नमस्ते साथीहरू,
जापानमा पढ्दै गर्नुभएका सम्पूर्ण विद्यार्थी साथीहरूलाई न्यानो अभिवादन! जापानको जीवन पक्कै पनि महँगो छ, र तपाईंहरूमध्ये धेरैलाई "अलि धेरै काम गर्न पाए हुन्थ्यो," "YouTube बाट पैसा कमाउन पाए हुन्थ्यो," वा "Uber Eats (ウーバーイーツ) मा समयको स्वतन्त्रता हुने भएकाले त्यही काम गर्थें" भन्ने लाग्न सक्छ।
तर, जापानको भिसा (在留資格) का नियमहरू धेरै कडा छन्। तपाईंले राम्रो सोचेर सुरु गरेको सानो कामले पनि भविष्यमा भिसा थप्ने समयमा, "技人国 (技術・人文知識・国際業務)" मा भिसा परिवर्तन गर्दा, वा पछिसम्म永住申請 (PR) गर्दा ठूलो समस्या निम्त्याउन सक्छ।
आज म तपाईंहरूलाई 資格外活動 (アルバイト) को नियमबारे सजिलो भाषामा बुझाउनेछु।
१. विद्यार्थी भिसा भनेको 'काम गर्ने भिसा' होइन
सबैभन्दा पहिले यो बुझ्न जरुरी छ कि "留学" भिसा भनेको जापानमा पढ्नका लागि दिइने अनुमति हो। नियमअनुसार यसमा काम गर्न पाइँदैन। तर, पढाइ र बसोबासको खर्चमा मद्दत पुगोस् भनेर सरकारले 資格外活動許可 दिने गर्दछ। यो अनुमति भएपछि मात्र तपाईंले हप्ताको २८ घण्टासम्म काम गर्न पाउनुहुन्छ।
出入国在留管理庁 को नियम: 資格外活動許可 भएपछि हप्ताको २८ घण्टासम्म (नियमले तोकेका प्रतिबन्धित क्षेत्र बाहेक) जुनसुकै काम गर्न सकिन्छ।
२. Uber Eats (ウーバーイーツ) गर्नु "अल्バイト" मात्र होइन?
धेरै विद्यार्थीहरू सोध्ने गर्नुहुन्छ, "Uber Eats वा 出前館 जस्ता काममा त कम्पनीसँग सम्झौता हुँदैन, म त 個人事業主 (Self-employed) हुँ, त्यसैले २८ घण्टाको नियम लाग्दैन होला नि?"
यसको जवाफ हो— "लाग्छ र यो झन् खतरनाक हुन सक्छ।"
Uber Eats का डेलिभरी पार्टनरहरू कम्पनीको कर्मचारी नभई 個人事業主 मानिन्छन्। यसमा २ वटा ठूला जोखिम छन्:
-
समयको प्रमाण: तपाईंले २८ घण्टा मात्र काम गर्नुभयो भनेर प्रमाण जुटाउन गाह्रो हुन्छ। App on गरेको समय वा अर्डर कुरेको समयलाई पनि कामकै समय मान्न सकिन्छ। 入管 (इमिग्रेसन) ले तपाईंको पढाइ बिग्रिएको शंका गरेमा तपाईंसँग बचाउ गर्ने ठोस कागजात हुँदैन।
-
भिसा अस्विकार हुने डर: यो कामलाई 'व्यवसाय' (Business) को रूपमा हेरिने सम्भावना हुन्छ, जुन विद्यार्थी भिसाको उद्देश्यभन्दा बाहिर पर्छ। धेरै काम गरेकै कारण भिसा नवीकरण नभएका उदाहरणहरू बढ्दै छन्।
