Chào các bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng VISA và tư cách lưu trú tại Nhật Bản.
Trong số các bạn đang sinh sống tại Nhật, có ai đang phải lo lắng không yên vì lỡ để quá hạn visa (hay còn gọi là quá hạn lưu trú - "Overstay") không?
Chắc hẳn nhiều bạn đang tự mình chịu đựng nỗi lo kiểu như: "Nếu bị cảnh sát bắt rồi bị 強制送還 ngay lập tức thì sao đây?" hay "Liệu mình có bị cấm sang Nhật vĩnh viễn không?".
Thật ra, nếu bạn đáp ứng đủ một số điều kiện nhất định, thay vì phải chịu quy trình 強制送還 khắt khe, bạn có thể chọn cách tự nguyện trình diện để về nước một cách thuận lợi thông qua cơ chế gọi là 出国命令制度. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích chi tiết về lợi ích cũng như điều kiện để áp dụng chế độ này một cách dễ hiểu nhất.
1. 出国命令制度 là gì? Có gì khác so với 強制送還?
Thông thường, khi bị phát hiện vi phạm như quá hạn lưu trú, bạn sẽ phải đối mặt với quy trình xử lý nặng nề là 強制送還. Ngược lại, 出国命令制度 là chế độ cho phép người nước ngoài tự nguyện đến 入管 trình diện với ý muốn về nước được phép hồi hương qua các thủ tục đơn giản mà không bị tạm giữ.
Lợi ích lớn nhất nằm ở thời hạn bị cấm nhập cảnh trở lại Nhật Bản:
-
Trường hợp bị 強制送還: Về nguyên tắc, bạn sẽ không được nhập cảnh vào Nhật trong vòng 5 năm (nếu từng có tiền án bị trục xuất thì là 10 năm).
-
Trường hợp dùng 出国命令制度: Về nguyên tắc, bạn có thể tái nhập cảnh vào Nhật chỉ sau 1 năm.
Với những ai mong muốn sau này quay lại Nhật để làm việc hoặc thăm thân nhân, sự khác biệt giữa "1 năm" và "5 năm" là cực kỳ lớn.
2. 6 điều kiện bắt buộc để được áp dụng 出国命令制度
Để sử dụng chế độ này, bạn cần đáp ứng tất cả các điều kiện dưới đây. Tôi sẽ giải thích bằng ngôn từ đơn giản nhất:
① Đang trong tình trạng quá hạn lưu trú (Overstay) Đối tượng là những người đã quá hạn visa hoặc quá hạn cho phép lên bờ tạm thời (như visa du lịch).
② Tự mình đến 入管 trình diện với ý muốn "muốn về nước" Đừng để đến lúc bị cảnh sát bắt rồi mới nói thì đã quá muộn. Điều quan trọng là bạn phải tự mình đến 地方出入国在留管理局 trước khi các cuộc điều tra vi phạm bắt đầu và trình báo rằng: "Visa của tôi đã hết hạn, tôi muốn xin về nước".
③ Không phạm phải các lỗi nghiêm trọng khác trong quá khứ Chỉ áp dụng nếu bạn không có vi phạm nặng nào khác ngoài việc quá hạn lưu trú. Ví dụ:
-
Làm giả giấy tờ.
-
Môi giới lao động bất hợp pháp cho người khác.
-
Liên quan đến mại dâm hoặc buôn bán người.
-
Từng nhận 出国命令 nhưng không chịu về mà vẫn ở lại. Nếu thuộc các trường hợp này, bạn sẽ không được dùng chế độ này.
④ Chưa từng bị phạt tù hoặc các hình phạt nặng tại Nhật Nếu bạn từng phạm tội như xâm nhập gia cư trái phép, trộm cắp, lừa đảo, hành hung, hoặc vi phạm giao thông nghiêm trọng (gây tai nạn do lái xe nguy hiểm...), khả năng cao là bạn sẽ bị loại khỏi đối tượng được áp dụng.
⑤ Chưa từng bị 強制送還 hoặc chưa từng về nước theo 出国命令 trước đây Nếu là "sai lầm lần đầu", bạn có cơ hội được cứu xét. Tuy nhiên, những người đã từng trải qua quy trình 強制送還 hoặc 出国命令 một lần rồi thì không thể sử dụng lại chế độ này nhiều lần.
⑥ Có sự chuẩn bị sẵn sàng để rời Nhật Bản ngay lập tức Bạn cần ở trong trạng thái có thể nói "Mai tôi về cũng được". Cụ thể là có hộ chiếu còn hạn và có đủ tiền (hoặc phương tiện) để mua vé máy bay về nước. Khi có lệnh 出国命令, thông thường bạn phải rời Nhật trong vòng 15 ngày.
3. Lưu ý về thủ tục: Thứ Bảy và Chủ Nhật không tiếp nhận
Việc trình diện tại 入管 phải được thực hiện trong giờ hành chính, trừ các ngày nghỉ của cơ quan hành chính (Thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ). khi đến trình diện, bạn sẽ được cấp một tờ giấy gọi là 出頭確認書 và quá trình xét duyệt sẽ bắt đầu.
4. Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Q1: Nếu tôi đến trình diện tại 入管, liệu tôi có bị bắt giữ ngay trong ngày hôm đó không?
A: Nếu được xác định là đáp ứng đủ các điều kiện của 出国命令制度, về cơ bản bạn sẽ không bị bắt giữ. Bạn sẽ được chờ tại nhà trong khi làm thủ tục và về nước vào ngày đã định. Đây là điểm khác biệt lớn so với việc đột ngột bị cảnh sát bắt và đưa vào khu thực hiện 強制送還.
Q2: Tôi không có tiền mua vé máy bay, chính phủ Nhật có hỗ trợ không?
A: Rất tiếc, toàn bộ chi phí vé máy bay và đi lại ra sân bay bạn phải tự chi trả. Nếu không chuẩn bị sẵn tiền, bạn có thể bị coi là "không có khả năng chắc chắn sẽ rời khỏi Nhật Bản" và không được chấp nhận cho hưởng chế độ này. Hãy chuẩn bị sẵn tiền vé trước khi đi trình diện nhé.
Q3: Khi đi trình diện, tôi có nên tham khảo ý kiến của chuyên gia như 行政書士 không?
A: Tôi thực sự khuyên bạn nên làm vậy. Tự mình đánh giá xem có đủ điều kiện hay không là việc rất khó, chưa kể đến rào cản ngôn ngữ. Việc có chuyên gia đồng hành hoặc tư vấn làm hồ sơ sẽ giúp quy trình diễn ra trôi chảy hơn và giúp bạn bớt lo lắng về mặt tâm lý.
Tổng kết: Đừng chịu đựng một mình, hãy bước ra giải quyết
Tình trạng Overstay để càng lâu thì càng khó giải quyết và áp lực tinh thần lên bạn càng lớn. Thay vì sống trong lo sợ "không biết khi nào bị bắt", tôi khuyên bạn nên sử dụng đúng chế độ 出国命令制度 để về nước một cách đàng hoàng.
Làm như vậy, cơ hội để 1 năm sau bạn có thể tự tin quay lại Nhật Bản một lần nữa sẽ luôn rộng mở.
Nếu bạn còn lo lắng không biết trường hợp của mình có được áp dụng 出国命令 hay không, hãy liên hệ với chuyên gia để được tư vấn trước khi mọi chuyện trở nên quá muộn.
