नमस्ते! जापानमा भिसा र 在留資格 सम्बन्धी मामिलाहरू हेर्ने विशेषज्ञ 行政書士 को तर्फबाट यो जानकारीमूलक लेखमा यहाँहरूलाई स्वागत छ।
जापानी नागरिकसँग प्रेम विवाह गरेर "अबदेखि जापानमै सँगै बस्ने" र "एउटा सुखद परिवार सुरु गर्ने" योजना बनाइरहनुभएका सम्पूर्ण विदेशी साथीहरूलाई हार्दिक बधाई तथा शुभकामना!
अन्तर्राष्ट्रिय विवाह जापानी नागरिकहरूबीच हुने सामान्य विवाहभन्दा धेरै फरक र अलि झन्झटिलो हुन्छ। यसका लागि थुप्रै कागजातहरू जुटाउनुपर्ने र सरकारी कार्यालय वा दूतावास धाउनुपर्ने हुन्छ। इन्टरनेटमा खोज्दा पनि कानुनका गाह्रा शब्दहरू मात्र भेटिने भएकाले "आखिर हामीले कहाँबाट सुरु गर्ने त?" भनेर धेरैजना अलमलमा पर्नु स्वाभाविकै हो।
यो लेख विशेष गरी तपाईँहरू जस्ता विदेशी नागरिक र तपाईँका जापानी पार्टनरले सजिलै बुझ्न सकून् भनेर तयार पारिएको हो। यसमा कानुनी जटिल शब्दहरूको सट्टा एकदमै सरल र स्पष्ट भाषा प्रयोग गरिएको छ।
यो लेख पूरा पढ्नुभएमा अन्तर्राष्ट्रिय विवाहका लागि के-के कागजात चाहिन्छन् र विवाहपछि जापानमा सँगै बस्नका लागि आवश्यक पर्ने "विवाह भिसा (配偶者ビザ)" कसरी सुरक्षित गर्ने भन्ने मुख्य कुराहरू सजिलै बुझ्नुहुनेछ। यसलाई सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा लिएर आफ्नो नयाँ जीवनको सुरुवातलाई सहज बनाउनुहोस्।
१. अन्तर्राष्ट्रिय विवाह प्रक्रियाका २ वटा तरिकाहरू
जापानी नागरिक र विदेशी नागरिकबीच विवाह गर्दा मुख्यतया दुईवटा तरिकाहरू हुन्छन्। तपाईँले जुनसुकै तरिका रोजे पनि अन्त्यमा दुवै देशको कानुन अनुसार विवाह दर्ता भयो भने कुनै समस्या हुँदैन। तपाईँहरूको हालको परिस्थिति (जस्तै: तपाईँ पहिले नै जापानमा हुनुहुन्छ कि नेपालमा हुनुहुन्छ) अनुसार आफूलाई पायक पर्ने तरिका छनोट गर्न सक्नुहुन्छ।
-
तरिका १: पहिले जापानमा विवाह प्रक्रिया पूरा गर्ने (जापान पहिले)
-
तरिका २: पहिले नेपालमा विवाह प्रक्रिया पूरा गर्ने (आफ्नो देश पहिले)
अब यी दुवै अवस्थामा कस्ता-कस्ता कागजातहरू आवश्यक पर्छन्, विस्तृत रूपमा बुझौँ।
२. तरिका १: पहिले जापानमा विवाह प्रक्रिया पूरा गर्दा चाहिने कागजातहरू
यदि तपाईँ विदेशी नागरिकको रूपमा पहिले नै जापानमा बस्दै आउनुभएको छ (तपाईँसँग कुनै 在留資格 छ) वा दुवैजना जापानमै हुनुहुन्छ भने, सबैभन्दा पहिले जापानको स्थानीय सरकारी कार्यालय जस्तै 市役所, 区役所 वा 町役場 मा गएर 婚姻届 दर्ता गर्नुपर्ने हुन्छ।
तपाईँको राष्ट्रियता र स्थानीय कार्यालय अनुसार नियमहरूमा सामान्य फरक हुन सक्छ, तर सामान्यतया बुझाउनुपर्ने मुख्य कागजातहरू यस प्रकार छन्:
