「जापानमा आफ्नै घर किन्ने वा भविष्य राम्रो भएका जापानी कम्पनीहरूमा लगानी गर्ने」। यस्तो सोच्ने विदेशीहरूको संख्या बढ्दो छ। जापानमा लामो समय बसोबास गरेपछि, यहाँको वातावरणसँग घुलमिल हुनु र "स्थायी बसोबासको थलो" वा "सम्पत्ति" को रूपमा जापानी घरजग्गा वा शेयरमा रुचि राख्नु एकदमै स्वाभाविक कुरा हो।
तर, वास्तवमै खरिद वा लगानी गर्ने क्रममा, "कानून" को पर्खाललाई नजरअンダज (वास्ता नगर्न) गर्न सकिँदैन। "विदेशी भएकोले किन्न पाइँदैन कि?" वा "केही विशेष प्रक्रिया चाहिन्छ कि?" जस्ता प्रश्नहरू धेरैको मनमा उब्जिने गर्छ।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, जापानमा विदेशी भए पनि जग्गा वा भवन खरिद गर्न सैद्धान्तिक रूपमा कुनै समस्या छैन। नागरिकताका आधारमा कुनै प्रतिबन्ध लगाइएको छैन। यद्यपि, "पैसाको आवतजावत" वा "विशेष व्यवसाय" को सन्दर्भमा जापानी नागरिकहरू भन्दा फरक नियम (कानून) लागू हुने अवस्थाहरू हुन्छन्।
यस लेखमा, जटिल कानूनी शब्दहरूलाई सरल बनाएर, जापानमा घरजग्गा वा शेयर प्राप्त गर्दा ध्यान दिनुपर्ने बुँदाहरू स्पष्ट रूपमा व्याख्या गर्नेछु।
१. के विदेशीहरूले जापानको जग्गा स्वतन्त्र रूपमा किन्न सक्छन्?
सबभन्दा पहिले, बारम्बार सोधिने प्रश्नको जवाफ दिऔं: "के विदेशीहरूले जापानमा जग्गा किन्न पाउँछन्?"
जवाफ हो: "सैद्धान्तिक रूपमा कुनै प्रतिबन्ध छैन।" विगतमा "外国人土地法" भन्ने कानून थियो, तर अहिले सामान्य व्यक्ति वा संस्थाले घरजग्गा खरिद गर्न प्रतिबन्ध लगाउने कुनै कानून छैन। जापान विदेशी लगानीका लागि खुला मुलुक हो।
यद्यपि, एउटा कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। त्यो हो "राष्ट्रिय सुरक्षा" को दृष्टिकोण। पछिल्ला वर्षहरूमा, राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण क्षेत्र वा पानीका स्रोतसँग जोडिएका जंगलहरू विदेशी पुँजीबाट खरिद हुने क्रम बढेकोले सरकारले पनि निगरानी बढाएको छ। अहिले नै तुरुन्तै खरिद गर्न निषेध गर्ने कानून त छैन, तर सरकारी स्तरमा "सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट, जग्गाको उचित प्रयोगलाई बढावा दिने कानून" को बारेमा छलफल जारी छ।
अहिले "किन्न मिल्ने" अवस्था भए पनि, लगानीकर्ताको रूपमा भविष्यमा सामाजिक स्थितिका कारण कुनै किसिमको नियमन आउन सक्ने सम्भावनालाई मनको एउटा कुनामा राख्नुपर्छ।
२. जान्नै पर्ने "外為法" का नियमहरू
घरजग्गा वा शेयर खरिद गर्दा, जापानमा बस्ने जापानी र विदेशमा बस्ने विदेशी (वा 非居住者) को बीचमा रहने मुख्य फरक "外為法 (外国為替及び外国貿易法)" को रिपोर्टिङ दायित्व हो।
"外為法" सुन्दा गाह्रो लाग्न सक्छ, तर यसलाई "जापानभित्रको पैसाको प्रवाहलाई पारदर्शी बनाउने नियम" भनेर बुझ्नुहोस्। विशेष गरी, जब एक 非居住者 ले जापानमा घरजग्गा प्राप्त गर्छन्, तब पछि रिपोर्ट गर्नु अनिवार्य हुन्छ।
"居住者" र "非居住者" को मापदण्ड तपाईं कुन श्रेणीमा पर्नुहुन्छ भन्ने कुरा धेरै महत्त्वपूर्ण छ। सामान्यतया, जापानमा ठेगाना वा बसोबास भएको र जापानमा जीवन बिताइरहेको व्यक्ति 居住者 हो। अर्कोतर्फ, जापानबाहिर बस्ने व्यक्ति 非居住者 हुन्।
