အများသိအောင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြဖို့ ခက်ခဲပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ လူအများကြီး ခံစားနေကြရတဲ့ "လူကုန်ကူးမှု" (Human Trafficking) နဲ့ "အတင်းအဓမ္မ လုပ်အားခိုင်းစေခြင်း" (Forced Labor) ပြဿနာတွေအကြောင်း ဒီနေ့ ရှင်းပြပေးသွားမှာပါ။ ဒီလို အခက်အခဲတွေကနေ ဘယ်လို လွတ်မြောက်ပြီး ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ဘယ်လို နေထိုင်နိုင်မလဲဆိုတာကို လမ်းညွှန်ပေးပါမယ်။
"အလုပ်ပြုတ်မှာ စိုးရိမ်လို့ တိတ်တိတ်လေး နေနေတာလား?"
ဒီလို ဖြစ်ရပ်လေး တစ်ခုကို ကြည့်ကြည့်ရအောင်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသား A ဆိုတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ "ဂျပန်မှာ ဆောက်လုပ်ရေး အလုပ်ရှိတယ်၊ လစာက အခုရနေတာထက် ၃ ဆ ပိုရမယ်" ဆိုတဲ့ ပွဲစားရဲ့ စကားကို ယုံကြည်ပြီး မိဘဆွေမျိုးတွေဆီက အကြွေးယူ၊ ပွဲစားခ ပေးချေပြီး ဂျပန်ကို လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း သူ အလုပ်လုပ်ရတဲ့ နေရာက တကယ့်ကို အခြေအနေ ဆိုးရွားတဲ့ နေရာပါ။ ကုမ္ပဏီက သူ့ရဲ့ ပတ်စပို့ကို သိမ်းထားပြီး ပြန်မပေးသလို၊ လစာကလည်း ကတိပေးထားတာရဲ့ တစ်ဝက်လောက်ပဲ ရပါတယ်။ အိုဗာတိုင်း (Overtime) လုပ်ခလည်း မရ၊ အကြွေးမဆပ်မချင်း အိမ်ပြန်မလွှတ်ဘူးဆိုပြီး ခြိမ်းခြောက်ခံရတာကြောင့် ထွက်ပြေးဖို့လည်း မလွယ်ကူတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။
A လိုပဲ "ကိုယ်ကပဲ မှားတာပါ" လို့ တွေးမိတာ၊ "အလုပ်ထွက်လိုက်ရင် တရားမဝင် နေထိုင်သူ (Illegal stay) ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်" လို့ တွေးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ကာ ဘယ်သူ့ကိုမှ အကူအညီ မတောင်းဘဲ နေနေသူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ချက်လောက် ငြိမ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အခု သင်ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခြေအနေဟာ သင့်ရဲ့ အရည်အချင်း မပြည့်မီတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ပြစ်မှုမြောက်တဲ့ "အမြတ်ထုတ်ခံရခြင်း" (Exploitation) တစ်ခု ဖြစ်ဖို့ အလားအလာ အရမ်းများပါတယ်။
人身取引 ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒါဟာ "သင့်ကို ကာကွယ်ပေးမယ့် ဥပဒေ" ရဲ့ အကာအကွယ်အောက်မှာ ရှိပါတယ်။
သတင်းတွေမှာ "人身取引" (လူကုန်ကူးမှု) ဆိုတဲ့ စကားလုံး ကြားရတဲ့အခါ ဂျပန်နဲ့ မဆိုင်သလို၊ တခြား ဝေးလံတဲ့ နိုင်ငံတွေရဲ့ ကိစ္စလို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်မှာလည်း ဒီပြဿနာကို အလွန် အလေးအနက်ထား ကိုင်တွယ်နေပါတယ်။
တကယ်တမ်းမှာ ဂျပန်အစိုးရဟာ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းတွေနဲ့အညီ လူကုန်ကူးခံရသူတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် အစီအမံတွေကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ အဲဒီရဲ့ ဗဟိုချက်ကတော့ "人身取引対策行動計画2014" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစီမံချက်ထဲမှာ ဂျပန်အစိုးရက အောက်ပါအတိုင်း သဘောထား ထုတ်ပြန်ထားပါတယ် -
"လူကုန်ကူးခံရသူတွေဟာ တရားမဝင် နေထိုင်နေသူ ဖြစ်နေရင်တောင်မှ သင့်လျော်တဲ့ အကာအကွယ် ပေးရမယ်"
ဒါကြောင့် သင်က "တရားမဝင် နေထိုင်သူ" ဖြစ်နေရင်တောင်၊ အဲဒီအခြေအနေဟာ လူကုန်ကူးမှုရဲ့ သားကောင် ဖြစ်ရခြင်းကြောင့်ဆိုရင် သင့်ကို "入管法違反" (入管法違反) သံသယရှိသူအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ "ကာကွယ်ပေးရမယ့် သားကောင်" အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။
