जापानमा बस्ने वा काम गर्ने क्रममा भिसा (在留資格) थप गर्ने वा फेर्ने, काम खोज्दा पर्ने समस्या, कम्पनीमा कामसम्बन्धी विवाद, चोटपटक वा बिरामी अनि अकस्मात् आइपर्ने आर्थिक कठिनाइजस्ता धेरै चुनौतीहरू आउन सक्छन्। "कहाँ गएर सल्लाह लिने होला?" वा "जापानी भाषामा राम्रोसँग सम्झाउन सकिएला कि नसकिएला?" भनेर चिन्तित हुनुभएका विदेशी नागरिकहरू र विदेशी कामदार राख्ने कम्पनीका प्रतिनिधिहरूका लागि FRESC को संरचना र यसको सही प्रयोग कसरी गर्ने भन्नेबारे यहाँ सरल भाषामा व्याख्या गरिएको छ।
1. FRESC भनेको के हो? जापानमा बस्ने विदेशीहरूका लागि एकीकृत सहायता केन्द्र
FRESC को पूरा नाम 外国人在留支援センター (Foreign Residents Support Center) हो। यो जापान सरकारका विभिन्न निकायहरू (出入国在留管理庁 लगायतका सम्बन्धित मन्त्रालयहरू) को सहकार्यमा 東京都新宿区四谷1-6-1 コモレ四谷 四谷タワー13階 मा स्थापना गरिएको सरकारी सहायता केन्द्र हो।
विगतमा भिसासम्बन्धी परामर्शका लागि 入管, कामको लागि ハローワーク वा 労働局, अनि कानुनी समस्याका लागि 日本司法支援センター・法テラス जस्ता फरक-फरक कार्यालयमा धाउनुपर्ने बाध्यता थियो। तर FRESC मा विदेशीहरूलाई सहयोग गर्ने ८ वटा सरकारी तथा सम्बन्धित निकायहरू एउटै तल्लामा (एउटै ठाउँमा) उपलब्ध छन्।
त्यसैले, भिसा, काम, मानवअधिकार र कानुनी परामर्श जस्ता विषयहरू एउटै ठाउँबाट समाधान गर्न सकिनु यसको सबैभन्दा ठूलो फाइदा हो। जापानी भाषामा त्यति दखल नभएका व्यक्तिहरूले पनि निर्धक्क भई सेवा लिन सकून् भनेर दोभाषे सहायता र बहुभाषी सेवाको उचित व्यवस्था गरिएको छ।
2. FRESC मा रहेका "८ वटा विशेषज्ञ निकायहरू" र लिन सकिने परामर्श
FRESC भित्र विभिन्न समस्याहरूका लागि छुट्टाछुट्टै ८ वटा परामर्श कक्षहरू रहेका छन्। आफ्ना आवश्यकताअनुसार उपयुक्त कक्षमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ।
① 出入国在留管理庁(開示請求窓口)
आफ्नो विगतको जापान प्रवेश/प्रस्थानको रेकर्ड र भिसा आवेदनसम्बन्धी विवरणहरू माग गर्ने प्रक्रिया गर्न सकिन्छ।
② 東京出入国在留管理局(在留相談)
भिसा परिवर्तन, नवीकरण र在留資格 सम्बन्धी व्यक्तिगत प्रश्नहरूका बारेमा 入管 का विशेषज्ञ कर्मचारीहरूसँग प्रत्यक्ष परामर्श गर्न सकिन्छ। अग्रिम बुकिङ गरेमा सामान्य 入管 मा जस्तो लामो समय पर्खनुपर्दैन। साथै, नाम नखुलाई (गुमनाम रूपमा) पनि परामर्श लिन सकिन्छ।
③ 東京労働局 外国人特別相談・支援室(厚生労働省)
तलब नपाएको, अकस्मात् कामबाट निकालिएको, सेवामुलक अतिरिक्त काम (ओभरटाइम) गराइएको, वा कार्यस्थलको सुरक्षा र स्वास्थ्यजस्ता काम गर्ने वातावरण र सर्तहरूबारे परामर्श लिने कक्ष हो।
④ 東京外国人雇用サービスセンター(厚生労働省)
जापानमा रोजगारी खोजिरहेका विदेशी विद्यार्थीहरू र प्राविधिक वा विशेषज्ञ क्षेत्र (उच्च दक्ष जनशक्ति आदि) मा काम गर्न चाहने विदेशीहरूका लागि रोजगारीसम्बन्धी परामर्श, जब अफर र जब फेयरको जानकारी दिने गरिन्छ।
⑤ 日本司法支援センター・法テラス(法務省関係)
दैनिक जीवनका कानुनी समस्याहरू (तलब वा सम्झौतासम्बन्धी विवाद, दुर्घटना, सम्बन्धविच्छेद वा पारिवारिक समस्या आदि) मा जापानी कानुनी व्यवस्था र उपयुक्त परामर्श निकायबारे नि:शुल्क जानकारी दिइन्छ।
⑥ 東京法務局人権擁護部(法務省)
