जापानमा अन्तर्राष्ट्रिय विवाह गरेर बसोबास गरिरहनुभएकाहरूका लागि सम्बन्धविच्छेद (डिभोर्स) को प्रक्रिया अघि बढाउनु ठूलो मानसिक तनावको विषय हुन सक्छ। भाषाको समस्या त छँदैछ, साथै "डिभोर्सपछि मेरो थर के हुन्छ?", "मेरो भिसा (在留資格) खारेज हुन्छ कि?" जस्ता प्रश्नहरूले धेरैलाई चिन्तित बनाउँछ।
जापान जस्तो आफ्नो देश भन्दा फरक ठाउँमा, जीवनसाथीको साथ छुटेपछि एक्लै अघि बढ्नु चुनौतीपूर्ण हुनु स्वाभाविक हो। तर, हतारमा गलत प्रक्रिया अपनाउँदा भविष्यमा जापानमा बस्न कठिन हुन सक्छ।
आजको यस लेखमा, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धविच्छेदको अनुभव सँगाल्नुभएका वा डिभोर्सबारे सोचिरहनुभएका साथीहरूका लागि 行政書士 को तर्फबाट "थर परिवर्तन" र "在留資格" सम्बन्धी जानकारी सरल रूपमा प्रस्तुत गर्दैछु। भविष्यमा पछुताउनु नपरोस् भन्नका लागि कृपया यो लेख अन्त्यसम्म पढ्नुहोला।
१. सम्बन्धविच्छेदपछि "थर (姓)" के हुन्छ?
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहमा धेरैले ध्यान नदिने कुरा हो—"थर"। जापानी नागरिकसँग विवाह गरेर थर परिवर्तन गर्नुभएको छ भने, सम्बन्धविच्छेद हुँदैमा स्वतः पुरानै थरमा फर्कने भन्ने हुँदैन। जापानको कानुन अनुसार, विवाहले गर्दा थर परिवर्तन गर्नुभएको व्यक्तिले डिभोर्सपछि पनि त्यही (पूर्व पति/पत्नीको) थर प्रयोग गर्ने नियम छ।
यदि तपाईं पुरानै थरमा फर्कन चाहनुहुन्छ भने, छुट्टै प्रक्रिया आवश्यक पर्दछ:
-
डिभोर्स भएको ३ महिनाभित्र: डिभोर्स भएको ३ महिनाभित्र भएमा 家庭裁判所 को अनुमति चाहिँदैन। 離婚届 सँगै वा त्यसपछि 氏の変更届 नगरपालिकाको कार्यालयमा बुझाएर सजिलै पुरानै थरमा फर्कन सकिन्छ। यो सबैभन्दा सजिलो र मानसिक तनाव नहुने तरिका हो।
-
३ महिना नाघिसकेपछि: यदि ३ महिना नाघ्यो भने प्रक्रिया अलि कठिन हुन्छ। यस्तो अवस्थामा 家庭裁判所 मा "氏の変更許可" को लागि निवेदन दिनुपर्छ। केवल "पुरानै थर चाहियो" भनेर मात्र अनुमति पाइँदैन। हालको थर प्रयोग गर्दा व्यापारिक समस्या वा मानसिक पीडा भइरहेको छ भन्ने जस्ता ठोस कारणहरू पेस गर्नुपर्छ।
यदि म्याद नाघिसकेको छ भने, नजिकैको 行政書士 वा कानुनका विज्ञसँग परामर्श लिनु उत्तम हुन्छ।
२. सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा: "在留資格 (भिसा)"
जापानमा बस्नका लागि यो सबैभन्दा संवेदनशील विषय हो। 日本人の配偶者等 को 在留資格 भनेको जापानी नागरिकसँग वैवाहिक सम्बन्धमा रहेको आधारमा दिइएको हो। तसर्थ, सम्बन्धविच्छेद हुने बित्तिकै यो भिसाको मुख्य आधार समाप्त हुन्छ।
-
६ महिनाभन्दा बढी क्रियाकलाप नगरेमा "खारेज" हुनसक्छ: कानुन अनुसार, उचित कारण बिना ६ महिनाभन्दा बढी "वैवाहिक जीवन (सँगै बसेर सहयोग गर्ने)" कायम नरहेमा 在留資格 खारेज हुन सक्छ (出入国管理及び難民認定法 第22条の4)। "डिभोर्सको कुरा भइरहेकाले अलग बसेको" हो भन्दा पनि, लामो समय बितेमा 入国管理局 ले "वास्तविक सम्बन्ध नरहेको" भनी मान्न सक्छ।
-
डिभोर्सपछि "१४ दिनभित्र" सूचना दिनु अनिवार्य: डिभोर्स हुने बित्तिकै १४ दिनभित्र 出入国在留管理庁 लाई 配偶者との離婚の届出 गर्नैपर्छ। यो कानुनी नियम हो। यो जानकारी लुकाएमा वा झुटो विवरण दिएमा भिसा खारेज हुने मात्र नभई, भविष्यमा नयाँ भिसा आवेदन दिँदा समेत ठूलो असर पर्छ। "मेरो भिसाको म्याद बाँकी छ" भनेर चुप लागेर नबस्नुहोस्। डिभोर्स भएको दिन नै 入管 मा सूचना दिनुहोस्।
३. जापानमा बस्न जारी राख्न के गर्ने?
