जापानमा भर्खरै जीवन सुरु गर्नुभएका विदेशी साथीहरूबाट धेरै सोधिने प्रश्नहरू मध्ये एक हो, "के दैनिक जीवनका विभिन्न प्रक्रियाहरूमा 在留カード लाई 身分証明書 को रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ?"
सोझै भन्नुपर्दा, 在留カード जापान भित्र तपाईंको परिचय र बसाइको अधिकार प्रमाणित गर्ने सबैभन्दा भरपर्दो र आधिकारिक 『身分証明書』 हो।
तर, यो कार्ड आफूसँग हुनु मात्र पर्याप्त छैन। झुक्केर नियम उल्लङ्घन गर्दा सजाय वा जरिवाना हुन सक्ने अवस्थाहरू पनि छन्। साथै, डेरा सर्दा ठेगाना परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया वा कार्ड हराएमा के गर्ने भन्ने बारे सही जानकारी हुनु जापानमा सुरक्षित रूपमा बस्नका लागि अति आवश्यक छ।
यस पटक, भिसा प्रक्रिया र 在留資格 व्यवस्थापनका विज्ञ 行政書士 ले 在留カード को 身分証明書 को रूपमा भूमिका, थाहा पाउनुपर्ने प्रक्रियाहरू, ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू र धेरैले सोध्ने प्रश्नहरूको सरल र विस्तृत रूपमा व्याख्या गर्नुभएको छ!
1. 在留カード भनेको के हो? 身分証明書 को रूपमा प्रयोग हुने मुख्य अवस्थाहरू
在留カード 出入国在留管理庁 (入管) ले जापानमा मध्यम तथा दीर्घकालीन रूपमा बसोबास गर्ने विदेशीहरूलाई जारी गर्ने एउटा महत्त्वपूर्ण कार्ड हो।
कार्डको अगाडि र पछाडिपट्टि तपाईंको नाम, जन्ममिति, लिङ्ग, नागरिकता/क्षेत्र, ठेगाना, 在留資格 (भिसाको प्रकार), बसाइको अवधि, र काम गर्न पाइने/नपाइने अवस्था (就労制限の有無) जस्ता जापानमा बस्नका लागि आवश्यक पर्ने सबै आधारभूत विवरणहरू लेखिएका हुन्छन्।
दैनिक जीवनमा 在留カード प्रयोग हुने मुख्य ठाउँहरू
जापानमा बस्दा जापानी नागरिकहरूको 運転免許証 वा マイナンバーカード जस्तै, धेरै ठाउँहरूमा परिचय पत्रको रूपमा यो कार्ड देखाउनुपर्ने हुन्छ:
-
बैंक खाता वा हुलाक बैंक (Yucho) खाता खोल्दा
-
मोबाइल फोन वा स्मार्टफोनको सम्झौता गर्दा
-
कोठा वा अपार्टमेन्ट भाडामा लिने सम्झौता गर्दा
-
アルバイト वा रोजगार खोज्दा परिचय र काम गर्ने अधिकार पुष्टि गर्न
-
市区町村役場 (वडा/नगर कार्यालय) मा विभिन्न प्रशासनिक प्रक्रिया वा सहयोगका लागि आवेदन दिँदा
यसरी जापानमा सामाजिक जीवन सहज रूपमा बिताउनका लागि 在留カード अति आवश्यक छ।
2. 在留カード को बारेमा अनिवार्य रूपमा थाहा पाउनुपर्ने आधारभूत नियमहरू
在留カード एउटा उपयोगी 身分証明書 भए तापनि, कानूनले यसको प्रयोगका लागि कडा नियमहरू तोकेको छ। "मलाई थाहा थिएन" भनेर उम्किन नमिल्ने महत्त्वपूर्ण नियमहरू तल दिइएका छन्:
