यो लेख जापानमा 在留資格 (VISA) सम्बन्धी काम गर्ने 行政書士 द्वारा व्याख्या गरिएको हो।
जापानमा बसोबास गर्ने विदेशीहरूका लागि गर्भवती हुनु र बच्चा जन्माउनु ठूलो खुसीको कुरा हो। तर सँगसँगै "भाषाको अवरोध" र "जटिल कानुनी प्रक्रिया" ले गर्दा मनमा धेरै चिन्ताहरू पनि हुन सक्छन्। विशेष गरी जापानमा पहिलो पटक बच्चा जन्माउन लाग्नुभएको छ भने प्रक्रिया कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने कुरामा अन्योल हुनु स्वाभाविक हो।
यस लेखमा एक 行政書士 को दृष्टिकोणबाट, तपाईं गर्भवती भएको थाहा पाउने बित्तिकै गर्नुपर्ने कामदेखि लिएर सरकारी कार्यालयका प्रक्रियाहरू र बच्चा जन्मिएपछि आवश्यक पर्ने 「在留資格 (भिसा)」 का महत्त्वपूर्ण नियमहरूबारे सरल भाषामा जानकारी दिइएको छ।
१. गर्भवती भएको थाहा पाएपछि सबैभन्दा पहिले: 「妊娠届」 र 「母子手帳」
अस्पतालमा जचाउँदा गर्भ रहेको पक्का भएपछि सबैभन्दा पहिले तपाईंले बस्नुभएको ठाउँको नगर कार्यालय (市区町村役場) मा गएर 「妊娠届」 बुझाउनुपर्छ।
यो निवेदन दिएपछि तपाईंले 「母子健康手帳 (母子手帳)」 प्राप्त गर्नुहुनेछ। यो पुस्तिका आमाको स्वास्थ्य, बच्चाको वृद्धि विकास र खोपको रेकर्ड राख्नका लागि एकदमै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
【母子手帳 का फाइदाहरू】
-
स्वास्थ्यको रेकर्ड: गर्भावस्थाको अवस्था, सुत्केरी हुँदाको स्थिति र सुत्केरी पछिको स्वास्थ्यको बारेमा जानकारी लेखिन्छ।
-
बच्चाको वृद्धि विकास: बच्चा जन्मिएपछिको नियमित जाँच, उचाइ र तौलको रेकर्ड राखिन्छ।
-
खोपको व्यवस्थापन: जापानमा बच्चाहरूलाई लगाइने धेरै प्रकारका खोपहरूको विवरण यसमा सुरक्षित रहन्छ।
-
उपयोगी सल्लाह: पोषणयुक्त खानपान र बच्चा हुर्काउने तरिकाहरूबारे जानकारी दिइएको हुन्छ।
अहिले धेरैजसो ठाउँमा नेपाली भाषा लगायतका विभिन्न भाषामा 母子手帳 उपलब्ध छन्। कार्यालयको काउन्टरमा गएर 「外国語の手帳がほしい」 (मलाई विदेशी भाषाको पुस्तिका चाहियो) भन्नुहोला।
२. आर्थिक सहयोग: 「妊婦健診公費負担」
母子手帳 सँगै पाइने 「別冊 (受診券)」 आर्थिक रूपमा धेरै महत्त्वपूर्ण छ। जापानमा गर्भावस्था र सुत्केरी हुनुलाई बिरामी भएको मानिँदैन, त्यसैले सामान्य 健康保険 लागू हुँदैन र 検診費用 आफैँले तिर्नुपर्ने हुन्छ। तर यो कुपन (受診券) प्रयोग गर्दा स्थानीय सरकारले जाँच शुल्कको केही भाग (वा धेरैजसो भाग) बेहोर्ने गर्दछ।
नगर कार्यालयको काउन्टरमा 保健師 हरूबाट स्थानीय सहयोग सुविधाहरूबारे थप जानकारी पनि लिन सकिन्छ। आफ्नो 在留カード र पासपोर्ट लिएर चाँडै प्रक्रिया सुरु गर्नुहोला।
३. बच्चा जन्मिएपछिको 「在留資格」 प्रक्रिया
विदेशी दम्पतीहरूका लागि यो सबैभन्दा बढी ध्यान दिनुपर्ने कुरा हो। जापानमा बच्चा जन्मिएपछि नगर कार्यालयमा 「出生届」 बुझाउनुको साथै 入管 (अध्यागमन कार्यालय) मा पनि प्रक्रिया गर्नुपर्ने हुन्छ।
