"ဂျပန်မှာ အတူနေထိုင်ခဲ့တဲ့ ပါတနာက ကလေးကိုခေါ်ပြီး သူ့ရဲ့မွေးရပ်မြေကို ရုတ်တရက် ပြန်သွားတယ်..." တွေးကြည့်ရုံနဲ့တင် ရင်ကွဲမတတ်ဖြစ်ရမယ့် အခြေအနေမျိုးပါ။ တကယ်လို့ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးနဲ့ ကြုံတွေ့လာခဲ့ရင် ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်သင့်ပါသလဲ။
လက်ရှိအချိန်မှာ နိုင်ငံတကာ မိသားစုတွေ ပိုများလာတဲ့အတွက် ဒီလိုမျိုး နိုင်ငံတကာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပြဿနာတွေဟာ မဆန်းတော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် လူအများစုက "ဘာမှလုပ်လို့မရတော့ဘူး" လို့ ထင်မှတ်နေကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ "ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း (Hague Convention)" ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုပြီး ကလေးကို ပြန်လည်ခေါ်ယူနိုင်တဲ့ တရားဝင်လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ရှိပါတယ်။
ဒီတစ်ခါတော့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးရဲ့ အမြင်ကနေပြီးတော့ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ အခြေခံနဲ့ သိထားသင့်တဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ အဖြေတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရှင်းပြပေးသွားမှာပါ။
၁။ "ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း" ဆိုတာဘာလဲ? နိုင်ငံတကာ အိမ်ထောင်ရေးပြဿနာရဲ့ အဖြေ
ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း (ကလေးများအား နိုင်ငံတကာမှ တရားမဝင်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း) ဆိုတာ ကလေးကို နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကျော်လွန်ပြီး တရားမဝင် ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့အခါမှာ မူလနေထိုင်ခဲ့တဲ့နိုင်ငံကို အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ပို့ဆောင်စေဖို့အတွက် ချမှတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
ရိုးရှင်းအောင်ပြောရရင် "ကလေးကို ဘယ်နိုင်ငံမှာ ပြုစုပျိုးထောင်မလဲ" ဆိုတဲ့ ပြဿနာကို တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ဒါမှမဟုတ် အတင်းအဓမ္မလုပ်ဆောင်မှုနဲ့မဟုတ်ဘဲ၊ တရားဝင် လုပ်ငန်းစဉ်တွေကတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းပေးတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံလည်း ဒီကွန်ဗင်းရှင်းမှာ ပါဝင်ထားပြီး နိုင်ငံအများအပြားနဲ့လည်း အကျုံးဝင်ပါတယ်။
၂။ အရင်ဆုံးစစ်ဆေးသင့်တဲ့ "ကလေးပြန်လည်ခေါ်ယူရေး" အတွက် အခြေအနေများ
ကလေးကို ပြန်ခေါ်ချင်တဲ့အခါ အရင်ဆုံး အောက်ပါအချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
-
ကလေးရဲ့အသက်： ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့အချိန်မှာ ကလေးအသက် ၁၆ နှစ်အောက်ဖြစ်ရမယ်။
-
နေထိုင်ခဲ့တဲ့နေရာ： မူလနေထိုင်ခဲ့တဲ့နေရာဟာ ဂျပန်နိုင်ငံဖြစ်ရမယ်။
-
監護権 (ကလေးထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခွင့်) ရှိခြင်း： သင်ဟာ ကလေးကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ ဥပဒေအရ အခွင့်အရေးရှိရမယ် (ကွာရှင်းပြီးသားမဟုတ်ရင် မိဘမှာ တရားဝင်အခွင့်အရေးရှိပြီးသားဖြစ်ပါတယ်)။
-
တရားမဝင်ခေါ်ဆောင်ခြင်း： သင့်ရဲ့သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်ရမယ်။
ဒါတွေဟာ ပုံစံအရ လိုအပ်ချက်တွေဖြစ်ပေမယ့် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်တဲ့အခါမှာတော့ အလွန်နက်နဲပါတယ်။ အထူးသဖြင့် 監護権 ကို ဘယ်လိုသဘောထားလဲဆိုတာအပေါ်မူတည်ပြီး လုပ်ငန်းစဉ်လမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။
၃။ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်နဲ့ သတိထားရမယ့်အချက်များ
