行政書士 को तर्फबाट यहाँहरूलाई स्वागत छ।
"जापानमा काम गर्न चाहनुहुने" वा "आफ्नो सीपलाई प्रयोग गरेर करियरमा अगाडि बढ्न चाहनुहुने" सम्पूर्ण विदेशी साथीहरूका लागि, नबुझी नहुने एउटा महत्वपूर्ण विषय हो- "在留資格" र कामसम्बन्धी सीमाहरू। धेरै विदेशी साथीहरू जापानमा रहँदैमा जस्तो सुकै काम पनि स्वतन्त्र रूपमा छनौट गर्न पाइन्छ भन्ने सोच्नुहुन्छ, तर यो सधैं सत्य होइन।
धेरै मिहिनेत गरेर जापानको योग्यता हासिल गरे पनि, पछि गएर सोचेको काम गर्न नपाउँदा धेरैलाई पछुतो हुन्छ। यस्तो अवस्थाबाट बच्नका लागि, आज हामी कानुनका जटिल शब्दहरूको प्रयोग नगरी "जापानमा विदेशी नागरिकले काम गर्दा पालना गर्नुपर्ने नियमहरू" बारे सजिलो तरिकाले बुझाउने छौं। जापानमा जागिर खोज्दै हुनुहुन्छ वा पहिले नै काम गरिरहनुभएको छ भने, यो लेखलाई राम्ररी पढ्नुहोला।
१. "जापानमा काम गर्नु" र "在留資格" को सम्बन्ध
सबैभन्दा पहिले, एउटा आधारभूत कुरा बुझ्न जरुरी छ: जापानमा बस्दैमा आफूले चाहेको जस्तोसुकै काम गर्न पाइन्छ भन्ने छैन।
जापानको कानुनअनुसार, विदेशी नागरिकसँग भएको "在留資格" (VISA) को प्रकारका आधारमा यहाँ गर्न पाइने कामको दायरा निश्चित हुन्छ।
उदाहरणका लागि, "永住者" वा "日本人の配偶者等" जस्ता इन-केस भिसा (在留資格) हुनेहरूले जापानमा जापानी नागरिक सरह आफूले चाहेको जुनसुकै काम गर्न पाउनुहुन्छ। यसलाई "काम गर्न कुनै सीमा नभएको इन-केस भिसा" भनिन्छ।
अर्कोतर्फ, धेरैजसो विदेशी साथीहरूसँग हुने "技術・人文知識・国際業務" जस्ता "就労ビザ" हुनेहरूले भने अनुमति दिइएको क्षेत्रभित्र मात्र काम गर्न पाउनुहुन्छ। उदाहरणका लागि, आईटी इन्जिनियरको रूपमा जापान आएको व्यक्तिले बिना अनुमति कन्भिनियन्स स्टोरमा पार्टटाइम काम गर्न पाइँदैन।
अवश्य पनि, हालै "特定技能" जस्ता नयाँ प्रणालीहरू लागू भएका छन्, जसले पहिले काम गर्न गाह्रो मानिने क्षेत्रहरूमा पनि निश्चित सीप भएमा काम गर्न मिल्ने बाटो खोलेको छ। तथापि, आफ्नो कुन भिसा हो र कुन काम गर्न पाइन्छ भन्ने कुरा सही रूपमा बुझ्नु नै जापानमा ढुक्कसँग बस्ने पहिलो खुट्किलो हो।
२. "काम गर्न नपाइने क्षेत्रहरू" छन् त? पेसागत सीमाहरू
अब, पेसागत वा क्षेत्रगत सीमाहरूबारे कुरा गरौं। "विदेशीले गर्न नपाउने कामहरू" हाम्रै वरपर कतिपय क्षेत्रमा हुन्छन्।
सार्वजनिक चासो बढी भएका कामहरू उदाहरणका लागि, देशको सुरक्षा वा सार्वजनिक हितसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित क्षेत्रहरू (जस्तै: प्रसारण व्यवसाय वा हवाई ढुवानी व्यवसाय) मा विदेशीहरूको व्यवस्थापन वा प्रवेशमा सीमा तोकिएको हुन सक्छ। यो राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता जोगाउन कानुनद्वारा नै तोकिएको नियम हो।
विशेष योग्यता चाहिने कामहरू "विदेशमा वकिल भइसकेको हुनाले, जापानमा पनि तुरुन्तै वकिलको रूपमा काम गर्न पाइन्छ" भन्ने सोच्नुभएको छ भने त्यो सधैं सही हुँदैन। जापानमा विशेष पेसागत काम गर्नका लागि, जापानको कानुनबमोजिमको राष्ट्रिय परीक्षा पास गरी जापानकै लाइसेन्स लिनुपर्ने हुन्छ।
-
डाक्टर वा नर्स: जापानको राष्ट्रिय परीक्षा उत्तीर्ण गरी लाइसेन्स नलिई यहाँ चिकित्सा सेवा दिन पाइँदैन।
-
वकिल वा 公認会計士: जापानको कानुनी प्रणालीअनुसार विशेष ज्ञान चाहिने भएकाले जापानमै योग्यता हासिल गर्नुपर्छ।
तर, यसमा केही अपवादहरू छन्। उदाहरणका लागि, "外国法事務弁護士" को रूपमा निश्चित सर्तहरू पूरा गरेमा, आफ्नो देशको कानुनसम्बन्धी काम जापानमा गर्न पाइन्छ। आफ्नो सीपलाई जापानमा कसरी प्रयोग गर्ने भन्नेबारे सोच्दै हुनुहुन्छ भने, विज्ञहरूसँग परामर्श गर्नु नै सबैभन्दा छिटो उपाय हो।