यदि तपाईं 非居住者 को रूपमा जापानमा घरजग्गा खरिद गर्दै हुनुहुन्छ भने, सम्झौता भएको २० दिनभित्र 日本銀行 मार्फत 財務大臣 लाई 報告書 पेश गर्नुपर्ने हुन्छ। यदि यो कुरा बिर्सनुभयो वा बेवास्ता गर्नुभयो भने, नराम्रो अवस्थामा कानूनी कारबाहीको भागिदार हुनुपर्ने हुन सक्छ।
३. शेयर प्राप्त गर्ने सम्बन्धमा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
घरजग्गा मात्र होइन, जापानी कम्पनीको शेयर खरिद गर्दा पनि होसियार हुनुपर्छ। जापानी कानूनअनुसार, राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित विशेष व्यवसायहरू (एयरलाइन्स, सञ्चार कम्पनी, प्रसारण व्यवसायी आदि) मा विदेशीको शेयर स्वामित्वमा सीमा हुन सक्छ।
यो राष्ट्रिय सुरक्षा रक्षा गर्ने एउटा उपाय हो। त्यसैले, कुनै कम्पनीमा लगानी गर्ने बेला, त्यो कम्पनी "विदेशीलाई शेयर स्वामित्वमा सीमा भएको व्यवसाय" हो कि होइन भनेर पक्का गर्नुपर्छ।
साथै, सूचीकृत नभएका कम्पनीको शेयर खरिद गर्दा जस्ता अवस्थामा, कहिलेकाहीँ "पूर्व सूचना" वा "पछि रिपोर्ट" गर्नुपर्ने अनिवार्य हुन सक्छ। लगानी भनेको पूर्व तयारी नै सबै कुरा हो। विशेष गरी ठूलो लगानी वा व्यावसायिक उद्देश्यले शेयर खरिद गर्दा, सधैं विशेषज्ञसँग परामर्श लिन म सिफारिस गर्छु।
प्रायः सोधिने प्रश्न (Q&A)
Q1. जापानमा बस्नको लागि आफ्नै घर किन्ने हो भने पनि रिपोर्ट गर्नुपर्छ?
A. सैद्धान्तिक रूपमा आवश्यक पर्दैन। 外為法 अन्तर्गतको रिपोर्टिङ दायित्व "लगानी" वा "व्यावसायिक" उद्देश्यका कारोबारहरू निगरानी गर्नका लागि हो। यदि आफू वा आफ्नो परिवार बस्नका लागि घर किन्ने हो भने, 居住者 वा 非居住者 जुनसुकै भए पनि धेरैजसो अवस्थामा रिपोर्टिङ दायित्वबाट छुट पाइन्छ (※ व्यक्तिगत अवस्थामा भर पर्ने भएकोले, कृपया परामर्श लिनुहोला)।
Q2. म "非居住者" हुँ कि होइन भन्ने कुरा स्पष्ट छैन, कसरी थाहा पाउने?
A. "जापानमा आधार (बेस) छ कि छैन" भन्ने कुरा नै मुख्य हो। जापानमा कार्यालय वा पसल छ कि छैन, जापान प्रवेश गरेको ६ महिना बढी भयो कि भएन भन्ने कुराहरू मापदण्ड हुन्। यदि तपाईं आफ्नो अवस्थाबारे निश्चित हुनुहुन्न भने, 財務省 वा 日本銀行 ले सार्वजनिक गरेका गाइडलाइनहरू हेर्नुहोस्, वा 行政書士 जस्ता विशेषज्ञसँग यकिन गर्नु सबैभन्दा भरपर्दो हुन्छ।
Q3. रिपोर्ट गर्न बिर्सिएमा के हुन्छ?
A. यसलाई बेवास्ता गर्नु अत्यन्तै खतरनाक हुन्छ। 外為法 अनुसारको रिपोर्टिङ कानुनी दायित्व हो। यदि जानी-जानी रिपोर्ट नगरेको वा गलत जानकारी दिएको खण्डमा, कानून उल्लङ्घन गरेको ठहर भई कारबाही हुन सक्छ। यदि यस्तो गल्ती भएको थाहा पाएको खण्डमा, तुरुन्तै विशेषज्ञको सहयोग लिएर 遅延理由書 (ढिलाइ हुनुको कारण पत्र) सहित रिपोर्ट बुझाएर उचित कदम चाल्नु महत्त्वपूर्ण छ।
निष्कर्ष: विशेषज्ञसँग मिलेर जोखिम कम गरौं
जापानमा घरजग्गा खरिद वा शेयर लगानी गर्नु तपाईंको भविष्यका लागि एउटा उत्कृष्ट विकल्प हो। तर, जापानी कानून धेरै विस्तृत छ र विदेशी भएको नाताले, कहिलेकाहीँ नसोचेको ठाउँमा "रिपोर्ट गर्न बिर्सने" समस्या हुन सक्छ।
"यो सम्पत्ति किन्नु सुरक्षित छ?" वा "लगानी गर्दा कस्तो रिपोर्ट बुझाउनुपर्छ?" जस्ता चिन्ता छ भने, अवश्य पनि विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुहोस्। 行政書士 को रूपमा, म तपाईंलाई सहयोग गर्न तयार छु।
