जापानमा कार्यरत विदेशी कर्मचारी साथीहरूबाट पछिल्लो समय मलाई बारम्बार यस्तो प्रश्न सोधिने गरिन्छ: "मेरो देशमा परिवारका सदस्य बिरामी पर्नुभएको छ, के मैले जागिर छोडेरै स्वदेश फर्कनुपर्छ?"
जापानमा आफ्नो करियरलाई महत्त्वपूर्ण मान्ने विदेशीहरूका लागि, परिवारको हेरचाह र कामबीचको सन्तुलन मिलाउनु पक्कै पनि एउटा ठूलो चुनौती हो। तर, खुसीको कुरा के छ भने, यदि केही निश्चित शर्तहरू पूरा हुन्छन् भने, विदेशी कर्मचारीले पनि 介護休業 (केयरलिभ) सुविधा लिएर आफ्नो काम निरन्तरता दिन सक्छन्।
यो जापानमा बसोबास गर्ने सबैका लागि समान रूपमा लागू हुने अधिकार हो। आजको यस लेखमा, म तपाईंहरूलाई जटिल कानुनी शब्दहरू प्रयोग नगरी, यो 介護休業 को बारेमा सजिलो भाषामा बुझाउने प्रयास गर्नेछु।
१. 介護休業 को मुख्य उद्देश्य के हो?
धेरै मानिसहरूमा गलत धारणा छ कि 介護休業 भनेको "परिवारको सेवा गर्न दिनरात सँगै बस्ने समय" हो। तर वास्तवमा, यो "परिवारको हेरचाह र कामलाई सँगसँगै कसरी अगाडि बढाउने भन्ने योजना बनाउन र वातावरण मिलाउनका लागि पाइने तयारी समय" हो।
जापानको हेरचाह बीमा प्रणाली (Kaigo Hoken) प्रयोग गरिरहनुभएको छ कि छैन भन्ने कुराले यसमा फरक पार्दैन। चाहे तपाईंले 要介護認定 प्राप्त नगरेको अवस्था होस्, यदि तपाईंको परिवारको सदस्यलाई हेरचाहको खाँचो छ भने, तपाईंले यो सुविधा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यदि तपाईं जापानमा लामो समयसम्म सक्रिय रहन चाहनुहुन्छ भने, हतारमा जागिर छोड्नु अघि, यो प्रणालीको प्रयोग गरेर कामलाई निरन्तरता दिने वातावरण बनाउनुहोस्।
२. के विदेशी कर्मचारीले यो सुविधा पाउन सक्छन्?
यसको जवाफ हो: पक्कै पनि, विदेशी कर्मचारीले पनि 介護休業 लिन सक्छन्। कम्पनीको आकार, कामको प्रकृति वा "विदेशी भएको" कारण देखाउँदै कम्पनीले तपाईंलाई यो सुविधाबाट वञ्चित गर्न सक्दैन। कम्पनीको नियमावलीमा यो कुरा उल्लेख नभएको भए तापनि, 法律（育児・介護休業法） अनुसार यो तपाईंको कानुनी अधिकार हो। तपाईंले कम्पनीमा औपचारिक रूपमा निवेदन दिन सक्नुहुन्छ।
यो सुविधा अन्तर्गत परिवारको दायरा पनि फराकिलो छ: यसमा श्रीमान्/श्रीमती, आमाबुबा, छोराछोरी, सासू-ससुरा र तपाईंको साथमा बसेर आश्रित रहेका हजुरआमा-हजुरबुबा, दाजुभाइ-दिदीबहिनी र नाति-नातिना पनि समावेश हुन्छन्।
३. के 介護休業 को समयमा आर्थिक सहयोग पाइन्छ?
धेरै साथीहरूले लामो बिदा बस्दा आम्दानी के होला भनेर चिन्ता गर्नुहुन्छ। तर यदि तपाईंले केही निश्चित मापदण्ड पूरा गर्नुभयो भने, तपाईंले 介護休業給付金 भन्ने भत्ता प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ। यो रोजगार बीमा (Koyo Hoken) मार्फत भुक्तानी गरिन्छ।
तर, एउटा कुरा ध्यान दिनुपर्छ: परिवार विदेशमा रहेको अवस्थामा पनि यो सुविधा लागू हुन्छ, तर तपाईंले त्यसको प्रमाण स्वरूप 介護の事実を証明する書類 तयार पार्नुपर्छ। साथै, एकपटक यस्तो लामो बिदा लिँदा तपाईंको भविष्यको करियरमा कस्तो असर पर्ला वा परिवारलाई जापान बोलाउने वा नबोलाउने भन्ने बारेमा विशेषज्ञको सल्लाह आवश्यक पर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ।
【तपाईंलाई उपयोगी Q&A】
Q1: कम्पनीले "हाम्रोमा 介護休業 को व्यवस्था छैन" भन्यो भने के गर्ने?
A: 介護休業 कर्मचारीको कानुनी अधिकार हो। कम्पनीको नियममा नभए पनि उनीहरूले तपाईंको निवेदन अस्वीकार गर्न मिल्दैन। यदि कम्पनीलाई यो प्रणालीबारे जानकारी छैन भने, 社労士 जस्ता विशेषज्ञ वा 労働局 जस्ता सरकारी निकायसँग सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
Q2: नेपालमा हुनुहुने परिवारको हेरचाहका लागि बिदा लिन मिल्छ?
A: हो, पक्कै मिल्छ। यदि तपाईं जापानको रोजगारी बीमामा आबद्ध हुनुहुन्छ भने, स्थान जहाँ भए पनि यो नियम लागू हुन्छ। केवल तपाईंले 介護の事実を証明する書類 जुटाउनुपर्छ, त्यसैले आवश्यक कागजातहरू पहिले नै तयारी अवस्थामा राख्नुहोला।
Q3: 介護休業 लिँदा मेरो 在留資格 नवीकरणमा असर पर्छ?
A: सामान्यतया पर्दैन। 介護休業 एक वैध बिदा हो। तर, धेरै लामो समयसम्म काममा अनुपस्थित हुँदा "जापानमा सक्रिय रूपमा काम गरेको देखिँदैन" भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ। त्यसैले, काममा फर्केपछिको करियर योजना स्पष्ट राख्नु महत्त्वपूर्ण छ। व्यक्तिगत अवस्थाबारे थप परामर्शका लागि 行政書士 सँग कुरा गर्नुहोस्।
विशेषज्ञको सल्लाह
जापानमा आफ्नो भविष्य बनाइरहनुभएका साथीहरूका लागि, परिवारको समय सबैभन्दा अमूल्य छ। तर, हतारमा जागिर छोड्दा तपाईंले लामो समय लगाएर बनाउनुभएको 在留資格 र करियर गुम्न सक्छ, जुन एकदमै दुःखद कुरा हो।
परिवारको हेरचाहको समस्या अचानक आउन सक्छ। त्यसैले चिन्ता नगर्नुहोस्, पहिला यो प्रणालीलाई सही ढंगले बुझ्नुहोस् र कम्पनीसँग शान्तपूर्वक छलफल गरेर काम र परिवारको सन्तुलन मिलाउने योजना बनाउनुहोस्। म तपाईंहरूको साथमा छु।
