行政書士 को व्याख्या: विदेशी नागरिकलाई 派遣 मा रोजगारी दिने नियम र ビザ सम्बन्धी ध्यान दिनुपर्ने कुराहरूको पूर्ण गाइड

जापानका कम्पनीहरूमा कामदारको कमी पूर्ति गर्न र तुरुन्त काम गर्न सक्ने जनशक्ति सुरक्षित गर्नका लागि विदेशी नागरिकलाई 派遣 को रूपमा रोजगारी दिने विषयमा विचार गर्ने कम्पनीहरू बढ्दै गएका छन्। IT इन्जिनियर जस्ता प्राविधिक क्षेत्रदेखि लिएर फ्याक्ट्री र पसलहरूमा गरिने मैदानी कामहरूसम्म, विदेशी कर्मचारीहरूको सक्रियताको क्षेत्र फराकिलो हुँदै गएको छ।

तथापि, "के विदेशी नागरिकलाई 派遣 कम्पनीबाट स्वीकार गर्दा कुनै समस्या हुँदैन?", "कुन प्रकारको ビザ (在留資格) भएका व्यक्तिहरूले 派遣 को रूपमा काम गर्न पाउँछन्?" जस्ता प्रश्न र कानुनी जोखिमको चिन्ता लिने रोजगारदाताहरू पनि धेरै हुनुहुन्छ।

निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, तोकिएका शर्तहरू सही रूपमा पुरा गरेमा विदेशी नागरिकलाई 派遣 कर्मचारीको रूपमा स्वीकार गर्न सम्भव छ। तर, जापानी नागरिकलाई रोजगारी दिने वा 派遣 मा खटाउने अवस्थाभन्दा फरक, 入管法 (出入国管理及び難民認定法) मा आधारित कडा नियमहरू पालना नगरेमा, कम्पनीको तर्फबाट "थाहा थिएन" भनेर पन्छिन नमिल्ने 不法就労助長罪 जस्ता गम्भीर सजाय भोग्नुपर्ने जोखिम हुन्छ।

यस लेखमा, जापानको 在留資格 (VISA) सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 ले विदेशी नागरिकलाई 派遣 रोजगारीमा लिँदा अपनाउनुपर्ने आधारभूत प्रक्रिया, ビザ अनुसारको अनुमति, आवेदन प्रक्रियाका मुख्य बिन्दुहरू, र भुलेर पनि गर्न नहुने गैरकानुनी 派遣 (नक्कली 派遣) को जोखिमबारे कानुनी ज्ञान नभएकाहरूका लागि पनि बुझ्न सजिलो हुने गरी व्याख्या गर्नुभएको छ।

1. नियमको जाँच! के विदेशी नागरिकले 派遣 मा काम गर्न पाउँछन्?

विदेशी कामदारलाई 派遣 मा स्वीकार गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने कुरा त्यो विदेशी नागरिकसँग भएको 在留資格 (ビザ) को प्रकारमा धेरै निर्भर गर्दछ।

① "पारिवारिक/पारिवारिक स्थिति सम्बन्धी ビザ" (身分系ビザ) भएका व्यक्तिहरू (कुनै सीमा बिना 派遣 सम्भव)

जापानी नागरिकको जीवनसाथी वा 永住者 जस्ता पारिवारिक स्थिति वा हैसियतमा आधारित ビザ भएका व्यक्तिहरूका लागि कामको प्रकार वा रोजगारीको ढाँचामा कुनै सीमा हुँदैन। 派遣 कर्मचारीको रूपमा काम गर्न पूर्ण रूपमा अनुमति छ।

• यसमा पर्ने मुख्य ビザ हरू:

  • 日本人の配偶者等 (जापानी नागरिकको पति/पत्नी वा सन्तान)

  • 永住者

  • 永住者の配偶者等

  • 定住者 (जापानी मूलका व्यक्ति वा भर्खरै सम्बन्धविच्छेद भएका व्यक्ति आदि)

यी ビザ भएका व्यक्तिहरूले जापानी नागरिक सरह जुनसुकै पेशा वा काममा 派遣 कर्मचारीको रूपमा काम गर्न सक्छन्। आफ्नो शैक्षिक योग्यता वा विगतको कामको अनुभव र हालको कामको सम्बन्धबारे अध्यागमन कार्यालय (入管) मा प्रमाण पेस गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि हुँदैन।

【ध्यान दिनुपर्ने कुरा】 सम्बन्धविच्छेद वा निधनका कारण 日本人の配偶者等 को शर्त पुरा नहुने अवस्था आएमा, ビザ नवीकरण गर्ने वा 定住者 अथवा 就労ビザ मा परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ। परिवर्तन स्वीकृत नभएमा काम जारी राख्न पाइँदैन। त्यसैले, काममा लगाउने कम्पनी वा 派遣元 ले नियमित रूपमा 在留カード को म्याद र पारिवारिक स्थितिबारे जानकारी राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

