जापानमा आवासको अनुमति (Visa) आवेदन गर्दा "मिमोतो होसोजिन" अर्थात् व्यक्तिगत जमानती (保証人) को भूमिका धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। तर धेरैजसो अवस्थामा अनुरोध गर्ने व्यक्ति र ग्यारेन्टर बस्ने व्यक्ति दुवैलाई एउटा कुराले सधैं पिरोल्ने गर्छ: "यदि केही भइहाल्यो भने कस्तो प्रकारको जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्छ?"
यस पटक हामी जापानको अध्यागमन कानुन अनुसारको व्यक्तिगत जमानतीको भूमिका र यसको "जिम्मेवारी" को वास्तविकताबारे आधिकारिक तथ्याङ्कका आधारमा स्पष्ट पार्नेछौं।
१. अध्यागमन कानुनमा "व्यक्तिगत जमानती" भन्नाले के बुझिन्छ?
जापानको अध्यागमन प्रक्रियामा व्यक्तिगत जमानती भन्नाले विदेशी नागरिकले जापानमा स्थिर र निरन्तर रूपमा आफ्नो बसाइको उद्देश्य पूरा गर्न सकोस् भन्नका लागि आवश्यकता अनुसार "आर्थिक सहयोग" र "कानुनी नियमहरूको पालना" गराउने प्रतिबद्धता न्याय मन्त्री (वा दूतावास प्रमुख) सामु गर्ने व्यक्तिलाई बुझिन्छ।
यो सामान्यतया ऋणको ग्यारेन्टी बस्ने "Main Guarantor" भन्दा पूर्ण रूपमा फरक प्रकृतिको हुन्छ, जसमा मानिसहरू प्रायः झुक्किने गर्छन्।
ग्यारेन्टीका मुख्य बुँदाहरू:
-
बसाइ खर्चको व्यवस्था: यदि विदेशी नागरिकलाई जापानमा बस्न खर्च अभाव भएमा सहयोग गर्ने।
-
स्वदेश फिर्ता हुने खर्चको सुनिश्चितता: यदि विदेशी नागरिक आफ्नै खर्चमा घर फर्कन नसक्ने अवस्था भएमा सहयोग गर्ने।
-
नियमको पालना: जापानको नियम पालना गरेर बस्नका लागि मार्गनिर्देशन गर्ने।
२. जिम्मेवारीको सीमा: के कानुनी बाध्यता हुन्छ?
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, अध्यागमन कानुन अन्तर्गतको व्यक्तिगत जमानतीमा कुनै पनि "कानुनी बाध्यता" वा "जबर्जस्ती गर्ने शक्ति" हुँदैन।
यदि विदेशी नागरिक आर्थिक समस्यामा परेमा वा नियम उल्लंघन गरेमा पनि, जमानतीलाई जबर्जस्ती रकम तिराउने वा उसको सट्टामा सजाय दिने गरिँदैन। यसलाई प्राविधिक रूपमा "नैतिक जिम्मेवारी" (Moral Responsibility) मात्र भनिन्छ।
अध्यागमन विभागको आधिकारिक धारणा यस्तो छ:
"न्याय मन्त्रीलाई गरिएको प्रतिबद्धतामा व्यक्तिगत जमानतीमाथि कुनै कानुनी बाध्यता हुँदैन। यदि प्रतिबद्धता पूरा नगरेको खण्डमा पनि अध्यागमन विभागले प्रतिबद्धता पूरा गर्न निर्देशन मात्र दिनेछ।" (स्रोत:出入国在留管理庁「出入国審査・在留審査Q&A」)
निर्देशन दिइने अवस्था: यद्यपि, यदि प्रतिबद्धता पूरा नभएमा अध्यागमन विभागले "आफ्नो भूमिका निर्वाह गरिदिनुहोस्" भनी सम्पर्क वा निर्देशन भने दिन सक्छ।
३. जमानती बस्दा हुने जोखिम र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
कानुनी बाध्यता नभए तापनि जिम्मेवारीलाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गर्न भने मिल्दैन। यदि जिम्मेवारी पूरा नगरेमा निम्न अनुसारका व्यावहारिक बेफाइदाहरू हुन सक्छन्:
-
सामाजिक विश्वासमा कमी: यदि एक पटक "जमानतीको रूपमा आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्न नसकेको" ठहरिएमा, त्यसको रेकर्ड रहनेछ। फलस्वरूप, अर्को पटक अरू कसैको लागि जमानती बस्न खोज्दा "अयोग्य" ठहरिने र भिसा प्रक्रियामा समस्या पर्न सक्ने उच्च सम्भावना हुन्छ।
-
झूटो विवरण दिएमा हुने फौजदारी सजाय: सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा जमानती बस्नु मात्र होइन, बरु त्यसको "प्रक्रिया" हो। यदि भिसा आवेदकको उद्देश्य झूटो हो भन्ने जान्दाजान्दै कागजात बनाएमा वा अपराध (मानव बेचबिखन वा अन्य गम्भीर अपराध) मा संलग्न भएको पाइएमा भने फौजदारी सजाय भोग्नुपर्ने हुन सक्छ।
४. स्थायी आवासीय अनुमति (PR) मा जमानतीको महत्त्व
विशेष गरी "स्थायी निवास" (Permanent Residency) आवेदनमा जमानतीको भूमिका धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। सन् २०२२ पछि आवश्यक कागजातहरू केही सहज बनाइए तापनि जमानती अझै पनि "जापानी समाजसँगको सम्बन्ध" देखाउने मुख्य आधार हो।
अहिलेको अभ्यासमा जमानतीले आर्थिक सहयोग मात्र होइन, आवेदकले आफ्नो "कर" र "पेन्सन" जस्ता कानुनी दायित्वहरू सही रूपमा पालना गरिरहेको छ कि छैन भन्ने कुराको जानकारी राख्नु र आवश्यक परेमा सल्लाह दिनु पर्ने कुरालाई पनि हेरिन्छ।
निष्कर्ष: विश्वासको सम्बन्ध नै सबैभन्दा ठूलो कुरा हो
अध्यागमन कानुनमा व्यक्तिगत जमानती भनेको जापानमा तपाईंको जीवनलाई नैतिक रूपमा सहयोग गर्ने "सपोर्टर" मात्र हो। यसमा धेरै डराउनुपर्ने कुरा छैन, तर दुई पक्षबीच बलियो विश्वास हुनु अनिवार्य छ।
"जमानती कसलाई बनाउने भन्ने थाहा छैन" वा "कसैले जमानती बस्न अनुरोध गर्दा चिन्तित हुनुहुन्छ" भने विशेषज्ञका रूपमा हामी 'प्रशासकीय स्क्रिभेनर' (行政書士) सँग परामर्श लिन सक्नुहुन्छ। हामी तपाईंलाई कानुनी जोखिमहरू बुझाउन र भिसा आवेदन प्रक्रिया सहज बनाउन मद्दत गर्नेछौं।