के तपाईंको बच्चालाई पार्टनरले बिना जानकारी स्वदेश लगेको छ?

के तपाईंको जापानमा सँगै बस्दै आएको पार्टनरले एक्कासी बच्चालाई लिएर आफ्नो देश फर्केको छ? कल्पना गर्नुहोस्, यो कत्तिको पीडादायी अवस्था होला। तर यदि तपाईं यस्तो स्थितिमा फस्नुभएको छ भने, नआत्तिनुहोस्, के गर्ने भन्ने बारे सही जानकारी हुनु जरुरी छ।

पछिल्लो समय अन्तर्राष्ट्रिय विवाह र परिवार बढ्दै जाँदा यस्ता समस्याहरू दुर्भाग्यवश सामान्य बन्दै गएका छन्। धेरै मानिसहरू "अब केही गर्न सकिँदैन, भाग्यलाई दोष दिने बाहेक अर्को विकल्प छैन" भनेर हार मान्छन्। तर, यस्तो अवस्थामा अन्तर्राष्ट्रिय नियम 'ハーグ条約' (Hague Convention) मार्फत कानुनी रूपमा आफ्नो बच्चा फिर्ता ल्याउने बाटो खुला छ।

आज म एक विशेषज्ञको रूपमा, यो प्रक्रिया कसरी सुरु गर्ने र यस्तो कठिन परिस्थितिमा के कुरामा ध्यान दिने भन्नेबारे सरल भाषामा व्याख्या गर्दैछु।

१. 'ハーグ条約' भनेको के हो? ハーグ条約 (अन्तर्राष्ट्रिय बाल अपहरणको नागरिक पक्ष सम्बन्धी सन्धि) एक अन्तर्राष्ट्रिय नियम हो, जसले बच्चालाई देशको सीमाना पार गरेर अवैध रूपमा लगिएको खण्डमा, बच्चालाई पहिले बसोबास गरिरहेको देशमा सुरक्षित रूपमा फिर्ता ल्याउन मद्दत गर्छ।

सजिलो शब्दमा भन्नुपर्दा, "बच्चा कुन देशमा हुर्काउने?" भन्ने समस्यालाई व्यक्तिको मनलाग्दी वा बलजफ्तीले होइन, बरु कानुनी प्रक्रिया मार्फत समाधान गर्ने यो एक प्रणाली हो। जापान पनि यसको सदस्य राष्ट्र हो।

२. बच्चा फिर्ता ल्याउन चाहिने आधारभूत सर्तहरू यदि तपाईं बच्चा फिर्ता ल्याउन चाहनुहुन्छ भने, पहिले निम्न कुराहरू पूरा भएको छ कि छैन हेर्नुहोस्:

• बच्चाको उमेर: बच्चा १६ वर्षभन्दा कम हुनुपर्छ।

• बसोबासको आधार: बच्चा जापानमा नै स्थायी रूपमा बसिरहेको हुनुपर्छ।

• 監護権 (अभिभावकत्व): तपाईंमा बच्चाको कानुनी रूपमा हेरचाह गर्ने अधिकार हुनुपर्छ (विवाह कायम छ भने सामान्यतया दुवै अभिभावकमा यो अधिकार हुन्छ)।

• अवैध ओसारपसार: तपाईंको सहमति बिना बच्चालाई लगिएको हुनुपर्छ।

यी मुख्य कानुनी आधारहरू हुन्, तर वास्तविक प्रक्रियामा निकै सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ। विशेष गरी '監護権' को अवस्थाले प्रक्रियालाई प्रभाव पार्छ।

३. प्रक्रिया कसरी अगाडि बढाउने? यदि बच्चालाई यो सन्धिमा सामेल भएको देशमा लगिएको छ भने, तपाईंले जापानको '外務省' (परराष्ट्र मन्त्रालय) मार्फत फिर्ताको माग गर्न सक्नुहुन्छ।

• 外務省 मा निवेदन: तपाईंले 外務省 लाई '子の返還申立' (बच्चा फिर्ताका लागि निवेदन) दिनुपर्छ।

• सम्बन्धित देशको अदालतमा मुद्दा: बच्चा लगिएको देशको अदालतले बच्चा फिर्ता गर्ने वा नगर्ने भन्ने निर्णय गर्छ।

• कानुनी सहयोग: बच्चा लगिएको देशमा पनि यो सन्धिको सम्पर्क कार्यालय हुन्छ। साथै, त्यहाँका स्थानीय 弁護士 (वकिल) सँग सल्लाह गर्नु निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

यहाँ सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा "समय" हो। जति ढिलो भयो, बच्चाले त्यो देशको वातावरणमा घुलमिल हुने सम्भावना बढ्छ र अदालतले "बच्चालाई फिर्ता पठाउनु उसको हितमा छैन" भनी निर्णय गर्न सक्छ। त्यसैले ढिला नगरी कदम चाल्नुहोस्।

४. केही महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू (Q&A)

• Q1: हाम्रो डिभोर्स भइसकेको छैन, के अझै पनि यो 'अपहरण' मानिन्छ?

  • A: हो, मानिन्छ। डिभोर्स नभएको अवस्थामा पनि दुवै अभिभावकमा अधिकार हुन्छ। सहमति बिना देश बाहिर लैजानु सन्धिअनुसार 'अवैध ओसारपसार' हुन सक्छ।

• Q2: यदि ती देशहरू सन्धिमा सहभागी छैनन् भने के हुन्छ?

  • A: यो अलि जटिल छ। त्यो अवस्थामाハーグ条約 प्रयोग गर्न मिल्दैन। तपाईंले ती देशको कानुन अनुसार त्यहाँको अदालतमा मुद्दा लड्नुपर्ने हुन्छ। यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा जानकार 弁護士 खोज्नु जरुरी छ।

• Q3: के म एक्लैले यो प्रक्रिया पूरा गर्न सक्छु?

  • A: निवेदन दिने काम त एक्लै गर्न सक्नुहुन्छ, तर बच्चा लगिएको देशको अदालतमा बहस गर्न त्यहाँको भाषा र कानुनी ज्ञान चाहिन्छ। अर्को पक्षले पनि 弁護士 राखेको हुन सक्छ। त्यसैले, बलियो कानुनी आधारका लागि अनुभवी 行政書士 वा 弁護士 को सहयोग लिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ।

५. एक्लै नहतासिएर सहयोग लिनुहोस् यस्तो अवस्थामा आत्तिनु र मानसिक रूपमा विक्षिप्त हुनु स्वाभाविक हो। यदि तपाईंलाई "कहाँबाट सुरु गर्ने?", "त्यो देशको कानुन के हो?" जस्ता कुराले चिन्तामा पारेको छ भने, एक्लै नबस्नुहोस्। समस्यालाई व्यवस्थित ढङ्गले समाधान गर्न म तपाईंलाई मद्दत गर्न सक्छु।

सेवा सूची