"入管 (入管) ကို သွားရင် အဖမ်းခံရမှာ ကြောက်တယ်" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်အကြောင်း
ခံစားနေရသူတွေဆီကနေ အမြဲကြားရတာကတော့ "入管 (入管) ကို တိုင်ကြားရင် အဖမ်းခံရပြီး နေရပ်ပြန်ပို့ခံရမှာ ကြောက်တယ်" ဆိုတာပါပဲ။ ဒီလို စိုးရိမ်တာက အလွန် သဘာဝကျပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သင် သိထားသင့်တဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ 入国管理局 (入国管理局) ကိုယ်တိုင်ကလည်း လူကုန်ကူးခံရသူတွေကို ရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲတယ်ဆိုတာကို နားလည်ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် တိုင်ကြားလာတဲ့အခါမှာ "ဒီလူဟာ လူကုန်ကူးခံရတဲ့ သားကောင်များ ဖြစ်နေမလား" ဆိုတဲ့ အမြင်နဲ့ တုံ့ပြန်ဖို့ အထူး တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
အကယ်၍ သင်ဟာ "人身取引 (လူကုန်ကူးမှု) ရဲ့ သားကောင်" လို့ အတည်ပြုခံရမယ်ဆိုရင် "在留特別許可" (在留特別許可) လို့ခေါ်တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအမံကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပုံမှန်ဆိုရင် နေရပ်ပြန်ပို့ခံရမယ့် အခြေအနေမှာတောင်မှ၊ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး "ဂျပန်မှာ ဆက်နေခွင့်" ဒါမှမဟုတ် "တရားဝင် နေထိုင်ခွင့်" ကို ခွင့်ပြုပေးတဲ့ စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကိုယ့်ဆန္ဒမပါဘဲ တရားမဝင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေရတဲ့ အခြေအနေမှာတောင်မှ အစိုးရအနေနဲ့ "သက်ဆိုင်သူရဲ့ ဆန္ဒကို လေးစားပြီး တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေကို ခြုံငုံသုံးသပ်ကာ လိုအပ်ရင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ရှိတဲ့ ဗီဇာကို ခွင့်ပြုမယ်" ဆိုတဲ့ မူဝါဒ ရှိပါတယ်။ ဆိုလိုတာက သတ္တိရှိရှိနဲ့ အသံထွက် ပြောဆိုတာဟာ သင့်ဘဝလမ်းကြောင်းကို ပြန်ဖွင့်ပေးမယ့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းပါပဲ။
ဘယ်လို အကူအညီ တောင်းရမလဲ?
အခု သင်လုပ်ရမှာက "တစ်ယောက်တည်း ပူပန်မနေဖို့" ပါပဲ။ အောက်ပါ အဆင့်တွေကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။
၁။ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပါ - 行政書士 (行政書士) သို့မဟုတ် 弁護士 (弁護士)၊ ဒါမှမဟုတ် ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ NGO အဖွဲ့အစည်းတွေကို တိုင်ပင်ပါ။ တိုက်ရိုက် 入管 (入管) ကို သွားဖို့ ကြောက်တယ်ဆိုရင် ကျွမ်းကျင်သူတွေက ကြားကနေ ဝင်ရောက် ညှိနှိုင်းပေးပြီး၊ သင်ဟာ သားကောင်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြဖို့ ပြင်ဆင်ရာမှာ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။
၂။ သက်သေအထောက်အထား စုဆောင်းပါ - အလုပ်ရှင်နဲ့ ချုပ်ဆိုထားတဲ့ စာချုပ်၊ လစာ စာရွက်များ (ရှိရင်)၊ ခြိမ်းခြောက်ခံရတဲ့ အသံဖိုင်၊ SNS ကနေ ပြောဆိုထားတဲ့ စာသား စတဲ့ သင်ဟာ မတရား ခိုင်းစေခံနေရကြောင်း ပြသနိုင်တဲ့ သက်သေတွေကို သိမ်းဆည်းထားပါ။ ပတ်စပို့ သိမ်းဆည်းခံထားရတယ်ဆိုရင် အဲဒီအချက်ကလည်း အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။