① जापानी पार्टनरले तयार पार्नुपर्ने कागजातहरू
-
婚姻届: यो विवाह दर्ताको आवेदन फारम हो जुन सरकारी कार्यालयबाटै प्राप्त गर्न सकिन्छ। यस फारममा दुईजना साक्षीहरूको हस्ताक्षर अनिवार्य चाहिन्छ।
-
戸籍謄本: जापानी पार्टनरको स्थायी ठेगाना (होरिउची) रहेको सरकारी कार्यालयबाट यो लिनुपर्छ (यदि तपाईँहरूले सोही स्थायी ठेगाना भएकै कार्यालयमा 婚姻届 बुझाउँदै हुनुहुन्छ भने यो आवश्यक पर्दैन)।
② तपाईँ (विदेशी नागरिक) ले तयार पार्नुपर्ने कागजातहरू
-
आफू अविवाहित भएको प्रमाणित गर्ने कागजात (जस्तै 婚姻要件具備証明書 वा 独身証明書): तपाईँ हाल अविवाहित हुनुहुन्छ र आफ्नो देशको कानुन अनुसार विवाह गर्न योग्य हुनुहुन्छ भनी प्रमाणित गर्ने कागज हो। यो जापानमा रहेको नेपाली दूतावासबाट बनाउन सकिन्छ।
-
出生証明書: तपाईँको जन्म प्रमाणित गर्ने कागजात (जन्मदर्ता प्रमाणपत्र)।
-
पासपोर्ट: तपाईँको परिचय पुष्टि गर्नका लागि अनिवार्य चाहिन्छ।
-
在留カード: यदि तपाईँ जापानमा वैधानिक रूपमा बसोबास गरिरहनुभएको छ भने यो अनिवार्य हुन्छ।
-
住民票: यदि तपाईँ हाल बसिरहेकै क्षेत्रको कार्यालयमा 婚姻届 बुझाउँदै हुनुहुन्छ भने यो नचाहिन सक्छ, तर अर्कै क्षेत्रको कार्यालयमा बुझाउँदा आवश्यक पर्छ।
विशेष ध्यान दिनुहोला: जापानी भाषाको अनुवाद (訳文) अनिवार्य छ!
नेपाल वा विदेशबाट जारी गरिएका अंग्रेजी वा नेपाली भाषाका कागजातहरू (जस्तै 出生証明書 वा 独身証明書) जापानको सरकारी कार्यालयमा बुझाउँदा, त्यसको साथमा "जापानी भाषामा अनुवाद गरिएको कागजात" अनिवार्य रूपमा संलग्न गर्नुपर्छ। यो अनुवाद कुनै व्यावसायिक एजेन्सीबाटै गराउनुपर्छ भन्ने छैन, तपाईँ आफैँ वा जापानी पार्टनर वा साथीहरूले गरे पनि हुन्छ। तर, अनुवाद गरिएको कागजको अन्त्यमा अनुवाद गर्ने व्यक्तिको पूरा नाम, हस्ताक्षर र छाप अनिवार्य रूपमा हुनुपर्दछ।
३. तरिका २: पहिले विदेश (नेपाल) मा विवाह प्रक्रिया पूरा गर्दा चाहिने कागजातहरू
यदि दुवैजना नेपालमै बस्नुहुन्छ वा पहिले नेपालको कानुन अनुसार विवाह गरेर मात्र जापान फर्कने योजना छ भने, पहिले नेपालकै नियम अनुसार विवाह दर्ता सम्पन्न गर्नुपर्छ।
नेपालमा विवाह सम्पन्न भइसकेपछि जापान सरकारलाई पनि "विवाहको जानकारी (रिपोर्ट)" दिनुपर्ने हुन्छ। यो जानकारी नेपालमा रहेको जापानी दूतावासमा बुझाउन सकिन्छ वा जापान फर्किएपछि स्थानीय सरकारी कार्यालयमा कागजात पेश गर्न सकिन्छ। त्यसका लागि चाहिने मुख्य कागजातहरू यस प्रकार छन्:
-
नेपाल सरकारले जारी गरेको विवाह दर्ता प्रमाणपत्र: विवाह कानुनी रूपमा सम्पन्न भएको मुख्य प्रमाण।
-
जापानी भाषाको अनुवाद (訳文): यसमा पनि अनुवादकको नाम र हस्ताक्षर अनिवार्य चाहिन्छ।
