नमस्ते, म जापानको आवासीय अनुमति (VISA) सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 हुँ।
जापानमा बस्ने धेरै नेपाली साथीहरूले सोध्ने गर्नुहुन्छ, "हामी दुवै विदेशी हौं, जापानमै विवाह गर्न मिल्छ कि मिल्दैन?" वा "यहाँ गरेको विवाह हाम्रो देशमा मान्य हुन्छ कि हुँदैन?"
वास्तवमा, दुवैजना विदेशी भए पनि जापानमा कानुनी रूपमा विवाह गर्न सम्भव छ। तर, जापानी नागरिकहरूको विवाह प्रक्रिया भन्दा यसका नियम र आवश्यक कागजातहरू केही फरक हुन्छन्। आजको यस लेखमा म तपाईंहरूलाई विवाह प्रक्रिया सजिलोसँग अगाडि बढाउने तरिकाहरू विस्तृत रूपमा बताउनेछु।
१. जापानमा विदेशीहरू बीच विवाह गर्ने २ वटा तरिकाहरू
जापानमा बस्ने विदेशीहरूले मुख्यतया दुई तरिकाले विवाह गर्न सक्छन्:
① जापानी कानुन अनुसार (市区町村役場 मा दर्ता गर्ने) जापानको स्थानीय 市区町村役場 (सिटी हल) मा गएर 婚姻届 (विवाह दर्ता फारम) बुझाउने यो सबैभन्दा प्रचलित तरिका हो। यहाँ दर्ता भएपछि तपाईंहरू जापानी कानुन अनुसार आधिकारिक रूपमा पति-पत्नी मानिनुहुन्छ।
② आफ्नो देशको कानुन अनुसार (大使館・領事館 मा दर्ता गर्ने) जापानमा रहेको आफ्नै देशको 大使館・領事館 (राजदूतावास) मा गएर आफ्नै देशको नियम अनुसार विवाह गर्ने तरिका हो। यसमा सिधै आफ्नो देशको प्रक्रिया अपनाइने हुनाले कतिपय अवस्थामा जापान सरकारलाई छुट्टै जानकारी गराइरहनु पर्दैन।
सामान्यतया, पहिले जापानको सिटी हलमा दर्ता गर्ने र त्यसपछि राजदूतावासमा जानकारी गराउने प्रक्रिया धेरैका लागि सजिलो र भरपर्दो हुन्छ।
२. 市区町村役場 मा 婚姻届 बुझाउँदा आवश्यक पर्ने कागजातहरू
जापानको सिटी हलमा विवाह गर्दा जापानीहरूले प्रयोग गर्ने 婚姻届 नै प्रयोग गरिन्छ, तर विदेशीहरूका लागि केही थप कागजातहरू आवश्यक पर्छन्:
कागजातहरूको सूची:
-
婚姻届 (२ जना साक्षीको हस्ताक्षर भएको)
-
婚姻要件具備証明書 (यसलाई 'अविवाहित प्रमाणित पत्र' पनि भनिन्छ)
-
パスポート (राहदानी)
-
出生証明書 (जन्म दर्ता प्रमाणपत्र - कतिपय सिटी हलले माग्न सक्छन्)
-
जापानी अनुवाद (विदेशी भाषाका सबै कागजातहरूको जापानी अनुवाद अनिवार्य छ)
"婚姻要件具備証明書" भनेको के हो? यो तपाईं आफ्नो देशको कानुन अनुसार विवाह गर्न योग्य हुनुहुन्छ र हाल अविवाहित हुनुहुन्छ भनेर तपाईंको देशको सरकारले दिने प्रमाण हो। यो सामान्यतया जापानमा रहेको तपाईंको देशको 大使館 बाट बनाउन सकिन्छ।
【महत्त्वपूर्ण जानकारी】 विदेशी भाषामा भएका सबै कागजातको साथमा जापानी अनुवाद अनिवार्य बुझाउनुपर्छ। अनुवाद प्रोफेसनलबाटै गराउनुपर्छ भन्ने छैन, तपाईं आफैं वा साथीले गर्दा पनि हुन्छ। तर, अनुवादको अन्त्यमा अनुवाद गर्ने व्यक्तिको नाम र ठेगाना स्पष्ट लेखिएको हुनुपर्छ।
३. विदेशीहरूका लागि केही विशेष नियमहरू
-
हस्ताक्षर मात्र भए पुग्छ (छाप/Stamp आवश्यक छैन): जापानीहरूले 婚姻届 मा आफ्नो छाप (Hanko) लगाउँछन्, तर विदेशीहरूको हकमा हस्ताक्षर (Signature) मात्र गरे पुग्छ।
-
एक प्रति फारम मात्र बुझाए पुग्छ: जापानीहरूको हकमा 戸籍 (पारिवारिक दर्ता) को कारणले धेरै प्रतिहरू चाहिन सक्छन्, तर विदेशीहरूको हकमा आफ्नो बसोबास रहेको क्षेत्रको सिटी हलमा १ प्रति बुझाए पुग्छ।
-
५० वर्षसम्म सुरक्षित राखिन्छ: विदेशीहरूले बुझाएको 婚姻届 लाई सरकारी कार्यालयहरूमा ५० वर्षसम्म सुरक्षित राखिन्छ। विदेशीहरूको जापानमा 戸籍 नहुने हुनाले भविष्यमा विवाह प्रमाणित गर्ने यो नै मुख्य प्रमाण हुन्छ।
४. आफ्नो देशमा विवाहको मान्यता कसरी हुन्छ?
यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो। जापानमा 婚姻届 दर्ता हुँदैमा तपाईंको देशमा स्वतः विवाह भएको मानिँदैन।
जापानमा विवाह दर्ता गरिसकेपछि आफ्नो देशको सरकारलाई पनि जानकारी गराउनुपर्छ, नत्र तपाईं आफ्नो देशको रेकर्डमा अविवाहित नै रहनुहुन्छ।
-
जापानमा प्रक्रिया सकिएपछि 'विवाह दर्ता भएको प्रमाण' लिएर आफ्नो देशको 大使館 मा जानुहोस् र त्यहाँको रेकर्ड वा 戸籍 अपडेट गराउनुहोस्।
-
कुनै-कुनै देशमा जापानमा गरेको विवाहलाई मान्यता नदिने (राजदूतावासमै विवाह गर्नुपर्ने) नियम पनि हुन सक्छ, त्यसैले पहिले नै आफ्नो राजदूतावासमा सोधपुछ गर्नु राम्रो हुन्छ।
५. 出入国在留管理局 (इमिग्रेसन) लाई जानकारी र भिसा सम्बन्धी कुरा
विवाह गर्दैमा तपाईंको हालको भिसा स्वतः परिवर्तन हुँदैन।
-
Dependent भिसा (家族滞在) मा परिवर्तन: यदि श्रीमान वा श्रीमती मध्ये एकजना 'Working Visa' मा हुनुहुन्छ र अर्को व्यक्ति आश्रित भएर बस्न चाहनुहुन्छ भने भिसा परिवर्तनको आवेदन दिनुपर्छ।
-
विवरण परिवर्तन: विवाहपछि थर परिवर्तन भएमा वा सँगै बस्नका लागि कोठा सरेमा १४ दिनभित्र 市区町村役場 र 出入国在留管理局 मा जानकारी गराउनु पर्छ।
६. जिज्ञासा र समाधान (Q&A)
Q1: म Tourist भिसा (Short-term) मा जापान आएको बेला विवाह गर्न सक्छु?
A: कानुनी रूपमा विवाह दर्ता गर्न सम्भव छ। तर सिटी हलहरू यस्तो केसमा अभ्यस्त नहुन सक्छन् र प्रक्रियामा समय लाग्न सक्छ। साथै, विवाह गर्दैमा तपाईंले सिधै जापानमा बस्ने भिसा पाउनुहुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। 出入国在留管理局 ले तपाईंहरूको सम्बन्ध र जापानमा सँगै बस्ने आधारबारे कडा जाँच गर्दछ।
Q2: 婚姻届 मा साक्षी (Witness) को रूपमा मेरो विदेशी साथीलाई राख्न मिल्छ?
A: हजुर, मिल्छ। साक्षी बन्ने व्यक्ति वयस्क (१८ वर्ष पुगेको) हुनुपर्छ। उहाँ विदेशी भए पनि फरक पर्दैन, मात्र कागजातको कुरा बुझेर हस्ताक्षर गर्न सक्ने हुनुपर्छ।
Q3: मेरो देशबाट "婚姻要件具備証明書" लिन सकिएन भने के गर्ने?
A: त्यसको विकल्पमा अन्य प्रक्रियाहरू गर्नुपर्ने हुन्छ। कुनै देशले यो प्रमाण पत्र जारी नगर्न सक्छन्। यस्तो अवस्थामा राजदूतावासमा 宣誓供述書 (स्वघोषणा पत्र) बनाउने वा आफ्नो देशको कानुनको प्रतिलिपि बुझाउने जस्ता विकल्पहरू हुन्छन्। यो प्रक्रिया केही जटिल हुने हुनाले विशेषज्ञ 行政書士 सँग सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।
निष्कर्ष
जापानमा विदेशीहरू बीचको विवाह प्रक्रिया हेर्दा झन्झटिलो देखिए पनि सही कागजातहरू तयार भएमा सजिलै सम्पन्न गर्न सकिन्छ।
१. सबैभन्दा पहिले आफ्नो देशको राजदूतावासबाट 婚姻要件具備証明書 लिन सकिन्छ कि सकिँदैन बुझ्नुहोस्। २. जापानी सिटी हलमा कागजातहरू बुझाउनुहोस् (अनुवाद सहित)। ३. त्यसपछि आफ्नो देशको राजदूतावासमा पनि जानकारी गराउनुहोस्।
यदि तपाईंलाई कागजात पुर्याउन गाह्रो भइरहेको छ वा विवाहपछिको भिसा प्रक्रियाबारे चिन्ता छ भने, हामी जस्ता विशेषज्ञहरूलाई जुनसुकै बेला सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ। तपाईंहरूको सुखद दाम्पत्य जीवनको शुभकामना!
