Chào các bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng VISA và tư vấn lưu trú tại Nhật Bản.
Đối với những người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Nhật, có lẽ điều đáng sợ nhất chính là việc "một ngày nào đó đột nhiên không thể tiếp tục ở lại Nhật được nữa". Theo quy định của 入管法 (tên đầy đủ là 出入国管理及び難民認定法), có một chế độ gọi là 退去強制 (trục xuất/cưỡng chế rời khỏi nước) dành cho những người vi phạm các quy tắc cụ thể.
Nhiều người thường nghĩ rằng: "Mình cứ sống tử tế, chăm chỉ là sẽ ổn thôi". Tuy nhiên, thực tế có không ít trường hợp chỉ vì những rắc rối nhỏ nhặt hay do thiếu hiểu biết mà vô tình chạm vào "vạch đỏ" dẫn đến 退去強制. Hôm nay, tôi sẽ giải thích chi tiết về mối quan hệ giữa "Tội phạm và 退去強制" được quy định cụ thể tại 入管法第24条.
1. Rủi ro từ 不法就労: Không thể giải quyết bằng câu nói "Tôi không biết"
Rủi ro gần gũi nhất với chúng ta chính là những vấn đề liên quan đến công việc.
Cạm bẫy từ khái niệm "専ら" trong 資格外活動 Đối với những bạn có tư cách 留学生 hoặc 家族滞在, việc làm アルバイト quá số giờ quy định hoặc làm việc tại các cơ sở kinh doanh nhạy cảm (bao gồm cả quán Snack, Bar...) là vi phạm pháp luật. Điều cần lưu ý ở đây là không chỉ đơn giản là "phải tuân thủ giờ giấc". Đã có những tiền lệ tòa án phán quyết rằng: nếu bạn bỏ bê việc học và dành hầu hết thời gian để đi làm kiếm sống, thì mục đích lưu trú ban đầu (như là 留学) đã bị thay đổi. Dù thành tích học tập của bạn có tốt đến đâu, nhưng nếu thực tế hoạt động của bạn là "lấy việc làm làm chính" (専ら), 入管 sẽ đưa ra những quyết định rất khắt khe.
Giúp người khác làm việc bất hợp pháp cũng là "Tội phạm" Không chỉ bản thân mình đi làm, mà ngay cả việc giới thiệu công việc không hợp pháp cho bạn bè hoặc hỗ trợ họ làm việc đó cũng bị coi là 不法就労助長行為. Quy định này được áp dụng rất rộng rãi, vì vậy những lý do như "tôi chỉ muốn giúp bạn đang tìm việc thôi" sẽ không được chấp nhận.
2. Tội phạm ma túy: Thực tế khắc nghiệt "Một lần sai, cả đời mất"
Luật pháp Nhật Bản xử lý nghiêm khắc nhất đối với các tội danh liên quan đến ma túy.
Chỉ cần bạn liên quan đến việc tàng trữ, sử dụng hoặc mua bán cần sa, thuốc lắc, ma túy... thì hãy xác định rằng cuộc sống tại Nhật sẽ chấm dứt ngay lập tức.
-
Dù có 執行猶予 cũng không thay đổi được gì: Thông thường, nếu được hưởng 執行猶予 (án treo), bạn có thể tiếp tục sinh hoạt ngoài xã hội. Tuy nhiên, riêng với tội phạm ma túy, ngay khi bản án được xác định, bạn sẽ trở thành đối tượng bị 退去強制 dù có được án treo hay không.
-
Rào cản quay lại Nhật: Một khi đã bị 退去強制 vì ma túy, việc quay trở lại Nhật trong tương lai là cực kỳ khó khăn do vướng vào quy định 上陸拒否事由.
3. Ranh giới "1 năm" đối với án phạt tù và giam giữ
Với các tội danh thông thường (trộm cắp, hành hung, gây thương tích, lừa đảo...), việc bạn có bị 退去強制 hay không sẽ phụ thuộc vào nội dung bản án.
Quy tắc "trên 1 năm" thông thường Theo 入管法第24条4号リ, những người bị kết án tù trên 1 năm kể từ sau năm 昭和26年 sẽ bị 退去強制. Tuy nhiên, trường hợp này sẽ ngoại trừ những người được hưởng 執行猶予 (án treo). Nghĩa là chỉ áp dụng với những người phải đi tù thực tế.
Quy tắc "dưới 1 năm" khắt khe đối với một số loại VISA Các bạn đang giữ các loại 在留資格 như 技術・人文知識・国際業務, 技能, hoặc 留学 cần đặc biệt lưu ý. Đối với những loại VISA này, nếu phạm các tội cụ thể (như xâm nhập gia cư, làm giả giấy tờ, cờ bạc, giết người, gây thương tích, trộm cắp, lừa đảo, cưỡng đoạt...), thì ngay cả khi án phạt dưới 1 năm hoặc được hưởng 執行猶予, bạn vẫn bị đối tượng của 退去強制.