"विदेशी भएकै कारण" अकारण भेदभाव, हेला वा दुर्व्यवहार भोग्नुपरेको छ भने मानवअधिकार सम्बन्धी समस्याबारे गोपनीयता कायम राख्दै परामर्श लिन सकिने कक्ष हो।
⑦ 外務省ビザ・インフォメーション
जापान प्रवेशका लागि चाहिने भिसा (Visa) जारी गर्ने प्रक्रिया, सरकारी कागजातको प्रमाणीकरण (Apostille) लगायत 外務省 को मातहतमा रहेका प्रक्रियाहरूबारे जानकारी दिइन्छ।
⑧ 日本貿易振興機構 / JETRO(経済産業省)
मुख्यतया जापानी कम्पनीहरूका लागि उच्च दक्ष विदेशी जनशक्ति भर्ना र परिचालन गर्ने सम्बन्धमा सेमिनार तथा पोर्टल साइटमार्फत जानकारी र सहयोग उपलब्ध गराइन्छ।
3. जापानी भाषा कमजोर भए पनि चिन्ता लिनुपर्दैन! FRESC को बहुभाषी सेवा र सुविधा
"जापानी भाषामा आफ्नो अवस्था राम्रोसँग भन्न सक्दिनँ" भनेर परामर्श लिनबाट पछि हट्नु पर्दैन। FRESC मा धेरै भाषामा सजिलै जानकारी पाउने व्यवस्था गरिएको छ।
-
ट्याब्लेट उपकरणमार्फत बहुभाषी सेवा
भवनको मुख्य स्वागत कक्ष (Reception) मा विशेषज्ञ कर्मचारीहरू उपस्थित हुनुका साथै बहुभाषी अनुवाद सुविधा भएका ट्याब्लेटहरू राखिएका छन्। जापानी र अङ्ग्रेजीका अलावा नेपाली, भियतनामी, चिनियाँ, बर्माली, टागालोग, पोर्चुगाली, स्पेनिस, थाई र इन्डोनेसियाली लगायतका विभिन्न भाषामा परामर्श लिन सकिन्छ।
-
प्रत्यक्ष वा अनलाइन (Teams) परामर्शको विकल्प
東京出入国在留管理局 को भिसा परामर्शका लागि FRESC मा आफैँ जाने (प्रत्यक्ष परामर्श) बाहेक स्मार्टफोन वा कम्प्युटरमार्फत "अनलाइन परामर्श (Microsoft Teams)" पनि लिन सकिन्छ। टाढा बस्ने वा काममा व्यस्त हुनेहरूले पनि घरैबाट नि:शुल्क परामर्शको बुकिङ र छलफल गर्न सक्नुहुन्छ।
-
नि:शुल्क दोभाषे (Translator) सुविधा
परामर्शका क्रममा दोभाषेको आवश्यकता परेमा अनुवादकको शुल्क पूर्ण रूपमा नि:शुल्क हुन्छ। शुल्कको चिन्ता नगरी आफ्नो मातृभाषा वा सजिलो लाग्ने भाषामा ढुक्क भएर कुराकानी गर्न सकिन्छ।
4. समस्या पर्दा तुरुन्त प्रयोग गर्न सकिने "टेलिफोन र FRESCヘルプデスク"
FRESC मा सीधै गएर मात्र नभई फोनमार्फत पनि नि:शुल्क परामर्श लिन सकिने व्यवस्था छ।
① FRESCヘルプデスク
जापानको जीवनयापनमा समस्या परेका, काम घटेका वा भिसासम्बन्धी चिन्ता भएका विदेशीहरूका लागि सञ्चालन गरिएको टोल-फ्री (नि:शुल्क फोन) सेवा हो।
-
फोन नम्बर: 0120-76-2029 (नि:शुल्क फोन)
-
समय: सोमबारदेखि शुक्रबार बिहान 9:00 देखि साँझ 17:00 सम्म (शनिबार, आइतबार, सार्वजनिक बिदा र नयाँ वर्षको बिदामा बन्द रहनेछ)
-
उपलब्ध भाषाहरू: जापानी, नेपाली, भियतनामी, चिनियाँ, अङ्ग्रेजी, बर्मालीसहित १४ भन्दा बढी भाषाहरू
② FRESC 代表電話・各窓口ナビダイヤル
-
फोन नम्बर: 0570-011000 (नेभि डाइअल)
(IP फोन वा विदेशबाट फोन गर्दा: 03-5363-3013)
-
ठेगाना: 〒160-0004 東京都新宿区四谷1-6-1 コモレ四谷 四谷タワー13階
-
कार्यालय समय: कार्यदिनहरूमा बिहान 9:00 देखि साँझ 17:00 सम्म
5. विदेशीहरूले धेरै सोध्ने महत्वपूर्ण ३ वटा प्रश्नोत्तर (Q&A)
जापानमा बस्ने र काम गर्ने विदेशीहरूबाट धेरै सोधिने प्रश्नहरूको समाधान 行政書士 को दृष्टिकोणबाट सरल भाषामा दिइएको छ।
Q1. FRESC मा गएर 入管 सँग परामर्श गर्दा ओभरस्टे (अवैध बसाैं) वा भिसा नियम उल्लङ्घन गरेको कुरा थाहा पाएर अप्ठ्यारो पर्छ कि?