३. विदेशीले सरकारी जागिर खान पाउँछन्? "国家公務員" र "地方公務員" को फरक
"विदेशीले सरकारी जागिर (공무員) खान पाउँदैनन्" भन्ने सुन्नुभएको छ? यो कुरा आधा सत्य हो, र बाँकी आधा अलि जटिल छ।
सबैभन्दा पहिले 国家公務員 (राष्ट्रिय कर्मचारी) को कुरा गरौं। सिद्धान्ततः, सार्वजनिक अधिकार प्रयोग गर्ने वा देशको नीति निर्माणमा संलग्न हुने काम (जस्तै: कूटनीतिज्ञ) का लागि जापानी नागरिकता आवश्यक पर्छ। देशको निर्णय लिने प्रक्रियामा विदेशीको संलग्नताप्रति जापानको कानुनले अलि सावधानी अपनाएको छ।
अर्कोतर्फ, 地方公務員 (स्थानीय कर्मचारी) को हकमा भने परिस्थिति बिस्तारै बदलिँदै छ। पहिले "स्थानीय कर्मचारी बन्न पनि जापानी नागरिकता नै चाहिन्छ" भन्ने सोचाइ थियो, तर अहिले धेरै स्थानीय तहहरूमा सरकारी अस्पतालका नर्स, प्राविधिक कर्मचारी, शिक्षक आदि पदहरूमा नागरिकताको भेदभाव नगरी विदेशीहरूलाई पनि भर्ना गर्ने चलन बढ्दै गएको छ।
अवश्य पनि, "निर्णय गर्ने अधिकार" हुने व्यवस्थापकीय पदमा बढुवा हुनका लागि भने सम्बन्धित स्थानीय निकायको नीति वा अदालतको निर्णयअनुसार सावधानी अपनाइन्छ। तर, आफ्नो विशेषज्ञता प्रयोग गर्नुपर्ने व्यावहारिक कामहरूमा भने स्थानीय निकायको कर्मचारीको रूपमा काम गर्ने अवसरहरू पक्कै पनि बढिरहेका छन्।
४. कामसम्बन्धी सोधिनुपर्ने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1: जागिर परिवर्तन गर्दा, अहिलेको भिसाले काम गर्न मिल्छ?
A: यदि नयाँ कामको विषयवस्तु हालको इन-केस भिसाले अनुमति दिएको क्षेत्रभित्रै छ भने कुनै समस्या छैन। तर, कामको प्रकृति नै फरक छ भने (उदाहरणका लागि: आईटी इन्जिनियरबाट रेस्टुरेन्टको सर्भर बन्ने) पुरानो भिसाले मिल्दैन। त्यस्तो अवस्थामा "在留資格変更許可申請" (भिसा परिवर्तनको आवेदन) गर्नुपर्छ। अनुमति नलिई काम परिवर्तन गर्दा गैरकानुनी कामदार भइने जोखिम हुन्छ, त्यसैले पक्का गर्न विज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्।
Q2: आफ्नो देशमा विश्वविद्यालय पास गरेर लाइसेन्स लिएको छु, के यो जापानमा प्रयोग गर्न मिल्छ?
A: दुर्भाग्यवश, धेरैजसो अवस्थामा यो "जस्ताको तस्तै" प्रयोग गर्न मिल्दैन। जापानको कानुन फरक हुन्छ। तर, आफूले हासिल गरेको ज्ञान र अनुभवका आधारमा इन-केस भिसा पाउन सजिलो हुन सक्छ, वा जापानको राष्ट्रिय परीक्षा दिँदा केही सर्तहरू खुकुलो हुन सक्छन्। सबैभन्दा पहिले, "आफ्नो योग्यतालाई जापानको योग्यतामा बदल्न सकिन्छ कि सकिँदैन" भन्ने कुरा बुझ्नुहोस्।
Q3: पार्टटाइम (アルバイト) गर्दै फुलटाइम काम खोज्न मिल्छ?
A: सामान्यतया, "留学生" वा "家族滞在" भिसा हुनेहरूले "資格外活動許可" लिएको अवस्थामा हप्ताको २८ घण्टाभित्र काम गर्न पाउनुहुन्छ, तर यो सहायक काम मात्र हो। फुलटाइम कर्मचारी (正社員) बन्नका लागि काम गर्ने किसिमको भिसा (就労系在留資格) फेरि लिनैपर्छ। अहिलेको पार्टटाइम काममा मात्र चित्त नबुझाउनुहोस्, आफ्नो करियर प्लान बनाउनुहोस् र समयमै भिसा परिवर्तनको तयारी गर्नुहोस्।
अन्त्यमा: नियमहरू बुझेर आफ्नो सपना साकार पारौं
जापानमा काम गर्नु भनेको नयाँ सीप सिक्ने र आफ्नो करियर बनाउने एउटा राम्रो अवसर हो। नियम र सीमाहरू छन्, यो साँचो हो। तर, यी नियमहरू जापानमा तपाईंहरूको बसाइलाई सुरक्षित र ढुक्क बनाउनका लागि नै बनाइएका हुन्।
"मेरो कुन भिसा हो?", "कतिसम्म काम गर्न पाउँछु?", "गर्न चाहेको कामको लागि के के तयारी गर्ने?"
यदि मनमा कुनै कुरामा अन्योल वा शंका छ भने, कृपया 行政書士 जस्ता विज्ञहरूसँग परामर्श गर्नुहोस्। तपाईंहरूको जापानको यात्रालाई सफल बनाउन हामी सधैं मद्दत गर्न तयार छौं।