① सधैं आफूसँगै बोक्नुपर्ने कर्तव्य (常時携帯義務)
जापानमा बस्ने विदेशीहरूले बाहिर निस्कँदा सधैं 在留カード आफूसँगै बोक्नुपर्ने कानूनी नियम छ। "नजिकैको कन्भिनियन्स स्टोरसम्म मात्र जान लागेको" वा "झोला फेरेकाले बिर्सेको" भन्ने जस्ता बहाना स्वीकार्य हुँदैनन्।
प्रहरी, 入国審査官, वा 入国警備官 ले कार्ड मागेमा तुरुन्तै देखाउनुपर्छ। यदि कार्ड आफूसँग नभएमा 20万円 (२ लाख येन) सम्म जरिवाना हुन सक्ने कडा सजायको व्यवस्था छ, त्यसैले बाहिर निस्कँदा सधैं कार्ड बोक्ने बानी बसाल्नुहोस्।
※ ध्यान दिनुहोस्: १६ वर्ष मुनिका बालबालिकाहरूका लागि 常時携帯義務 लागू हुँदैन।
② विवरण परिवर्तन भएमा "१४ दिन भित्र" दर्ता गर्ने
बसाइ सरेर ठेगाना परिवर्तन भएमा, वा विवाह आदि कारणले नाम वा नागरिकता परिवर्तन भएमा तोकिएको समयभित्र निवेदन दिनुपर्छ:
-
ठेगाना (बसोबास गर्ने ठाउँ) परिवर्तन भएमा: नयाँ ठेगानामा सरेको १४ दिन भित्र नयाँ क्षेत्रको 市区町村役場 को काउन्टरमा गएर प्रक्रिया गर्नुहोस्।
-
नाम, जन्ममिति, लिङ्ग, वा नागरिकता परिवर्तन भएमा: परिवर्तन भएको दिनदेखि १४ दिन भित्र 地方出入国在留管理局 (入管) को काउन्टरमा गएर प्रक्रिया गर्नुहोस्।
कार्डमा भएका विवरणहरूलाई सधैं अद्यावधिक (Update) राख्नु नै यसलाई भरपर्दो 身分証明書 को रूपमा प्रयोग गरिरहने शर्त हो।
3. उमेर र 在留資格 अनुसारका विशेष प्रक्रिया र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
१६ वर्ष मुनिका बालबालिकाको फोटोको बारेमा
在留カード मा सामान्यतया फोटो हुन्छ, तर १६ वर्ष मुनिका बालबालिकाको 在留カード मा फोटो हुँदैन। बालबालिका हुर्किएर १६ वर्ष पुग्नु अघि फोटो सहितको नयाँ 在留カード मा फेर्ने प्रक्रिया गर्नुपर्छ। विशेष गरी, बच्चा १५ वर्ष ६ महिना पुगेको दिनदेखि १६ औं जन्मदिन अघिसम्मको अवधिमा 入管 मा गएर फोटो सहितको कार्डका लागि आवेदन दिनुहोस्।
永住者 (स्थायी निवासी) हरूका लागि नवीकरण प्रक्रिया
「永住者」को 在留資格 भएका व्यक्तिहरूको बसाइको अवधिको कुनै सीमा हुँदैन। तर, 在留カード आफैंको म्याद भने "७ वर्ष" को हुन्छ। "मैले 永住権 पाएँ, अब कुनै प्रक्रिया गर्नु पर्दैन" भनेर बेवास्ता गर्दा कार्डको म्याद सकिएर 身分証明書 को रूपमा काम नगर्ने मात्र होइन, गैरकानूनी बसाइ (अवैध बसाइ) जस्तै जोखिमपूर्ण अवस्था सिर्जना हुन सक्छ। कार्डको म्याद सकिनु अघि अनिवार्य रूपमा 入管 मा गएर नवीकरणको आवेदन दिनुहोस्। नवीकरण गर्दा प्रत्येक पटक कार्ड नम्बर परिवर्तन हुन्छ।
