जापानमा बस्नुहुने नेपालीहरुका लागि "VISA विशेषज्ञ 行政書士" बाट 確定申告 सम्बन्धी जानकारी
जापानमा बस्नुहुने सम्पूर्ण नेपाली साथीभाइहरु, यहाँको व्यस्त जीवन र कामको बीचमा तपाईंहरुलाई धेरै धेरै शुभकामना। जापानमा बसोबास गर्दा हामीले अनिवार्य रुपमा बुझ्नुपर्ने कुरा "कर" अर्थात् "Tax" हो। विशेषगरी 確定申告（かくていしんこく） भन्ने शब्द सुन्दा "यो मेरो लागि हो कि होइन?" वा "मैले के गर्नुपर्छ होला?" भनेर अन्यौलमा पर्नुभएको हुन सक्छ।
यो लेखमा, विशेषगरी 在留資格 सम्बन्धी काम गर्ने 行政書士 को तर्फबाट, विदेशी नागरिकहरुले 確定申告 गर्दा ध्यान दिनुपर्ने मुख्य बुँदाहरुलाई सजिलो भाषामा व्याख्या गरिएको छ।
१. वास्तवमा 確定申告 भनेको के हो?
जापानको नियम अनुसार, हरेक वर्षको जनवरी १ देखि डिसेम्बर ३१ सम्म कमाएको आम्दानीमा कर (所得税) लाग्ने गर्दछ। कम्पनीमा काम गर्ने कर्मचारीहरुको हकमा, कम्पनीले नै तलबबाट कर कट्टा गरेर सरकारलाई बुझाइदिने हुनाले (源泉徴収（げんせんちょうしゅう） भनिने प्रक्रिया), धेरैजसो अवस्थामा आफैंले केही गरिरहनु पर्दैन।
तर, केही खास अवस्थाहरुमा भने आफैंले 税務署 मा गएर "मैले यति कमाएको छु र मेरो कर यति हुन्छ" भनेर रिपोर्ट गर्नुपर्ने हुन्छ। यसैलाई 確定申告 भनिन्छ।
२. तपाईं 居住者 कि 非永住者?
करको बारेमा बुझ्नुअघि तपाईं कुन श्रेणीमा पर्नुहुन्छ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। यसले तपाइँको कुन आम्दानीमा कर लाग्छ भन्ने कुरा निर्धारण गर्दछ:
-
非永住者（ひえいじゅうしゃ）: जापानमा बसोबास गर्ने तर जापानी नागरिकता नभएको र विगत १० वर्षमा जापानमा बसेको कुल अवधि ५ वर्ष वा सोभन्दा कम भएको व्यक्ति।
-
居住者（किょじゅうしゃ）: जापानमा ५ वर्षभन्दा बढी समयदेखि बसिरहेको वा 永住権 (PR) भएको व्यक्ति।
नोट: विशेषगरी 非永住者 हरुले आफ्नो देशको बैंक खातामा भएको पैसा जापानको सुविधा पसल (Convenience Store) को ATM बाट निकाल्नुभयो वा जापानमा पैसा मगाउनुभयो भने, त्यो रकम पनि जापानमा कर लाग्ने दायरामा पर्न सक्छ।
३. कस्तो अवस्थामा 確定申告 गर्नैपर्छ?
धेरैजसो विदेशीहरु पर्ने मुख्य ४ अवस्थाहरु यस्ता छन्:
① विदेशको कम्पनीबाट तलब लिइरहनुभएको छ भने यदि तपाईं जापानको कम्पनीबाट नभई आफ्नो देशको कम्पनीबाट प्रत्यक्ष रुपमा तलब लिइरहनुभएको छ भने, जापानको 税務署 लाई त्यो आम्दानीको बारेमा थाहा हुँदैन। त्यसैले तपाईं आफैंले रिपोर्ट गर्नुपर्छ।
② भर्चुअल मुद्रा (Bitcoin आदि) बाट नाफा कमाउनुभएको छ भने अहिले यो केस धेरै देखिन थालेको छ। यदि क्रिप्टोकरेन्सी बेचेर वा साटेर वर्षमा २० लाख येन (200,000 Yen) भन्दा बढी नाफा कमाउनुभएको छ भने 確定申告 अनिवार्य छ। "कसले थाहा पाउँछ र" भनेर रिपोर्ट नगर्दा पछि भारी जरिवाना (追徴課税) तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
③ साइड जब (Uber Eats आदि) वा सेयर बजारमा लगानी गर्नुभएको छ भने उबर इट्स जस्ता डेलिभरी काम वा अनलाइन व्यापारबाट हुने नाफा (तलब बाहेकको आम्दानी) वर्षको २० लाख येन भन्दा बढी छ भने पनि申告 गर्नुपर्छ।