-
विदेशी पार्टनरको 出生証明書 र त्यसको जापानी अनुवाद
-
पासपोर्टको प्रतिलिपि
-
在留カード को प्रतिलिपि (यदि विदेशी पार्टनरले पहिले नै जापानमा 住民票 दर्ता गरिसकेको भए मात्र)
जापान तर्फको प्रक्रिया पूरा भएपछि जापानी पार्टनरको 戸籍謄本 मा "विदेशी नागरिक (तपाईँको नाम) सँग विवाह भएको" विवरण थपिन्छ। यो विवरण आएपछि दुवै देशमा विवाह प्रक्रिया कानुनी रूपमा पूरा भएको मानिन्छ।
४. 行政書士 को विशेष विश्लेषण: विवाहपछि जापानमा बस्नका लागि "配偶者ビザ"
धेरैजनालाई के भ्रम हुन सक्छ भने, सरकारी कार्यालयमा 婚姻届 बुझाएर "विवाह प्रक्रिया" पूरा गर्दैमा विदेशी पार्टनरले जापानमा सधैँ बस्न पाउँछ। तर वास्तवमा त्यस्तो हुँदैन।
जापानमा वैधानिक रूपमा सँगै बस्नका लागि विवाहपछि 出入国在留管理庁 (जसलाई छोटो रूपमा 入管 भनिन्छ) मा आवेदन दिएर विवाह भिसा अर्थात् कानुनी रूपमा 在留資格: 日本人の配偶者等 प्राप्त गर्नुपर्ने हुन्छ। भिसा स्वीकृत हुने सम्भावना बढाउनका लागि 法務省 र 出入国在留管理庁 को आधिकारिक नियममा आधारित मुख्य बुँदाहरू तल प्रस्तुत गरिएका छन्।
出入国在留管理庁 (入管) ले माग गर्ने मुख्य कागजातहरू
आधिकारिक नियम अनुसार, 配偶者ビザ आवेदनका लागि यी कागजातहरू कडा रूपमा जाँच गरिन्छन्:
-
在留資格認定証明書交付申請書 (वा अवस्था अनुसार 変更許可申請書)
-
जापानी पार्टनरको विवाहको विवरण खुलाइएको 戸籍謄本
-
नेपाल सरकारले जारी गरेको विवाह प्रमाणपत्र
-
जापानी पार्टनरको कर चुक्ता र आम्दानी प्रमाणपत्र (住民税 को 課税証明書・納税証明書): जापानी पार्टनरले नियमित कर तिरेको छ कि छैन र आर्थिक रूपमा सक्षम छ कि छैन भनेर हेर्नका लागि।
-
जमानत पत्र (身元保証書): जापानी पार्टनर नै मुख्य जमानती (ग्यारेन्टर) बस्नुपर्छ।
-
जापानी पार्टनरको परिवारका सबै सदस्यको विवरण भएको 住民票
-
질문서 (質問書 - फारम): यो सिङ्गो फाइलकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कागजात हो!
-
दुवैजना सँगै भएका तस्बिरहरू (कमतीमा २ देखि ३ वटा वा बढी): प्रेम सम्बन्धमा रहँदाका, विवाहका वा परिवारका सदस्यहरूसँग खिचेका तस्बिरहरू।
सरल भाषामा बुझौँ: 入管 ले मुख्य रूपमा के कुरा कडा रूपमा जाँच्छ?
एक शब्दमा भन्नुपर्दा, 入管 ले मुख्य रूपमा "यो विवाह साँच्चिकै वास्तविक हो कि होइन (भिसाका लागि मात्र गरिएको नक्कली विवाह त होइन)?" भन्ने कुरा बढी हेर्छ। विगतमा जापानमा काम गर्ने उद्देश्यले मात्र नक्कली विवाह गर्ने घटनाहरू भएकाले अहिले यसको छानबिन अत्यन्तै कडा पारिएको छ।
त्यसैले, 質問書 फारममा दुवैजनाले यी कुराहरू स्पष्ट र विस्तृत रूपमा खुलाउनुपर्छ:
-
दुईजना पहिलो पटक कहिले, कहाँ र कसरी भेट्नुभयो?