A1. ढुक्क भएर परामर्श लिनुहोस्। तपाईँका कुराहरू पूर्ण रूपमा गोप्य राखिन्छ।
東京出入国在留管理局 को भिसा परामर्श कक्षमा अगाडि नै बुकिङ गरेर "नाम नखुलाई" (गुमनाम) पनि परामर्श लिन सकिन्छ। तपाईँको वर्तमान अवस्था (काम फेर्न नसकिएको, भिसाको म्याद सकिन लागेको आदि) मा वस्तुनिष्ठ सल्लाह दिनु नै यसको मुख्य उद्देश्य हो। त्यसैले सुरुमै आशा मारेर नबसी विशेषज्ञ वा सम्बन्धित निकायमा सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
Q2. पार्टटाइम वा कम्पनीको तलब पाइएको छैन। विदेशीले पनि 日本司法支援センター・法テラス वा 労働局 मा परामर्श गर्न पाउँछन्?
A2. हजुर, अवश्य पाइन्छ। राष्ट्रियता जे भए पनि जापानको श्रम कानुन र कानुनी सहायता प्रणाली लागू हुन्छ।
FRESC भित्र रहेको 東京労働局 外国人特別相談・支援室 वा 日本司法支援センター・法テラス मा विदेशी नागरिकहरूले पनि जापानी कानुनअनुसार समाधानका उपायहरू पाउन सक्छन्। नपाएको तलब दाबी गर्ने वा अकारण कामबाट निकालिएको जस्ता विवादहरूमा भाषाको चिन्ता नगरी दोभाषेको सहयोगमा नि:शुल्क परामर्श लिन सकिन्छ।
Q3. तोकियोबाहिरका क्षेत्रहरू (ओसाका, नागोया, फुकुओका आदि) मा बस्नेहरूले पनि FRESC को प्रयोग गर्न पाउँछन्?
A3. हजुर, फोन वा अनलाइनमार्फत देशको जुनसुकै कुनाबाट सेवा लिन सकिन्छ!
शिन्जुकुको कार्यालयमा जान गाह्रो भए पनि देशैभर लागू हुने FRESCヘルプデスク (0120-76-2029) मा फोन गरेर वा इन्टरनेटबाट "अनलाइन भिसा परामर्श (Teams)" बुकिङ गरेर घर वा कार्यस्थलबाटै विशेषज्ञहरूसँग परामर्श लिन सकिन्छ। साथै, क्षेत्रीय 出入国在留管理局 हरूमा पनि 外国人在留総合インフォメーションセンター राखिएकाले नजिकैको कार्यालयमा सोधपुछ गर्न सक्नुहुन्छ।
6. निष्कर्ष: एक्लै चिन्ता नगरौँ, विशेषज्ञ र सरकारी निकायको सहयोग लिऔँ
जापानको बसाइ वा काममा समस्या पर्दा भाषाको कठिनाइ वा जटिल नियमहरूका कारण "के गर्ने होला" भनेर अन्योलमा पर्नु स्वाभाविक हो।
FRESC (外国人在留支援センター) जस्ता सरकारी निकायहरूको सहि प्रयोग गरेमा भिसाको समस्या, कामको चिन्ता, मानवअधिकार र कानुनी प्रश्नहरूको समाधान अवश्य भेटिन्छ। साथै, व्यक्तिगत परिस्थितिअनुसार भिसा परिवर्तन, नवीकरण वा निवेदन प्रक्रियाको काम सुम्पनका लागि 行政書士 जस्ता भिसा विशेषज्ञहरूसँग प्रत्यक्ष परामर्श लिनु पनि प्रभावकारी उपाय हो।
आजै नि:शुल्क फोन वा परामर्श सेवाको प्रयोग गरेर समस्या समाधानतर्फ अघि बढौँ!