② "रोजगारी सम्बन्धी ビザ" (就労系のビザ) भएका व्यक्तिहरू (कामको प्रकार र सम्झौतामा कडा सीमा हुन्छ)

कामको विवरण अनुसार जारी गरिने "रोजगारी ビザ" भएका व्यक्तिलाई 派遣 कर्मचारीको रूपमा रोजगारी दिँदा केही कडा नियमहरू पालना गर्नुपर्छ।

मुख्य रोजगारी ビザ मानिने 技術・人文知識・国際業務 (जसलाई 技人国 ビザ पनि भनिन्छ) भएका व्यक्तिहरूले 派遣 कर्मचारीको रूपमा काम गर्न पाउने कानुनी व्यवस्था छ। तर, 派遣先 मा दिइने कामको विवरण उसको "शैक्षिक योग्यता (विश्वविद्यालय वा कलेजको विषय)" वा "व्यावसायिक अनुभव" सँग मेल खानु अनिवार्य शर्त हो।

उदाहरणका लागि, विश्वविद्यालयमा IT अध्ययन गरेको विदेशी नागरिकले 派遣先 कम्पनीमा IT सिस्टम विकास वा मर्मतको काम गर्नु वैधानिक हुन्छ।

अर्कोतर्फ, 特定技能1号 को हकमा भने सिद्धान्ततः "प्रत्यक्ष रोजगारी" (Direct Hire) अनिवार्य गरिएको छ, तर "कृषि" (Agriculture) र "मत्स्यपालन" (Fisheries) यी दुई क्षेत्रमा मात्र अपवादको रूपमा 派遣 ढाँचा स्वीकार गरिएको छ। यो मौसम अनुसार कामको चापमा आउने उतारचढावलाई ध्यानमा राखेर गरिएको विशेष व्यवस्था हो। यी बाहेकका क्षेत्रहरूमा (जस्तै रेस्टुरेन्ट, केयरगिभर, निर्माण आदि) 特定技能1号 भएका विदेशी नागरिकलाई 派遣 रोजगारीमा लगाउन पाइँदैन।

2. रोजगारी ビザ भएका विदेशी नागरिकलाई 派遣 मा लिँदा चाहिने प्रक्रिया र कागजातहरू

रोजगारी ビザ (技術・人文知識・国際業務 आदि) भएका विदेशी नागरिकलाई 派遣 कर्मचारीको रूपमा स्वीकार गरी नयाँ ビザ लिन वा नवीकरण गर्दा, सामान्य प्रत्यक्ष रोजगारीभन्दा फरक कागजात र शर्तहरूको आवश्यकता पर्छ।

① "काम गर्ने ठाउँ (派遣先)" र "रोजगारदाता (派遣元)" को दोहोरो जाँच

आवेदनको क्रममा, 入管 ले 派遣元 कम्पनीको मात्र नभई विदेशी नागरिकले वास्तविक रूपमा काम गर्ने "派遣先 कम्पनीको कामको विवरण" को पनि समीक्षा गर्छ। त्यसैले, निम्न कागजातहरू तयार गरी पेस गर्नुपर्छ:

1. 業務内容説明書 (派遣先 मा गरिने कामको विवरण विस्तारमा लेखिएको कागजात)

2. 派遣元 र 派遣先 बिच भएको 労働者派遣契約書 को प्रतिलिपि

3. विदेशी नागरिकको शैक्षिक योग्यताको प्रमाण पत्र (वा कामको अनुभवको प्रमाण पत्र)

派遣先 को कामको विवरण विदेशी नागरिकको अध्ययनको क्षेत्र वा अनुभवसँग मेल खान्छ भन्ने कुरा आधिकारिक कागजातद्वारा प्रमाणित गर्नुपर्छ।

② उचित कामको वातावरण र तलबको स्तर सुनिश्चितता (समान कामको समान तलब)

स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालयको 労働者派遣法 र दिशा-निर्देशन अनुसार, 派遣 मा आएका विदेशी नागरिकको तलब र सुविधा "派遣先 मा उस्तै काम गर्ने जापानी कामदार सरह वा सोभन्दा बढी" हुनुपर्छ।

साथै, 労使協定 (श्रम-व्यवस्थापन सम्झौता) गरेका 派遣元 रोजगारदाताले प्रत्येक वर्ष संशोधन हुने क्षेत्रीय र क्षेत्रगत सामान्य तलबको स्तर पुरा गर्ने गरी तलब तोक्नुपर्छ र नियमित रूपमा श्रम कार्यालयमा रिपोर्ट पेस गर्नुपर्छ।

3. 【महत्त्वपूर्ण】 भुलेर पनि गर्न नहुने "नक्कली 派遣" र गैरकानुनी कामको जोखिम

विदेशी रोजगारीको क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी समस्या आउने भनेको "गैरकानुनी काम" (不法就労) र "नक्कली 派遣" (अयोग्य 派遣) हो।

"技人国 ビザ" मा साधारण शारीरिक श्रम वा फ्याक्ट्रीको काम गराउनु गैरकानुनी हो!