-
प्रेम सम्बन्धमा कसरी आबद्ध हुनुभयो?
-
भेटघाट वा कुराकानी गर्दा कुन भाषा प्रयोग गर्नुहुन्छ (भाषाको समस्या छ कि छैन)?
-
एकअर्काको परिवारसँग कहिले भेटघाट वा कुराकानी भयो? यी सबै कुराहरू विश्वसनीय ढङ्गले लेख्नुपर्छ।入管 का अधिकारीहरूलाई मौखिक रूपमा "हामी एकअर्कालाई धेरै माया गर्छौँ" भनेर मात्र पुग्दैन। आफ्नो प्रेम सम्बन्धको विस्तृत विवरण (तथ्य), सँगै खिचेका पुराना तस्बिरहरू, र LINE वा अन्य मेसेन्जरमा भएका कुराकानीका स्क्रिनशटहरू जस्ता ठोस प्रमाणहरू नै भिसा पाउने सबैभन्दा ठूलो साँचो हो।
यसका साथै, जापानमा आर्थिक रूपमा स्थिर जीवन बिताउन सक्ने क्षमता (आम्दानी र बैंक ब्यालेन्स) छ कि छैन भन्ने पनि हेरिन्छ। यदि जापानी पार्टनर हाल बेरोजगार हुनुहुन्छ वा आम्दानी कम छ भने, परिवारका अन्य सदस्यहरूबाट आर्थिक सहयोग लिने जस्ता उपायहरू पहिले नै कागजी रूपमा तयार पारी 入管 लाई बुझाउनुपर्छ।
५. विशेष जिज्ञासा समाधान: अन्तर्राष्ट्रिय विवाह र भिसा सम्बन्धी ३ वटा मुख्य Q&A
हाम्रो कार्यालयमा सेवाग्राहीहरूबाट सबैभन्दा धेरै सोधिने तीनवटा मुख्य प्रश्न र तिनका जवाफहरू यहाँ प्रस्तुत गरिएका छन्।
Q1. यदि जापानी पार्टनरको आम्दानी कम छ वा बेरोजगार हुनुहुन्छ भने 配偶者ビザ पाउनै सकिँदैन?
A1. पाउनै नसकिने भन्ने हुँदैन, तर आवेदन दिनुअघि ठोस कागजी रणनीति तयार गर्नुपर्छ। 入管 ले मुख्य रूपमा "यो जोडीले जापान सरकारको सामाजिक सुरक्षा भत्ता (生活保護) मा निर्भर नभईकन जीवनयापन गर्न सक्छ कि सक्दैन" भन्ने कुरालाई प्राथमिकता दिन्छ। यदि जापानी पार्टनरको आम्दानी कम छ तर तपाईँहरूसँग पर्याप्त बचत (बैंक ब्यालेन्स) छ, वा विवाहपछि आफ्नै बुबाआमाको घरमा सँगै बस्ने भएकाले कोठाभाडा तिर्नु पर्दैन, अथवा आर्थिक रूपमा सक्षम परिवारको कुनै सदस्य ग्यारेन्टर बस्न तयार छ र सो कुरा कागजातमा स्पष्ट पार्न सक्नुहुन्छ भने भिसा स्वीकृत हुने सम्भावना उच्च हुन्छ। त्यसैले हिम्मत नहारेर कमी कमजोरीलाई पूरक कागजातले भर्ने प्रयास गर्नुपर्छ।
Q2. दुईजनाबीच उमेरको अन्तर धेरै (जस्तै २० वर्षभन्दा बढी) छ भने भिसामा कस्तो असर पर्छ?
A2. स्पष्ट भन्नुपर्दा, यस्तो अवस्थामा सामान्य आवेदनभन्दा धेरै कडा र सूक्ष्म छानबिन हुन्छ। उमेरको अन्तर धेरै हुँदा 入管 का अधिकारीहरूले "नक्कली विवाह हुन सक्ने" आशंका गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। तर, यदि तपाईँहरूको सम्बन्ध साँचो हो भने डराउनुपर्ने कुनै कारण छैन। सामान्य जोडीको तुलनामा तपाईँहरूले आफ्नो सम्बन्धको सत्यता प्रमाणित गर्ने ठोस प्रमाणहरू जस्तै: आफूहरू कसरी आकर्षित हुनुभयो भन्ने कुरा 質問書 मा स्पष्ट लेख्ने र विभिन्न समयमा खिचिएका पुराना तस्बिरहरू बढी पेश गरेर अधिकारीहरूको आशंका दूर गर्नुपर्छ।
Q3. स्थानीय कार्यालयमा विवाह दर्ता गरेपछि मेरो हालको भिसा (जस्तै 留学 वा 就労) स्वतः विवाह भिसामा परिणत हुन्छ?