डिभोर्सपछि पनि जापानमै बस्न चाहनुहुन्छ भने छिटो कदम चाल्नुपर्छ। 日本人の配偶者等 को भिसामा लामो समय बस्न पाइँदैन। भिसाको म्याद सकिनु अगावै आफ्नो अवस्था अनुसार नयाँ 在留資格 मा "परिवर्तन (変更)" गर्नुपर्छ।
उदाहरणका लागि:
-
就労ビザ (कामको भिसा): जापानी कम्पनीमा जागिर खाएर 技術・人文知識・国際業務 जस्ता वर्किङ भिसामा परिवर्तन गर्ने।
-
定住者 (टेइज्युशा): जापानी सन्तान छ र तपाईं नै त्यसको अभिभावक हुनुहुन्छ भने, केही निश्चित सर्त पूरा गरेर 定住者 मा परिवर्तन गर्न सकिन्छ।
-
留学 (विद्यार्थी भिसा): जापानको स्कूल वा कलेजमा पढ्न चाहनुहुन्छ भने।
आफ्नो शैक्षिक योग्यता र अनुभव अनुसार कुन भिसा मिल्छ भन्ने कुरा आफैँले निर्णय नगर्नुहोस्। यस्तो अवस्थामा विशेषज्ञ (行政書士) सँग परामर्श लिनु एकदम जरुरी छ।
४. सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1: डिभोर्सको कुरा चलिरहेको छ, श्रीमान्/श्रीमतीसँग अलग बसिरहेको छु तर अझै डिभोर्स पेपर बुझाएको छैन। भिसा खारेज हुन्छ?
A: तत्काल खारेज त हुँदैन, तर सावधानी अपनाउनु पर्छ। उचित कारण बिना ६ महिनाभन्दा बढी अलग बसेमा खारेज हुनसक्छ। डिभोर्स गर्ने निर्णय भइसकेको छ भने, भविष्यको भिसाको चिन्ता गर्दै प्रक्रिया अघि बढाउनु राम्रो हुन्छ।
Q2: सन्तान जापानी नागरिक हो। डिभोर्सपछि पनि जापानमै हुर्काउन चाहन्छु, के भिसा मिल्छ?
A: जापानी बच्चाको अभिभावकको रूपमा 定住者 भिसा पाउने सम्भावना हुन्छ। तर, जापानमा हुर्काएको प्रमाण र आम्दानीको स्रोत जस्ता कुराहरू जाँच गरिन्छ। यो अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया भएकोले विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्।
Q3: डिभोर्स गरेको १४ दिनभन्दा बढी भइसक्यो, अब के गर्ने?
A: ढिला भइसके पनि तुरुन्तै सम्बन्धित कार्यालयमा पुगेर सूचना दिनुहोस्। जति सक्दो छिटो आफ्नो गल्ती सच्याउनु र इमानदार हुनु नै भविष्यको लागि राम्रो हुन्छ।
५. अन्त्यमा: एक्लै चिन्ता नगर्नुहोस्
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धविच्छेद निकै पीडादायी र जटिल हुन सक्छ। तर, सही जानकारी लिएर प्रक्रिया पूरा गर्नुभयो भने जापानमा नयाँ जीवन सुरु गर्न सकिन्छ।
"मेरो अवस्थामा कस्तो भिसा मिल्छ?", "कागजी प्रक्रिया के गर्ने?" जस्ता दुविधा छ भने, कृपया 行政書士 लाई सम्पर्क गर्नुहोस्। हामी तपाईंलाई सहयोग गर्न तयार छौँ।