4. यदि 在留カード हराएमा के गर्ने? (हराएको वा चोरी भएको खण्डमा गर्ने उपाय)
झोला वा वालेट खसेर 在留カード हराएमा वा चोरी भएमा नआत्तिई शान्त भएर तलका चरणहरू पालना गर्नुहोस्:
चरण १: प्रहरीमा खबर गर्ने
सबैभन्दा पहिले नजिकैको प्रहरी कार्यालय (警察署 वा 交番) मा गएर 紛失届(遺失届) (हराएको निवेदन) वा 盗難届 (चोरी भएको निवेदन) दर्ता गर्नुहोस्। त्यसपछि प्रक्रियाको प्रमाणको रूपमा 「遺失届出証明書」 वा 「受理番号」 लिनुहोस्।
चरण २: 入管 मा पुन: जारी (Reissue) का लागि आवेदन दिने
कार्ड हराएको थाहा पाएको दिनदेखि १४ दिन भित्र आफू बस्ने क्षेत्रको 地方出入国在留管理局 (入管) मा गएर पुन: जारीका लागि आवेदन दिनुहोस्।
-
आवश्यक कागजातहरू: राहदानी (Passport), फोटो (४ सेमी × ३ सेमी), प्रहरीले दिएको 遺失届出証明書 (वा 受理番号)
-
शुल्क: हराएको कारणले पुन: जारी गर्दा कुनै शुल्क लाग्दैन (निःशुल्क)।
-
लाग्ने समय: प्रक्रिया सामान्यतया सोही दिन पूरा हुन्छ र नयाँ 在留カード सोही ठाउँमा पाइन्छ।
5. 【आधिकारिक जानकारीमा आधारित थप विवरण】नवीनतम 在留カード प्रणाली र डिजिटलाइजेशन
यहाँ 出入国在留管理庁 र सरकारी निकायहरूले सार्वजनिक गरेका नवीनतम जानकारीहरू प्रस्तुत गरिएको छ:
① マイナンバーカード सँग एकीकृत गर्ने योजना (「特定在留カード」 ल्याइने)
जापान सरकारले सुविधा बढाउन र प्रशासनिक प्रक्रियालाई सहज बनाउन 在留カード र マイナンバーカード लाई एउटै बनाउने 「特定在留カード」 प्रणाली ल्याउने तयारी गरिरहेको छ। यो लागू भएपछि 身分証明書 को रूपमा सुविधा बढ्नुका साथै अनलाइन मार्फत बसाइको अवधि नवीकरण वा ठेगाना परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया अझ सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ। (स्रोतः 出入国在留管理庁「在留カードとマイナンバーカードの一体化について」)
② マイナポータル र अनलाइन आवेदनको प्रयोग
हाल पनि काम गर्ने ठाउँ वा विद्यालय परिवर्तन भएको जानकारी 入管 को 「出入国在留管理庁電子届出システム」 मार्फत इन्टरनेटबाट २४ सै घण्टा गराउन सकिन्छ। 入管 को काउन्टरमा लाइन बस्ने समय बचत हुने भएकाले यसको प्रयोग गर्न सिफारिस गरिन्छ। (स्रोतः 出入国在留管理庁「出入国在留管理庁電子届出システム」)
6. विदेशी साथीहरूले धेरै सोध्ने प्रश्नहरू Q&A (धेरैले जान्न चाहेका कुराहरू!)
在留カード को बारेमा दैनिक जीवनमा आउने द्वविधाहरूलाई ३ वटा Q&A रूपमा तयार पारिएको छ।
Q1. 在留カード को फोटोकपी मात्र बोक्दा हुँदैन? असल (Original) कार्ड घरमै राख्न चाहन्छु...