တကယ်လို့ ပါတနာက ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း အကျုံးဝင်တဲ့နိုင်ငံကို ကလေးကို ခေါ်သွားခဲ့မယ်ဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ "ဗဟိုအာဏာပိုင် (外務省)" ကတစ်ဆင့် ပြန်လည်ပေးပို့ဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။
-
ဗဟိုအာဏာပိုင်ထံ လျှောက်ထားခြင်း： 外務省 ကို "子の返還申立" တင်သွင်းရပါမယ်။
-
သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံမှာ စီရင်ချက်ချခြင်း： ကလေးရှိနေတဲ့နိုင်ငံရဲ့ တရားရုံးက "ပြန်ပေးသင့်၊ မပေးသင့်" ကို ဆုံးဖြတ်ပါမယ်။
-
ဥပဒေဆိုင်ရာ အကူအညီရယူခြင်း： အဲ့ဒီနိုင်ငံမှာလည်း ကွန်ဗင်းရှင်းဆိုင်ရာဌာန (ဗဟိုအာဏာပိုင်) ရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အဲ့ဒီနိုင်ငံက 弁護士 ကို ငှားရမ်းဖို့လည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ "အချိန်" ပါပဲ။ ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့အချိန် ကြာလာလေလေ၊ ကလေးက အဲ့ဒီနိုင်ငံရဲ့ဘဝမှာ ပိုပြီး အသားကျလာလေလေဖြစ်လို့၊ တရားရုံးက "မူလနေရာကို ပြန်ပို့တာဟာ ကလေးအတွက် မသင့်တော်ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ဖို့ အခွင့်အလမ်း များလာပါတယ်။ တွေဝေနေတဲ့အချိန်တိုင်းဟာ ကလေးနဲ့ သင့်ကို ပိုဝေးကွာသွားစေမှာပါ။
၄။ သိထားသင့်တဲ့ Q&A
Q1: အခုထိ မကွာရှင်းရသေးပေမယ့် "ကလေးခေါ်ဆောင်သွားတာ" ဖြစ်နိုင်လား?
A: ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကွာရှင်းပြီးသားမဟုတ်ရင်တောင် မိဘနှစ်ဦးစလုံးမှာ 監護権 ရှိနေတဲ့အချိန်မှာ တစ်ဦးရဲ့ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ နယ်စပ်ကျော်လွန် ခေါ်ဆောင်သွားတာဟာ ကွန်ဗင်းရှင်းအရ "တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း" လို့ သတ်မှတ်ခံရဖို့ များပါတယ်။
Q2: ပါတနာက ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း မပါဝင်တဲ့နိုင်ငံကို သွားခဲ့ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?
A: ဒါကတော့ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ ပြဿနာပါ။ အဲ့ဒီအခါမျိုးမှာ ဟားဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို သုံးလို့မရပါဘူး။ အဲ့ဒီနိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေကို ကောင်းကောင်းနားလည်တဲ့ 弁護士 ကို ရှာဖွေပြီး အဲ့ဒီနိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေအရ ကလေးကို ပြန်ပေးဖို့ တရားစွဲဆိုရပါမယ်။ ငွေကြေးနဲ့ အချိန် အလွန်ကုန်ကျနိုင်တဲ့အတွက် နိုင်ငံတကာ ကိစ္စရပ်တွေမှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ 弁護士 ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ ချက်ချင်းတိုင်ပင်ပါ။
Q3: တစ်ယောက်တည်း လုပ်ဖို့ စဉ်းစားနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား?
A: လျှောက်လွှာတင်တာမျိုးတော့ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် နိုင်ငံခြားမှာ တရားရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် အဲ့ဒီနိုင်ငံရဲ့ ဘာသာစကားနဲ့ ဥပဒေအကြောင်း နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပါတနာကလည်း 弁護士 ကို ငှားရမ်းပြီး ရင်ဆိုင်လာနိုင်ပါတယ်။ အောင်မြင်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာ မိသားစုဥပဒေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 ဒါမှမဟုတ် 弁護士 ရဲ့ အကူအညီကို ရယူဖို့ အထူးအကြံပြုချင်ပါတယ်။
၅။ တစ်ယောက်တည်း အပူမကပ်ပါနဲ့
ဒီလိုပြဿနာမျိုးနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မချနိုင်တာဟာ သဘာဝပါ။
"ဘယ်ကနေ စတင်ရမလဲ မသိဘူး"၊ "သူတို့နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေကို ဘာမှမဖတ်တတ်ဘူး" လို့ စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုရင် တစ်ယောက်တည်း မခံစားပါနဲ့။ အရင်ဆုံး အခြေအနေကို စနစ်တကျ ပြန်သုံးသပ်ပြီး ဘာကို အရင်ဦးစားပေး ဖြေရှင်းရမလဲဆိုတာကို အတူတူ စဉ်းစားကြပါမယ်။
