जापानमा काम बदल्दा (転職) ध्यान दिनुपर्ने भिसा सम्बन्धी नियमहरू
नमस्ते, म जापानको आवासीय अनुमति (भिसा) सम्बन्धी काम गर्ने 行政書士 हुँ।
"अहिलेको भन्दा राम्रो तलब पाउने कम्पनीबाट कामको अफर (Naite) आयो" वा "आफ्नो करियरलाई अझ राम्रो बनाउन नयाँ वातावरणमा चुनौती लिन मन छ" भन्ने जस्ता सोचहरू जापानमा रहेका विदेशी साथीहरूका लागि स्वभाविक हुन्। तर, जापानी नागरिक र हामी विदेशीहरू बीच एउटा ठूलो भिन्नता छ, त्यो हो: "काम बदल्नु र भिसाको नियम सँगसँगै जान्छन्"।
यदि तपाईंले प्रक्रिया बिर्सनुभयो वा भिसाको नियम गलत बुझ्नुभयो भने, हातमा परेको काम मात्र गुम्ने होइन, जापानमा बस्न नमिल्ने जोखिम पनि हुन सक्छ। यस लेखमा म तपाईंहरूलाई काम बदल्दा जान्नै पर्ने मुख्य कुराहरू सरल भाषामा बुझाउनेछु।
१. के काम बदले पनि तपाईंको पुरानो भिसा चलिरहन्छ?
सबैभन्दा पहिले, तपाईंको "अहिलेको भिसाले नयाँ कम्पनीमा काम गर्न मिल्छ कि मिल्दैन" भन्ने कुरा पक्का गर्नुपर्छ। भिसाको प्रकार अनुसार नियम दुई भागमा बाँडिएका छन्:
① जुनसुकै काम गर्न मिल्ने भिसा (गतिविधिमा बन्देज नभएको) तलका भिसा हुनेहरूले काम बदल्दा 入管 मा कुनै विशेष प्रक्रिया (भिसा परिवर्तन) गरिरहनु पर्दैन। जापानी सरह जुनसुकै क्षेत्रमा काम गर्न सकिन्छ:
-
永住者
-
日本人の配偶者等
-
永住者の配偶者等
-
定住者
② कामको क्षेत्र तोकिएको भिसा (गतिविधिमा बन्देज भएको) 技術・人文知識・国際業務, 技能, 経営・管理 जस्ता भिसाहरूमा के काम गर्न पाइन्छ भन्ने कुरा कानुनले तोकेको हुन्छ।
-
यदि उस्तै प्रकृतिको काममा जाँदै हुनुहुन्छ भने: भिसा परिवर्तन गरिरहनु पर्दैन।
-
यदि फरक प्रकृतिको काममा जाँदै हुनुहुन्छ भने: नयाँ काम अनुसारको 在留資格変更許可申請 गर्नुपर्ने हुन्छ।
२. काम बदल्दा अनिवार्य गर्नुपर्ने "१४ दिन भित्रको जानकारी"
धेरैले बिर्सने कुरा भनेको 入管 लाई जानकारी दिनु हो। काम छोड्दा वा नयाँ काम सुरु गर्दा, १४ दिन भित्र 所属機関に関する届出 बुझाउनुपर्छ।
यो कानुनले तोकेको कर्तव्य हो। यो बिर्सनुभयो भने भविष्यमा भिसा थप्ने (Extension) बेला नराम्रो असर पर्न सक्छ वा २० लाख येन सम्म जरिवाना हुन सक्छ।
-
कहिले बुझाउने?: कम्पनी छोडेको १४ दिन भित्र र नयाँ कम्पनीमा काम सुरु गरेको १४ दिन भित्र।
-
कहाँ बुझाउने?: इन्टरनेटबाट 出入国在留管理庁 電子届出システム मार्फत २४ सै घण्टा बुझाउन सकिन्छ। हुलाक वा सिधै कार्यालयमा गएर पनि बुझाउन मिल्छ।
३. नयाँ काममा ढुक्क हुन "就労資格証明書"
"मैले नयाँ काम त सुरु गरें, तर अर्को पटक भिसा थप्ने बेला केही समस्या त हुँदैन?" भन्ने डर लाग्छ भने 就労資格証明書 लिनु राम्रो हुन्छ।
यो कागजले "तपाईंको नयाँ काम अहिलेको भिसासँग ठ्याक्कै मेल खान्छ" भनेर 入管 ले आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गरिदिन्छ।
-
फाइदा: काम बदलेपछि हुन सक्ने भिसा सम्बन्धी झमेलाबाट बच्न सकिन्छ।
-
सुझाव: यदि भिसा सकिन अझै धेरै समय बाँकी छ भने यो प्रमाणपत्र लिइराख्नुहोस्, यसले अर्को पटक भिसा थप्न सजिलो बनाउँछ र नयाँ कम्पनीले पनि तपाईंलाई ढुक्कसँग काममा राख्न सक्छ।
४. काम नभएको समय: "३ महिनाको नियम" बाट सावधान!