३. YouTuber बनेर पैसा कमाउन मिल्छ?
आफ्नो दैनिक जीवनको भिडियो YouTube मा हालेर पैसा कमाउने चाहना धेरैको हुन्छ। यदि यो केवल रमाइलोको लागि हो भने समस्या छैन। तर, विज्ञापन (Ads) राखेर नियमित कमाइ गर्न थाल्नुभयो भने यसलाई "काम" मानिन्छ।
-
समयको हिसाब: कमाइ हुन थालेपछि भिडियो बनाउने र सम्पादन गर्ने समयलाई पनि २८ घण्टाभित्रै गणना गर्नुपर्ने हुन्छ।
-
मुख्य उद्देश्य: यदि तपाईंले पढाइ छोडेर धेरै समय भिडियोमै बिताउनुभयो र धेरै पैसा कमाउनुभयो भने, 入管 ले तपाईंको उद्देश्य पढ्ने हो कि क्रिएटिभ काम गर्ने हो भनेर प्रश्न उठाउन सक्छ।
४. "हप्ताको २८ घण्टा" को सही गणना
यो नियम तपाईंले सोचेभन्दा कडा छ:
-
जुनसुकै ७ दिनको हिसाब: हप्ताको गणना सोमबारदेखि आइतबार मात्र होइन, महिनाको जुनसुकै ७ दिनलाई हेर्दा पनि २८ घण्टा कट्नु हुँदैन।
-
दुई ठाउँको काम: यदि तपाईं दुई ठाउँमा काम गर्नुहुन्छ भने दुवै जोडेर २८ घण्टा हुनुपर्छ। (A ठाउँमा २० घण्टा + B ठाउँमा १० घण्टा = ३० घण्टा भयो भने त्यो 不法就労 अर्थात् अवैध काम मानिन्छ)।
-
लामो बिदा (Summer/Winter Vacation): स्कुलले तोकेको आधिकारिक बिदामा मात्र दिनको ८ घण्टा र हप्ताको ४० घण्टासम्म काम गर्न पाइन्छ।
५. कहिल्यै गर्न नहुने कामहरू (निषेधित क्षेत्र)
२८ घण्टाभित्रै भए पनि留学生 ले 風俗営業 (वयस्क मनोरन्जन) सँग सम्बन्धित ठाउँमा काम गर्न कडा प्रतिबन्ध छ। जस्तै:
-
पाचिन्को (Pachinko) मा सफाइ वा हल स्टाफ।
-
गेम सेन्टरका स्टाफ।
-
क्लब, क्याबरेट वा बारहरूमा भाँडा माझ्ने वा सफाइ गर्ने काम।
-
लभ होटलमा सरसफाइ।
यी ठाउँमा "म त केवल सफाइ मात्र गर्छु" भनेर पनि पाइँदैन। समातिएमा तुरुन्तै 退去強制 (डिपोर्ट) हुने र फेरि जापान आउन नपाउने सम्भावना उच्च हुन्छ।
६. कर (Tax) र स्वास्थ्य बीमाबाट कसरी थाहा हुन्छ?
"मैले नगद (Cash) मा पैसा लिएको छु, कसैलाई थाहा हुँदैन" भन्नु गलत हो। अहिलेको जापानमा マイナンバー (My Number) र 税金 को प्रणाली धेरै बलियो छ।
तपाईंले कहाँ, कति कमाउनुभयो भन्ने जानकारी 市役所 वा 税務署 मार्फत 入管 सम्म पुग्छ। भिसा थप्ने बेला इमिग्रेसनले तपाईंको 課税証明書 (Income Tax Certificate) चेक गर्छ। यदि तपाईंको कमाइ औसतभन्दा धेरै देखियो भने, उनीहरूले हिसाब निकाल्छन् कि "यो कमाइ गर्न त हप्ताको २८ घण्टाभन्दा धेरै काम गर्नैपर्छ।" यसरी ओभरवर्क समातिन्छ।
७. भविष्यमा "技人国" भिसा चाहनुहुन्छ भने...
जापानमा पढाइ सकेर कम्पनीमा काम गर्न चाहनुहुन्छ भने अहिलेको कामको रेकर्ड सफा हुनुपर्छ। राम्रो कम्पनीबाट 'जक अफर' आए पनि यदि विद्यार्थी समयमा ओभरवर्क गरेको देखियो भने भिसा परिवर्तन (Change) हुँदैन। तपाईंको अहिलेसम्मको मिहिनेत र सपना एकै क्षणमा बर्बाद हुन सक्छ।
८. केही जिज्ञासा (Q&A)
Q1: Uber Eats मा अर्डर कुरिरहेको समय (Waiting time) पनि २८ घण्टामा गनिन्छ?
A: हो, गनिन्छ। सुरक्षित रहनको लागि App अन भएको समयलाई कामकै समय मान्नुपर्छ। प्रमाण दिन गाह्रो हुने भएकाले आफैले कडाइका साथ समय व्यवस्थापन गर्नुहोस्।
Q2: बिदा सकिएर नयाँ सेमेस्टर सुरु नहुन्जेलको समयमा ४० घण्टा काम गर्न पाइन्छ?
A: यो तपाईंको स्कुलको नियममा भर पर्छ। स्कुलले आधिकारिक रूपमा बिदा भनेर तोकेको मितिभित्र मात्रै ४० घण्टा पाइन्छ। कन्फर्म गर्न स्कुलको अफिसमा सोध्नुहोला।
Q3: YouTube को पैसा नेपालको बैंक खातामा आयो भने त जापानमा काम गरेको मानिँदैन होला नि?
A: मानिन्छ। तपाईं जापानमा बसेर एक्टिभ हुनुहुन्छ भने पैसा जहाँ आए पनि त्यो "जापानकै गतिविधि" मानिन्छ।
निष्कर्ष: जापानमा आफ्नो भविष्य सुरक्षित राख्न नियम पालना गर्नु नै बुद्धिमानी हो। "अरूले पनि गरेका छन्" वा "सिनियर दाइले हुन्छ भन्नुभएको छ" भन्ने कुरामा नलाग्नुहोस्। नियमहरू दिनप्रतिदिन कडा हुँदैछन्।
यदि तपाईंलाई आफ्नो कामको बारेमा शंका छ वा भविष्यमा भिसा परिवर्तन गर्नेबारे सल्लाह चाहिएको छ भने, विशेषज्ञको रूपमा हामी 行政書士 लाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ।