① 出生届 (नगर कार्यालयमा): बच्चा जन्मिएको १४ दिनभित्र आफ्नो क्षेत्रको कार्यालयमा बुझाउनुपर्छ।
② 在留資格取得許可申請 (入管 मा): यदि आमा र बुबा दुवै विदेशी हुनुहुन्छ भने, बच्चालाई जापानमा राख्नका लागि जन्मिएको ३० दिनभित्र 入管 मा 「在留資格取得許可申請」 गरिसक्नुपर्छ।
यो प्रक्रिया गर्न ढिला भएमा बच्चाको भिसा नहुने (अवैध बसोबास) जोखिम हुन सक्छ, त्यसैले समयमै काम अगाडि बढाउनु महत्त्वपूर्ण छ।
४. सुत्केरी हुँदा पाइने पैसा: 「出産育児一時金」
जापानमा सुत्केरी हुँदा सामान्यतया 「出産育児一時金」 प्रदान गरिन्छ। सन् २०२६ को नियम अनुसार यो रकम प्राय: ५ लाख येन रहेको छ।
यदि तपाईं 健康保険 (国民健康保険 वा कम्पनीको 社会保険) मा आबद्ध हुनुहुन्छ भने विदेशी नागरिकले पनि यो पैसा पाउन सक्छन्। धेरैजसो अस्पतालमा 「直接支払制度」 लागू हुने भएकोले यो पैसा सिधै अस्पताललाई जान्छ, जसले गर्दा तपाईंले अस्पतालमा ठूलो रकम आफैँले बोकेर जानुपर्दैन।
【सोधिरहने प्रश्नहरू】 केही महत्त्वपूर्ण Q&A
Q1: हाम्रो विवाह दर्ता भएको छैन (事実婚), यस्तोमा बच्चाको प्रक्रिया के हुन्छ?
A1: यदि बुबा जापानी नागरिक हुनुहुन्छ भने 「認知」 (बच्चा स्वीकार गर्ने) प्रक्रिया आवश्यक पर्छ। तर आमा-बुबा दुवै विदेशी हुनुहुन्छ भने सुरुमा नगर कार्यालयमा 出生届 दिने र त्यसपछि 入管 मा भिसा (在留資格) आवेदन दिने प्रक्रिया एउटै हो। तर बच्चाको पासपोर्ट बनाउन आफ्नो देशको राजदूतावासमा पनि सम्पर्क गर्नुपर्ने हुन्छ।
Q2: मैले 国民健康保険 को पैसा तिर्न बाँकी छ। के मैले 出産育児一時金 पाउन सक्दिनँ?
A2: बीमा शुल्क तिर्न बाँकी भए पनि बीमाको सदस्य हुनुहुन्छ भने धेरैजसो अवस्थामा यो पैसा पाउन सकिन्छ। तर कहिलेकाहीँ तिर्न बाँकी रकमसँग मिलान गरिने हुन सक्छ, त्यसैले नगर कार्यालयको बीमा शाखामा सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
Q3: बच्चा जन्मिएपछि तुरुन्तै आफ्नो देश फर्किने योजना छ। के भिसा (在留資格申請) आवेदन दिनै पर्छ?
A3: यदि बच्चा जन्मिएको ६० दिनभित्र जापान छोड्दै हुनुहुन्छ भने 入管 मा भिसा आवेदन दिनु पर्दैन। तर उडानको अवस्था वा बच्चाको स्वास्थ्यका कारण ढिला हुन सक्ने सम्भावना छ भने सुरक्षित रहन आवेदन दिनु नै राम्रो हुन्छ।
निष्कर्ष
जापानमा गर्भावस्था र सुत्केरीको प्रक्रियाका लागि नगर कार्यालय, अस्पताल, राजदूतावास र 入管 जस्ता धेरै ठाउँमा जानुपर्ने हुन्छ। विशेष गरी 入管 को प्रक्रियाको समयसीमा कडा हुने भएकोले, कुनै पनि चिन्ता भएमा विशेषज्ञसँग सल्लाह लिन सुझाव दिन्छु।
आफ्नो परिवारमा नयाँ सदस्यलाई स्वागत गर्न ढुक्क भएर यी प्रक्रियाहरू समयमै पूरा गर्नुहोला।