सबैभन्दा बढी हुने गम्भीर नियम उल्लङ्घन भनेको 技術・人文知識・国際業務 को ビザ भएका विदेशी नागरिकलाई 派遣 कर्मचारीको रूपमा स्वीकार गरेर वास्तवमा फ्याक्ट्रीको लाइनको काम, खानेकुरा प्याकिङ, सरसफाइ, रेस्टुरेन्टको हल/किचन वा गोदाममा सामान छान्न लगाउने जस्ता साधारण श्रममा लगाउनु हो।

यसलाई कानुनी रूपमा "झुट्टा आवेदन" मानिन्छ र गम्भीर सजायको भागीदार बनाइन्छ।

• कम्पनी/रोजगारदातालाई हुने जोखिम (不法就労助長罪): विदेशी नागरिक स्वयं मात्र नभई गैरकानुनी रूपमा काममा लगाउने 派遣先 कम्पनी र 派遣元 कम्पनी दुवैका जिम्मेवार व्यक्तिहरू सजायका भागीदार हुन्छन्। 入管法 को धारा ७३-२ अनुसार "३ वर्षसम्मको कैद वा ३० लाख येनसम्म जरिवाना (वा दुवै)" हुन सक्छ।

"派遣 कम्पनीले 'यो ビザ ले हुन्छ' भनेकोले काममा लगाएको हो" वा "कामको विवरणबारे विस्तृत जानकारी थिएन" जस्ता बहाना प्रहरी वा 入管 को छानबिनमा अमान्य हुन्छन्। 派遣先 कम्पनी स्वयंले पनि आफूले लिने विदेशी नागरिकको ビザ को प्रकार र वास्तविक कामको विवरण मेल खान्छ कि खादैन भनेर जाँच गर्ने कर्तव्य हुन्छ।

4. कामको मैदानमा आउने जिज्ञासाको समाधान! विदेशी 派遣 सम्बन्धी Q&A (३ मुख्य प्रश्नहरू)

रोजगारदाता र कम्पनीका सञ्चालकहरूबाट बारम्बार सोधिने व्यावहारिक प्रश्नहरू तल प्रस्तुत गरिएको छ।

Q1. 派遣 कर्मचारीको रूपमा काम गरिरहेका विदेशी नागरिकले काम गर्ने कम्पनी (派遣先) परिवर्तन गर्दा के कस्तो प्रक्रिया अपनाउनुपर्छ?

उत्तर: 派遣元 (रोजगारदाता कम्पनी) परिवर्तन नभए पनि, 派遣先 मा गरिने कामको विवरण परिवर्तन हुन्छ भने विशेष ध्यान दिनुपर्छ। आवश्यकता अनुसार 就労資格証明書 प्राप्त गर्न सिफारिस गरिन्छ।

एउटै 派遣 कम्पनीमा रहेर काम गर्ने कम्पनी (派遣先) मात्र परिवर्तन हुँदा ビザ नै परिवर्तन गरिरहनु पर्दैन। तर, नयाँ कम्पनीमा गरिने काम हालको ビザ को दायराभित्र (जस्तै: 技術・人文知識・国際業務 को दायराभित्र) पर्छ कि पर्दैन भनेर सावधानीपूर्वक जाँच गर्नुपर्छ।

भविष्यमा ビザ नवीकरण गर्दा हुन सक्ने समस्याबाट बच्नका लागि, 派遣先 परिवर्तन भएकै समयमा 入管 मा 就労資格証明書 को आवेदन दिएर "नयाँ कम्पनीको काम पनि कानुनी रूपमा मान्य छ" भन्ने प्रमाण पहिले नै लिनु सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।

Q2. 留学生 (वा 家族滞在) लाई पार्ट-टाइम 派遣 कामदारको रूपमा लिन सकिन्छ?