Ngược lại, những người giữ VISA theo diện gia đình hoặc định cư như 日本人の配偶者等, 定住者, 永住者 sẽ được miễn áp dụng quy tắc "dưới 1 năm" này. Tùy vào loại 在留資格 bạn đang giữ mà mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau.
4. Hoạt động liên quan đến mại dâm và buôn bán người
Nếu tham gia vào các hoạt động liên quan đến mại dâm (môi giới, cung cấp địa điểm...), thủ tục 退去強制 sẽ được bắt đầu ngay khi cơ quan 入管 xác nhận sự việc mà không cần chờ phán quyết cuối cùng của tòa án.
5. Hy vọng cuối cùng: 在留特別許可 là gì?
Ngay cả khi rơi vào trường hợp bị 退去強制, nếu bạn có những lý do đặc biệt như có gia đình tại Nhật hoặc đã sinh sống lương thiện tại Nhật trong nhiều năm, bạn có thể được 法務大臣 xem xét cấp 在留特別許可 để tiếp tục ở lại.
Tuy nhiên, đây không phải là một "quyền đương nhiên" mà ai cũng có. 入管 sẽ xem xét tổng hợp dựa trên:
-
Bạn có vợ/chồng hoặc con cái là người Nhật không?
-
Mức độ nghiêm trọng của tội danh là gì?
-
Ý thức chấp hành pháp luật trong cuộc sống hàng ngày như thế nào?
-
Có phù hợp với hướng dẫn của 出入国管理庁 hay không?
So với việc chỉ đơn thuần là quá hạn VISA, các trường hợp liên quan đến tội phạm có tỉ lệ xin được lệnh này là cực kỳ thấp.
Chuyên mục Q&A: Những điều bạn thực sự muốn biết
Q1: Tôi bị bắt vì trộm đồ siêu thị (vạn tiễn) và bị phạt tiền (罰金刑). Tôi có bị 退去強制 không?
A: Thông thường, nếu chỉ là phạt tiền (罰金) mà không phải là án tù, bạn sẽ không lập tức bị coi là đối tượng của 退去強制 theo quy định tại 第24条. Tuy nhiên, việc này sẽ để lại "vết đen" trong hồ sơ, khiến việc gia hạn VISA hoặc xin lên 永住 sau này cực kỳ khó khăn. Đừng chủ quan nghĩ rằng "không bị trục xuất là ổn", sự nghiệp của bạn tại Nhật sẽ bị ảnh hưởng rất lớn đấy.
Q2: Tôi lỡ đánh nhau và gây thương tích cho người khác, bị kết án tù nhưng có 執行猶予. Tôi đang dùng VISA 技術・人文知識・国際業務 thì có sao không?
A: Trường hợp của bạn đang ở mức cực kỳ nguy hiểm. Với các loại VISA lao động chuyên môn, các tội như gây thương tích dù có án treo vẫn thuộc diện bị 退去強制. Trước khi bản án có hiệu lực cuối cùng, bạn cần lập tức liên hệ với các chuyên gia như 行政書士 hoặc 弁護士 để tìm phương án xử lý.
Q3: Khi thủ tục 退去強制 bắt đầu, tôi sẽ bị đưa lên máy bay về nước ngay lập tức sao?
A: Không hẳn vậy. Đầu tiên, bạn có thể bị đưa vào cơ sở lưu trú của 入管 hoặc được cho tại ngoại tạm thời dưới dạng 仮放免. Sau đó, bạn sẽ trải qua các bước như 審判 (xét xử) và 異議申し立て (khiếu nại). Đây chính là cơ hội cuối cùng để bạn trình bày các hoàn cảnh đặc biệt của mình nhằm tìm kiếm cơ hội ở lại.
Lời kết: Để bảo vệ tương lai của bạn tại Nhật Bản
Luật pháp Nhật Bản có thái độ cực kỳ cứng rắn với tội phạm, cứng rắn hơn nhiều so với những gì các bạn có thể tưởng tượng. Một khi đã đánh mất sự tin tưởng và 在留資格, việc lấy lại là điều vô cùng khó khăn.
Nếu bạn đang gặp bất kỳ rắc rối nào hoặc lo lắng hành vi của mình có vi phạm pháp luật hay không, đừng ngần ngại tư vấn với các chuyên gia trước khi mọi chuyện quá muộn. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ để bảo vệ cuộc sống và quyền lợi hợp pháp của bạn tại xứ sở hoa anh đào.
