धेरै मानिसहरूले सार्वजनिक रूपमा खुलेर कुरा गर्न नसके पनि, अहिले धेरैले "मानव बेचबिखन" (人身取引) र "जबर्जस्ती श्रम" (強制労働) को समस्या भोगिरहनुभएको छ। यदि तपाईं पनि यस्तो अवस्थामा हुनुहुन्छ भने, यसबाट कसरी बाहिर निस्कने र जापानमा कसरी सुरक्षित रूपमा बस्ने भन्ने बारेमा म यहाँ जानकारी दिँदैछु।
「काम गुम्ला भनेर चुप लागेर बस्नुभएको छ?」
यहाँ एउटा उदाहरण हेरौँ। भियतनामका ए (A) सानले एउटा ब्रोकरको कुरामा विश्वास गरेर जापान आएका थिए। ब्रोकरले उनलाई "जापानमा निर्माण क्षेत्रमा काम छ, तलब अहिलेको भन्दा ३ गुणा बढी हुन्छ" भनेको थियो। त्यसको लागि उनले आफ्नो देशमा परिवारसँग ऋण काढेर ब्रोकरलाई मोटो रकम बुझाएका थिए। तर, जापान आएपछि उनलाई काममा लगाइएको ठाउँ निकै डरलाग्दो थियो। कम्पनीले उनको पासपोर्ट खोसेर राखिदियो, तलब वाचा गरेको भन्दा आधा पनि दिइएन। ओभरटाइमको पैसा पनि पाइँदैनथ्यो। उल्टै, "ऋण नतिर्दासम्म घर फर्किन पाउँदैनस्" भन्दै धम्काइएको थियो। उनी त्यहाँबाट भाग्न सक्ने अवस्थामा थिएनन्।
ए (A) सान जस्तै, "मैले गर्दा यस्तो भयो" वा "अहिलेको काम छोडे भने अवैध बसाइ हुनेछ" भन्दै आफैँलाई दोष दिएर कसैलाई पनि सहयोग माग्न नसक्नेहरू धेरै छन्। तर, एकपटक शान्त भएर सोच्नुहोस्। तपाईं अहिले जुन अवस्थामा हुनुहुन्छ, त्यो तपाईंको कमजोरी होइन; त्यो त "शोषण" (搾取) नामक अपराध हो।
मानव बेचबिखन भनेको के हो? यो "तपाईंलाई सुरक्षा गर्ने कानुन" को दायरामा पर्छ
समाचारमा "मानव बेचबिखन" भन्ने शब्द सुन्दा यो कतै टाढाको देशको कुरा जस्तो लाग्न सक्छ। तर, जापानमा पनि यो समस्यालाई निकै गम्भीरताका साथ लिइएको छ।
वास्तवमा, जापान सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय नियमहरू अनुसार मानव बेचबिखनका पीडितहरूलाई बचाउनका लागि विभिन्न उपायहरू बलियो बनाउँदै लगेको छ। यसको मुख्य आधार "人身取引対策行動計画2014" हो। यस योजनामा जापान सरकारले यस्तो धारणा राखेको छ:
「मानव बेचबिखनका पीडितहरू, यदि उनीहरू अवैध रूपमा बसिरहेका छन् भने पनि, उनीहरूलाई उचित संरक्षण गरिनुपर्छ।」
अर्थात, यदि तपाईं "अवैध बसाइ" को अवस्थामा हुनुहुन्छ भने पनि, यदि त्यो अवस्था मानव बेचबिखनको कारणले भएको हो भने, तपाईंलाई "入管法違反" (入管法) को आरोपीको रूपमा मात्र नहेरी, "सुरक्षा गरिनुपर्ने पीडित" को रूपमा व्यवहार गर्ने सम्भावना रहन्छ।
「入管 (入管) मा गएँ भने समातिन्छु होला」 भन्ने डरको बारेमा
पीडितहरूबाट हामीले बारम्बार सुन्ने कुरा हो, "入管 (入管) मा सल्लाह गर्न गएँ भने समातेर देश निकाला (deportation) गर्ने हो कि?" यो डर लाग्नु स्वाभाविक हो।
तर, तपाईंले यो कुरा जान्नु आवश्यक छ। 入国管理局 (入国管理局) ले पनि मानव बेचबिखनका पीडितहरूलाई पत्ता लगाउन कति गाह्रो छ भन्ने कुरा बुझेको छ। त्यसैले, सल्लाह लिन आउने व्यक्तिहरूसँग व्यवहार गर्दा "के यो व्यक्ति मानव बेचबिखनको पीडित त होइन?" भन्ने दृष्टिकोण राखेर काम गर्नुपर्ने कुरामा उनीहरूलाई जोड दिइएको छ।
यदि तपाईं "मानव बेचबिखनको पीडित" भनी प्रमाणित हुनुभयो भने, तपाईंले "在留特別許可" (在留特別許可) जस्तो राहतको सुविधा पाउन सक्नुहुन्छ। यो यस्तो व्यवस्था हो, जसमा सामान्यतया स्वदेश फर्काइनुपर्ने अवस्थामा पनि व्यक्तिगत परिस्थिति विचार गरेर "जापानमा बस्न पाउने" वा "वैध भिसा (在留資格)" दिने निर्णय गरिन्छ।
साथै, आफ्नो इच्छाविपरीत अवैध रूपमा काम गर्नुपर्ने अवस्थामा पुग्नुभएको भए पनि, सरकारले "व्यक्तिगत चाहनालाई सम्मान गर्दै, विभिन्न परिस्थितिहरू विचार गरेर, आवश्यकता अनुसार काम गर्न मिल्ने भिसा (在留資格) दिने" नीति लिएको छ। भन्नुको अर्थ, हिम्मत गरेर आफ्नो आवाज उठाउनु नै तपाईंको जीवनको बाटो खोल्ने एक मात्र उपाय हो।
कसरी सहयोग माग्ने?
