। तपाईँसँग मुख्य अधिकार नभए पनि '役員' को पदमा हुनुहुन्छ भने तपाईँलाई व्यवसाय सञ्चालनमा संलग्न व्यक्तिको रूपमा हेरिन्छ। त्यसैले तपाईँको व्यक्तिगत 確定申告 का साथै कम्पनीको 決算書 र 納税証明書 पेश गर्नुपर्छ।
Q2: मेरो कम्पनी अहिले घाटा (Red Figure) मा छ। के मैले 帰化申請 गर्ने विचार छोडिदिनुपर्छ?
उत्तर: तुरुन्तै माया मार्नु पर्दैन। यदि घाटा अस्थायी हो (जस्तै: नयाँ मेसिन खरिद गरेको वा व्यवसाय सुरु गरेको थोरै समय भएको) र भविष्यमा नाफा हुने आधारहरू छन् भने अनुमति पाउने सम्भावना हुन्छ। तर, धेरै वर्षदेखि लगातार घाटामा हुनुहुन्छ र व्यक्तिगत जीवन खर्च चलाउन पनि गाह्रो छ भने पहिले व्यवसाय सुधार्न ध्यान दिनुपर्छ।
Q3: मसँग 「日本人の配偶者等」 (जापानी नागरिकको जीवनसाथी) भिसा छ। के व्यवसायीको रूपमा मैले बुझाउनुपर्ने कागजातहरू थोरै हुन्छन्?
उत्तर: हुँदैन, व्यवसाय सम्बन्धी कागजातहरू अनिवार्य छन्। जापानी जीवनसाथी भएको खण्डमा जापानमा बसेको वर्ष (Residential years) सम्बन्धी सर्तहरू केही खुकुलो हुन सक्छन्, तर व्यवसाय र कर सम्बन्धी जाँच अन्य व्यवसायी सरह नै कडाइका साथ गरिन्छ।
निष्कर्ष
विदेशी व्यवसायीहरूका लागि जापानी नागरिकता (帰化申請) लिनु भनेको जापानमा अहिलेसम्म गर्नुभएको मेहनतको एउटा ठूलो फल हो। तर यसका लागि तयार पार्नुपर्ने कागजातहरू धेरै हुन्छन् र व्यवसायको अवस्था 法務局 लाई स्पष्टसँग बुझाउन विशेष सीपको आवश्यकता पर्दछ।
"मेरो अवस्थामा कुन-कुन कागजात चाहिन्छ?" वा "मेरो व्यवसायको अहिलेको अवस्थामा आवेदन दिन मिल्छ कि मिल्दैन?" भन्ने जस्ता अन्योलमा हुनुहुन्छ भने, विशेषज्ञ 行政書士 सँग सल्लाह लिनुहोस्। तपाईँको व्यवसाय र भविष्यको नयाँ सुरुवातका लागि हामी पूर्ण सहयोग गर्न तयार छौँ।