उत्तर: 資格外活動許可 प्राप्त गरेको छ र हप्तामा २८ घण्टासम्मको दायराभित्र (प्रतिबन्धित व्यवसायहरू बाहेक) छ भने पार्ट-टाइम 派遣 को रूपमा लिन सकिन्छ।

留学 वा 家族滞在 ビザ भएका व्यक्तिहरूलाई मूलतः काम गर्ने अनुमति हुँदैन। तर, 入管 बाट 資格外活動許可 लिएका छन् भने हप्तामा २८ घण्टासम्म (विद्यालयको लामो बिदाको समयमा दिनको ८ घण्टासम्म) पार्ट-टाइम काम (派遣 सहित) गर्न पाइन्छ।

तर, पाचिङ्को, क्यासिनो, बार वा स्न्याक जस्ता मनोरञ्जनात्मक (風俗営業) व्यवसायहरूमा काम गर्न पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। 派遣先 यस्ता व्यवसायमा नपर्ने र अन्य ठाउँको कामसमेत जोडेर हप्तामा २८ घण्टा ननाघ्ने गरी कडाइका साथ व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।

Q3. छोटो समयको पार्ट-टाइम वा दैनिक ज्यालादारी 派遣 मा विदेशी कामदार राख्दा 在留カード कसरी जाँच गर्ने?

उत्तर: अनिवार्य रूपमा "在留カード को सक्कल (Original)" हेरेर नक्कली कार्डको पहिचान र 就労不可 (काम गर्न नमिल्ने) लेखिएको छ कि छैन जाँच गर्नुहोस्। फोटो वा प्रतिलिपि (Copy) मात्र हेरेर जाँच गर्नुहुँदैन।

दैनिक ज्यालादारी वा छोटो अवधिको रोजगारीमा पनि 在留資格 जाँच गर्ने कर्तव्य रहिरहन्छ। जाँच गर्दा मोबाइलको फोटो वा फोटोकपी होइन, अनिवार्य रूपमा "在留カード को सक्कल" आँखाले हेरेर जाँच गर्नुहोस्।

विशेष गरी, निम्न ३ कुराहरू जाँच गर्नुहोस्:

1. कार्डको पछाडि "就労不可" लेखिएको छ कि छैन ("就労不可" लेखिएको भए पनि 資格外活動許可 को छाप छ भने काम गर्न मिल्छ)।

2. माथि तोकिएको अवधि (म्याद) (म्याद सकिएको छ कि छैन/ओभरस्टे)।

3. कार्ड नक्कली भए/नभएको जाँच (अध्यागमन विभागले उपलब्ध गराएको आधिकारिक एप 在留カード等読み取りアプリケーション प्रयोग गरी IC चिप पढेर कार्ड सक्कल हो कि होइन पुष्टि गर्न सकिन्छ)।

5. निष्कर्ष: नियमहरू सही रूपमा बुझेर विदेशी जनशक्तिको क्षमताको उपयोग गरौँ

विदेशी नागरिकलाई 派遣 मा रोजगारी दिनु कामदारको कमी भोगिरहेका कम्पनीहरूका लागि ठुलो सहयोग हुन सक्छ। तर, जापानी नागरिकलाई रोजगारी दिने प्रक्रियाभन्दा फरक, यसमा "入管法" र "労働者派遣法" गरी दुई कानुनी व्यवस्थाहरू आपसमा जोडिएका हुन्छन्।

• पारिवारिक स्थिति सम्बन्धी ビザ (永住者, 配偶者等 आदि): कामको विवरणमा कुनै सीमा बिना 派遣 सम्भव।

• रोजगारी सम्बन्धी ビザ (技人国 आदि): शैक्षिक योग्यता/अनुभव र 派遣先 को कामको विवरण मेल खानुपर्ने (साधारण शारीरिक श्रम गैरकानुनी)।

• 特定技能1号: कृषि र मत्स्यपालन २ क्षेत्रमा मात्र 派遣 सम्भव।

• कडा जाँच: 在留カード को सक्कल जाँच र 不法就労助長罪 बाट बच्ने उपाय अनिवार्य।

"आफ्नो कम्पनीले सोचेको काममा विदेशी नागरिकलाई 派遣 मा लिन मिल्छ कि मिल्दैन?", "派遣元 को सम्झौतामा कानुनी समस्या त छैन?" जस्ता कुनै पनि द्विविधा भएमा, आफैँ निर्णय नगरी 入管 सम्बन्धी काम गर्ने विशेषज्ञ 行政書士 वा अध्यागमन विभागको परामर्श केन्द्रमा अगाडि नै सोधपुछ गर्न आग्रह गरिन्छ।

सही कानुनी ज्ञानका साथ विदेशी कर्मचारीहरूलाई नियमपूर्वक स्वीकार गरी कम्पनीको प्रगतिमा अगाडि बढौँ।

सेवा सूची