A1. हुँदैन, फोटोकपीले कानूनले तोकेको 「常時携帯」 को नियम पूरा गर्दैन। अनिवार्य रूपमा "असल (Original)" कार्ड नै बोक्नुपर्छ। मोबाइलमा खिचेको फोटो वा कागजी फोटोकपी मात्र देखाउँदा प्रहरी आदिले जाँच गर्दा कार्ड नबोकेको (जरिवानाको भागीदार) मानिनेछ। कार्ड हराउला कि भन्ने चिन्ता हुनु स्वाभाविक भए पनि, कार्डलाई वालेट वा कार्ड होल्डरमा राखेर सधैं आफूसँगै बोक्नुहोस्।
Q2. アルバイト गर्दा वा काम फेर्दा पसल वा कम्पनीलाई 在留カード बुझाउन वा छाड्न मिल्छ?
A2. कहिल्यै पनि अरूलाई बुझाउन वा छाड्न मिल्दैन! कम्पनी वा पसलले तपाईंको कार्ड राख्नु गैरकानूनी हो। रोजगारदाता (कम्पनी वा म्यानेजर) ले काममा राख्दा गैरकानूनी कामदार होइन भन्ने पुष्टि गर्न 在留カード माग्न र फोटोकपी राख्न पाउँछन्। तर, कार्डको असल (Original) प्रति नै राख्नु कानून विपरीत हो। यसो गर्दा तपाईं आफैंले 常時携帯 को पालना गर्न सक्नुहुन्न, त्यसैले "हामी कार्ड राख्छौं" भने पनि अस्वीकार गर्नुहोस् र हेरिसकेपछि तुरुन्तै फिर्ता लिनुहोस्।
Q3. भिसा (在留資格) नवीकरणको आवेदन दिएको छु। नतिजा आउनु अघि नै हालको कार्डको म्याद सकियो भने केही समस्या हुन्छ?
A3. यदि सही समयमा नवीकरणको आवेदन दिनुभएको छ भने 「特例期間」 लागू हुने भएकाले कुनै समस्या हुँदैन। बसाइको अवधि सकिनु अघि नै सही रूपमा नवीकरण (वा परिवर्तन) को प्रक्रिया गर्नुभएको छ भने, नतिजा आउनु अघि पुरानो म्याद सकिए पनि "पुरानो म्याद सकिएको दिनदेखि २ महिनासम्म" वा "नतिजा नआउन्जेलसम्म" जापानमा कानूनी रूपमा बस्न पाइन्छ। आवेदन दिँदा 在留カード को पछाडिपट्टि 「在留資格変更許可申請中」 वा 「在留期間更新許可申請中」 भन्ने छाप लगाइनेछ, जुन तपाईंको कानूनी बसाइको प्रमाण हो।
निष्कर्ष: सही व्यवस्थापन गर्नुहोस् र जापानमा सहज जीवन बिताउनुहोस्!
在留カード जापानमा सुरक्षित र चिन्तामुक्त जीवन बिताउनका लागि तपाईंको "विश्वास" प्रमाणित गर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कार्ड हो।
-
सधैं आफूसँगै बोक्नुहोस्
-
ठेगाना वा विवरण परिवर्तन भएमा १४ दिनभित्र प्रक्रिया गर्नुहोस्
-
हराएमा तुरुन्तै प्रहरी र 入管 मा जानुहोस्
यी आधारभूत नियमहरू पालना गरी कार्डको सही प्रयोग गर्नुहोस्।
भिसा नवीकरण प्रक्रिया, 在留資格 परिवर्तन, परिवार बोलाउने, वा 永住者 आवेदन जस्ता प्रक्रियाहरूमा कुनै पनि दुविधा वा चिन्ता भएमा एक्लै नझुक्किनुहोस्। 在留資格 विशेषज्ञ 行政書士 लाई निसंकोच परामर्श गर्नुहोस्। हामी जापानमा तपाईंको जीवनलाई पूर्ण रूपमा सहयोग गर्न सधैं तयार छौं!