A3. स्वतः परिणत हुँदैन। तपाईँ आफैँले अनिवार्य रूपमा 入管 मा गएर 変更申請 गर्नुपर्छ। स्थानीय सरकारी कार्यालयमा विवाह दर्ता हुनु र 入管 ले तपाईँको भिसा (status) व्यवस्थापन गर्नु दुई फरक प्रक्रिया हुन्। कानुनी रूपमा श्रीमान्-श्रीमती भए पनि तपाईँले आवेदन नदिएसम्म पुरानो भिसा परिवर्तन हुँदैन। आफ्नो "विद्यार्थी भिसा (留学)" वा "वर्किङ भिसा (技術・人文知識・国際業務)" लाई विवाह भिसामा सार्नका लागि आवश्यक सबै कागजातहरू संकलन गरी 出入国在留管理庁 मा 在留資格変更許可申請 दर्ता गर्नुपर्छ। भिसाको नतिजा नआउन्जेल पुरानो भिसाको नियम (जस्तै नियमित कलेज जाने वा तोकिएको कम्पनीमा काम गर्ने) पूर्ण रूपमा पालना गर्नुपर्छ।
६. निष्कर्ष: सहज अन्तर्राष्ट्रिय विवाह र भिसा प्राप्तिका लागि
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको कानुनी प्रक्रिया र त्यसपछिको 配偶者ビザ आवेदन निकै लामो र धेरै कागजातहरू चाहिने प्रक्रिया हो। यदि दुवैजना मिलेर मात्र यो काम गर्न खोज्नुभयो भने सोचेभन्दा बढी समय र श्रम खर्च हुन सक्छ। विशेष गरी जापानी भाषामा कागजात अनुवाद गर्ने, 入管 को 質問書 फारम भर्ने र आफ्नो प्रेम सम्बन्धको अकाट्य प्रमाण जुटाउने क्रममा सानो त्रुटि वा अस्पष्टता भयो भने पनि भिसा अस्वीकृत (不許可) हुन सक्छ, जसले तपाईँहरूको भविष्यको योजनामा ठूलो धक्का पुर्याउन सक्छ।
कागजातको सानो कमजोरी वा बुझाउन नसकेकै कारणले मात्र जापानको सुखद नयाँ जीवन सुरु हुन नसक्नु निकै दुःखद कुरा हो।
"हाम्रो आफ्नो केसमा चाहिँ कस्ता-कस्ता कागजातहरू कसरी संकलन गर्ने होला?" "जापानी भाषामा सम्बन्धको स्पष्टीकरण लेख्न र 入管 को कडा जाँचको सामना गर्न अलि डर लागिरहेको छ…"
यदि तपाईँहरू पनि यस्तै अलमल वा चिन्तामा हुनुहुन्छ भने, एक्लै चिन्ता गरेर नबस्नुहोस्। जापानको भिसा र 在留資格 सम्बन्धी मामिलामा लामो अनुभव भएका विशेषज्ञ 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्। हाम्रो कार्यालयले तपाईँहरूको सम्बन्धको कथा र हालको परिस्थितिलाई नजिकबाट बुझेर,入管 का अधिकारीहरूलाई पूर्ण रूपमा आश्वस्त पार्ने गरी उत्कृष्ट र बलियो कागजात तयार पार्न पूर्ण सहयोग गर्नेछ।
तपाईँहरू दुवैजनाको जापानको नयाँ जीवन सुखद र हाँसोखुसीका साथ सुरु होस् भन्ने कामना गर्दछौँ! कुनै पनि जिज्ञासा वा सहयोगका लागि ढिला नगरी हामीलाई सम्झनुहोस्।