④ गत वर्ष एकभन्दा बढी कम्पनीमा काम गर्नुभएको छ भने यदि तपाईंले वर्षको बीचमा काम छोड्नुभयो र अहिलेको कम्पनीमा पुरानो कम्पनीको तलब समेत जोडेर 年末調整 गर्नुभएको छैन भने, आफैंले रिपोर्ट गर्दा बढी तिरिएको कर फिर्ता पाउनुहुनेछ।
४. महत्वपूर्ण जानकारी: भिसा (在留資格) र करको सम्बन्ध
確定申告 भनेको कर तिर्नु मात्र होइन, यो तपाईंको भिसा (在留資格) नवीकरणसँग पनि प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ।
出入国在留管理局（入管） ले भिसा थप्ने वा परिवर्तन गर्ने बेलामा तपाईंले करको जिम्मेवारी सही ढंगले पुरा गर्नुभएको छ कि छैन भनेर कडाईका साथ चेक गर्छ। यदि तपाईंले 確定申告 गर्न बिर्सिनुभयो र कर बाँकी देखियो भने, तपाईंको व्यवहार सही नभएको (素行が善良ではない) मानिन्छ, जसले गर्दा भिसा रिजेक्ट हुने वा 永住申請 (PR) नपाइने जोखिम हुन्छ।
५. धेरैले सोध्ने प्रश्नहरु (Q&A)
Q1: मैले नेपालमा परिवारलाई पैसा पठाउने गरेको छु, यसले कर कम हुन्छ भन्छन् नि?
A1: हो, यसलाई 親族控除（しんぞくこうじょ） भनिन्छ। नेपालमा आमाबुबा वा नजिकका नातेदारलाई आर्थिक सहयोग गरिरहनुभएको छ भने, पैसा पठाएको प्रमाण पेस गरेर कर छुट पाउन सकिन्छ। तर अहिले नियम अलि कडा भएको छ (जस्तै: प्रति व्यक्ति ३८ लाख येनभन्दा बढी पठाएको हुनुपर्ने)। यो छुट पाउनका लागि पनि 確定申告 गर्नु एकदमै फाइदाजनक हुन्छ।
Q2: मेरो क्रिप्टोबाट नाफा १५ लाख येन मात्र भयो, २० लाखभन्दा कम भएपछि केही गर्नु पर्दैन?
A2: 所得税 को लागि नपर्ने भए पनि 住民税 को लागि रिपोर्ट गर्नुपर्ने हुन सक्छ। धेरैजना झुक्किने ठाउँ यही हो। २० लाख येनको नियम 所得税 (केन्द्र सरकारलाई तिर्ने कर) को लागि मात्र हो। तर 住民税 (तपाईं बस्ने नगरपालिकालाई तिर्ने कर) को लागि भने १ येन मात्र नाफा भए पनि रिपोर्ट गर्नुपर्ने हुन्छ।
Q3: यदि कर नतिरी नेपाल फर्किएँ भने के हुन्छ?
A3: भविष्यमा फेरि जापान आउन समस्या हुन सक्छ। कर बाँकी राखेरै घर फर्किनुभयो भने, पछि फेरि भिसा एप्लाई गर्दा पुरानो कर नतिरेको कारण समस्या पर्न सक्छ। साथै ढिलो गरेको जरिवाना पनि थपिँदै जान्छ। त्यसैले जानुअघि सबै प्रक्रिया पुरा गर्ने वा आफ्नो तर्फबाट कर सम्बन्धी काम हेरिदिने व्यक्ति (納税管理責任者) नियुक्त गर्नुपर्छ।
निष्कर्ष
確定申告 सुन्दा गाह्रो लागे पनि, यो सही तरिकाले गर्दा तपाईंको अधिकार सुरक्षित हुनुका साथै जापानको जीवन सुरक्षित हुन्छ।
-
विदेशबाट तलब आउने
-
साइड जब वा क्रिप्टोबाट २० लाख येनभन्दा बढी नाफा हुने
-
कम्पनी परिवर्तन गरेर अघिल्लो कम्पनीको हिसाब मिलान नभएका
तपाईंहरुले हरेक वर्षको फेब्रुअरी १६ देखि मार्च १५ भित्र हुने 確定申告 गर्न नबिर्सिनुहोला।
यदि तपाईंलाई "मेरो केसमा के हुन्छ होला?" वा "यसले भिसामा असर गर्ला कि?" भनेर चिन्ता लागेको छ भने, भिसा विशेषज्ञ 行政書士, 税務署 वा 税理士 सँग सल्लाह लिन सक्नुहुन्छ। सही समयमा कर तिरेर जापानमा ढुक्कसँग बस्नुहोस्!