၃။ တရားရေးဆိုင်ရာ အကူအညီ ရယူပါ - လူကုန်ကူးမှုဆိုတာ ကြီးမားတဲ့ ပြစ်မှုတစ်ခုပါ။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ (အလုပ်ရှင် ဒါမှမဟုတ် ပွဲစား) ကို မပေးရသေးတဲ့ လစာ တောင်းဆိုတာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုအတွက် လျော်ကြေး တောင်းတာတွေဟာ ဥပဒေအရ လုပ်ဆောင်လို့ ရပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ပြစ်မှုရဲ့ သားကောင် ဖြစ်ရတဲ့သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ သင် ရပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အရာတွေပါ။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1. အကြွေးတွေ ကျန်နေပါသေးတယ်။ ဒီအတိုင်း အိမ်ပြန်ရင် မိသားစုကို ဒုက္ခပေးသလို ဖြစ်မှာ ကြောက်ပါတယ်။
A1. အဲဒီအကြွေးတွေဟာ တကယ်တမ်းမှာ လူကုန်ကူးမှု ဆိုတဲ့ မတရားတဲ့ စာချုပ်ကြောင့် ဖြစ်လာတာပါ။ အတင်းအဓမ္မ ပြန်ဆပ်နေဖို့ မလိုပါဘူး။ အရင်ဆုံး ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး သင်ဟာ သားကောင် ဖြစ်ကြောင်း ဥပဒေအရ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပါ။ ဂျပန်မှာ တရားဝင် အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဗီဇာ ရလာပြီဆိုရင် အေးအေးဆေးဆေးပဲ အကြွေးဆပ်မယ့် အစီအစဉ်ကို စနစ်တကျ ချမှတ်နိုင်မှာပါ။
Q2. ကျွန်တော်က ဂျပန်စကား သိပ်မတတ်ပါဘူး။ 入管 (入管) မှာ ကျွန်တော့်အခြေအနေကို တိတိကျကျ ပြောပြနိုင်ပါ့မလား?
A2. ဘာသာစကား အခက်အခဲ ရှိတာကို စိုးရိမ်တာ နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 入管 (入管) လုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ ဘာသာပြန်သူကို စီစဉ်ပေးတာမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျွမ်းကျင်သူတွေက သင့်ရဲ့ ပြောလိုတဲ့ အချက်တွေကို စနစ်တကျ စာရွက်စာတမ်းနဲ့ ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ သင့်ရဲ့ အဖြစ်မှန်ကို ရိုးရိုးသားသား ပြောပြဖို့ပါပဲ။
Q3. ရဲတွေ ဒါမှမဟုတ် 入管 (入管) ကို တိုင်လိုက်ရင် ကျွန်တော့်နာမည်ကို ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ သိသွားမှာလား?
A3. သားကောင်ရဲ့ လုံခြုံရေးဟာ အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ သင် တိုင်ကြားလိုက်တာနဲ့ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတွေ သိသွားပြီး ပြန်ဒုက္ခပေးတာမျိုး မဖြစ်အောင် ကျွမ်းကျင်သူတွေက အလွန် သတိထားပြီး ဆောင်ရွက်ပေးပါလိမ့်မယ်။ သင့်ရဲ့ လုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ဖို့ ဘယ်လို အဆင့်တွေနဲ့ သွားရမလဲဆိုတာကို အတူတူ စီစဉ်ကြတာပေါ့။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ - သင့်ရဲ့ အနာဂတ်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ပြန်ယူနိုင်ပါတယ်
ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ အိပ်မက်တွေနဲ့ ကြိုးစားလာခဲ့တဲ့ သင့်ဘဝကို အမြတ်ထုတ်တဲ့သူတွေ လက်ထဲ ပေးလိုက်လို့ မရပါဘူး။ အခုလက်ရှိ အခြေအနေ ဘယ်လောက်ပဲ ခက်ခဲနေပါစေ၊ ဥပဒေအရ အကူအညီ ရယူလိုက်မယ်ဆိုရင် လမ်းစက ပွင့်လာမှာပါ။
"တိုင်လိုက်လို့ အလုပ်လည်း ပြုတ်၊ ဂျပန်မှာလည်း နေလို့မရတော့ဘူး ဖြစ်သွားမလား" ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်ကို နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအတိုင်း သည်းခံပြီး ဆက်နေနေရင် အခြေအနေက ပိုဆိုးသွားဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ သင် ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ၊ လူတစ်ယောက်လို ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ အလုပ်လုပ်ပြီး နေထိုင်နိုင်မယ့် အနာဂတ်ကို ပြန်ရအောင် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ "ကိုယ်လည်း သားကောင် ဖြစ်နေတာလား" လို့ နည်းနည်းလေးပဲ ဖြစ်ဖြစ် တွေးမိတယ်ဆိုရင် တစ်ယောက်တည်း ပူပန်မနေပါနဲ့၊ သတ္တိရှိရှိနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဆီ ဆက်သွယ်ပေးပါ။