अहिले तपाईंले गर्नुपर्ने काम भनेको "आफैँभित्र दबाएर नराख्नुहोस्" भन्ने हो। विशेष गरी तलका कदमहरू विचार गर्नुहोस्:
१. विज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्: 行政書士 (行政書士) वा 弁護士 (弁護士), अथवा विश्वसनीय कुनै NGO संस्थालाई सम्पर्क गर्नुहोस्। यदि तपाईंलाई सिधै 入管 (入管) जान डर लाग्छ भने, विज्ञहरूले बीचमा बसेर परिस्थिति मिलाउन र पीडित भएको कुरा प्रमाणित गर्न आवश्यक तयारीमा मद्दत गर्न सक्छन्।
२. प्रमाणहरू जुटाउनुहोस्: रोजगारदातासँग भएको सम्झौतापत्र, तलबको विवरण (छ भने), धम्क्याएको बेलाको रेकर्डिङ, SNS मा भएको कुराकानी जस्ता तपाईंलाई नराम्रो व्यवहार गरिएको छ भन्ने प्रमाणहरू सुरक्षित राख्नुहोस्। यदि तपाईंको पासपोर्ट खोसिएको छ भने, त्यो तथ्य पनि निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
३. कानुनी उपचारबारे विचार गर्नुहोस्: मानव बेचबिखन एक गम्भीर अपराध हो। अपराधी (रोजगारदाता वा एजेन्ट) विरुद्ध नपाएको तलब दाबी गर्ने वा मानसिक पीडा दिएको भन्दै क्षतिपूर्ति माग्ने काम कानुनी रूपमा पूर्ण रूपमा सम्भव छ। अपराधमा फसाइएका पीडितको रूपमा यो तपाईंको नैसर्गिक अधिकार हो।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1. मेरो ऋण अझै बाँकी छ। अहिले नै स्वदेश फर्किएँ भने परिवारलाई समस्या हुन्छ, म डराउँछु।
A1. त्यो ऋण वास्तवमा मानव बेचबिखनको अन्यायपूर्ण सम्झौताका कारण खडा भएको हो। त्यसैले, जबरजस्ती त्यो ऋण तिर्नुपर्छ भन्ने छैन। पहिला विज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस् र तपाईं पीडित हो भन्ने कुरालाई कानुनी रूपमा स्पष्ट पार्नुहोस्। यदि जापानमा कानुनी रूपमा काम गर्न मिल्ने भिसा पाउनुभयो भने, पछि सहज रूपमा ऋण तिर्ने योजना बनाउन सकिन्छ।
Q2. मलाई जापानी भाषा राम्रोसँग आउँदैन। 入管 (入管) मा मेरो अवस्था स्पष्टसँग भन्न सक्छु होला र?
A2. भाषाको समस्या हुनु ठूलो चिन्ताको विषय हो, तर 入管 (入管) को प्रक्रियामा अनुवादकको प्रबन्ध गर्न सकिन्छ। साथै, विज्ञहरूले तपाईंको कुरा मिलाएर कागजपत्र तयार गर्न सहयोग गर्नेछन्। महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने, आफ्नो कुरा इमानदारीपूर्वक राख्नुहोस्।
Q3. यदि प्रहरी वा 入管 (入管) मा कुरा गरेँ भने, मेरो नाम अपराधीलाई थाहा हुन्छ होला?
A3. पीडितको सुरक्षा हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो। तपाईंले सल्लाह गरेको कुरा तुरुन्तै अपराधीलाई थाहा नहोस् र बदला नलिउन् भनेर विज्ञहरूले निकै सावधानीपूर्वक काम गर्छन्। तपाईंको सुरक्षाका लागि के-कस्तो कदम चाल्नुपर्छ, हामी मिलेर रणनीति बनाउनेछौँ।
अन्त्यमा: तपाईंको भविष्य, तपाईंले नै फिर्ता लिन सक्नुहुन्छ
जापानमा काम गर्ने सपना बोकेर, मिहिनेत गर्दै आउनुभएको तपाईंको जीवनलाई शोषण गर्नेहरूले खोस्न दिनुहुँदैन। अहिलेको अवस्था जतिसुकै कष्टकर भए पनि, कानुनी सहयोग पाउनुभयो भने बाटो अवश्य खुल्नेछ।
"सल्लाह माग्दा अहिलेको काम पनि छुट्छ होला, जापानमा बस्न पाइँदैन होला" भन्ने डर हुनु स्वाभाविक हो। तर, त्यत्तिकै सहेर बस्नुभयो भने परिस्थिति झन् नराम्रो हुँदै जान्छ।
हामी जस्ता विज्ञहरू तपाईंले जापानमा सुरक्षित रूपमा, मानिसको रूपमा बाँच्न र काम गर्न पाउने भविष्य फिर्ता ल्याउन मद्दत गर्छौँ। यदि तपाईंलाई अलिकति पनि "म पीडित पो हुँ कि?" भन्ने लाग्छ भने, कृपया एक्लै समस्या नभोग्नुहोस्, हिम्मत गरेर हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