यदि तपाईं लामो समयदेखि काम खोज्दै हुनुहुन्छ भने सावधान रहनुहोस्। काम छोडेको ३ महिना भन्दा बढी समय भयो र तपाईंले आफ्नो भिसा अनुसारको काम गर्नुभएको छैन भने, 入管 ले तपाईंको भिसा खारेज गर्ने प्रक्रिया सुरु गर्न सक्छ।
तर, तलका जस्ता "उचित कारण" भएमा तुरुन्तै खारेज हुँदैन:
-
बिरामी भएर उपचार गराइरहनु भएको छ भने।
-
कम्पनी टाट पल्टेर (Bankruptcy) तपाईं ハローワーク मा गएर नयाँ काम खोज्दै हुनुहुन्छ भने।
"म काम खोज्दै छु, त्यसैले केही हुँदैन" भनेर ढुक्क नबस्नुहोस्। ハローワーク को कागजपत्र वा अन्तर्वार्ता दिएका प्रमाणहरू सुरक्षित राख्नुहोस्।
५. विशेषज्ञको जवाफ: काम बदल्दा सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
प्रश्न १: पुरानो काम छोडेपछि नयाँ काम नपाउन्जेल पार्ट-टाइम (Arubaito) गरेर बस्न मिल्छ?
जवाफ: यसमा एकदमै ध्यान दिनुपर्छ! वर्किङ भिसा हुनेहरूले काम खोज्ने समयमा 資格外活動許可 (हप्ताको २८ घण्टा) नलिई काम गर्न पाउँदैनन्। अनुमति लिए पनि, आफ्नो मुख्य काम (जस्तै: इन्जिनियर आदि) नखोजेर बाहिर मात्र काम गरिरहनुभयो भने भिसा खारेज हुन सक्छ। पैसाको अभाव भएमा तुरुन्तै ハローワーク मा गएर बेरोजगारी भत्ता (Unemployment insurance) बारे बुझ्नुहोस्।
प्रश्न २: मेरो कम्पनी बन्द (Bankruptcy) भयो, अब मेरो भिसा के हुन्छ?
जवाफ: आत्तिनु पर्दैन, तर छिटो कदम चाल्नुहोस्। कम्पनी बन्द हुनु तपाईंको गल्ती नभएकाले यसलाई "उचित कारण" मानिन्छ। सबैभन्दा पहिले 入管 मा जानकारी दिनुहोस् र नयाँ काम खोज्न सुरु गर्नुहोस्। कम्पनी बन्द भएको प्रमाण पत्रहरू सुरक्षित राख्नुहोस्, यसले भिसा जोगाउन मद्दत गर्छ।
प्रश्न ३: अहिलेको भन्दा कम तलब हुने ठाउँमा काम गर्दा भिसामा समस्या हुन्छ?
जवाफ: मुख्य कुरा "जापानी नागरिक सरह वा सोभन्दा बढी तलब" हुनुपर्छ। तलब थोरै घट्दैमा भिसा नपाइने भन्ने हुँदैन। तर, यदि तलब निकै कम (न्यूनतम ज्याला भन्दा थोरै माथि मात्र) छ भने तपाईंको सीपको सही मूल्यांकन नभएको मानेर भिसा अस्वीकृत हुने जोखिम हुन सक्छ।
६. 行政書士 को सल्लाह
काम बदल्नु तपाईंको करियरको लागि राम्रो कदम हो, तर भिसाको एउटा सानो गल्तीले जापानको जीवनलाई अस्थिर बनाउन सक्छ।
विशेष गरी "कामको विधा बदल्दा (जस्तै: ट्रान्सलेटरबाट सेल्समा जाँदा)" वा "धेरै सानो कम्पनीमा जाँदा" निकै विचार पुर्याउनु पर्छ।
यदि केही दुविधा भएमा आफैं निर्णय नगर्नुहोस्। हामी जस्ता विशेषज्ञ वा 入管 को परामर्श केन्द्रमा सल्लाह लिनुहोस्। सही प्रक्रिया अपनाउनुभयो भने काम बदल्नु कुनै डरलाग्दो कुरा होइन। तपाईंको नयाँ यात्राको लागि सफलताको शुभकामना!
