Chào bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng 在留資格 VISA tại Nhật Bản.
Việc chào đón một thiên thần nhỏ tại Nhật Bản là niềm hạnh phúc vô bờ bến. Tuy nhiên, đối với những người nước ngoài đang sinh sống tại đây, đây cũng là lúc bạn phải bắt đầu những thủ tục cực kỳ quan trọng liên quan đến 国籍 và 在留資格.
Nhiều bạn thường nghĩ rằng:
-
"Cả hai vợ chồng mình đều là người nước ngoài thì đâu liên quan gì đến 日本国籍?"
-
"Chồng mình là người Nhật thì đương nhiên con sinh ra sẽ là người Nhật rồi, không cần làm gì cả đúng không?"
Thực tế, chính những suy nghĩ chủ quan này có thể khiến con bạn rơi vào tình trạng "vô quốc tịch" hoặc nghiêm trọng hơn là 不法残留 (quá hạn visa) ngay từ khi mới lọt lòng.
Bài viết này tôi sẽ hướng dẫn chi tiết cho các gia đình quốc tế những điểm mấu chốt không thể bỏ qua, bằng ngôn ngữ đơn giản nhất.
1. Hiểu rõ "bức tường" thời gian: 14 ngày - 30 ngày - 60 ngày
Khi sinh con tại Nhật, bất kể bạn là ai, có những cột mốc thời gian "vàng" mà nếu chậm trễ dù chỉ một ngày, thủ tục sẽ trở nên vô cùng rắc rối.
-
【Trong vòng 14 ngày】: Nộp 出生届 lên 市区町村役場 Bất kể quốc tịch nào, hễ sinh ra tại Nhật là phải báo cáo lên chính quyền địa phương. Đây là bước đầu tiên để chứng minh sự tồn tại hợp pháp của bé tại Nhật.
-
【Trong vòng 30 ngày】: Nộp đơn xin 在留資格取得 lên 入管 (Nếu cả bố và mẹ là người nước ngoài) Đây là điểm mà các bạn hay quên nhất. Vì bé không có 日本国籍, bạn phải lên 入管 xin visa cho con trong vòng 30 ngày kể từ khi sinh.
-
【Trong vòng 60 ngày】: Nếu chưa có visa, bé sẽ bị coi là 不法残留 Nếu sau 30 ngày bạn vẫn chưa nộp đơn và để quá 60 ngày, bé sẽ bị liệt vào danh sách "quá hạn visa" (オーバーステイ) theo luật pháp Nhật Bản.
2. Cảnh báo dành cho gia đình kết hôn quốc tế: Cái bẫy "mất quốc籍"
Nếu một trong hai người là người Nhật và người còn lại thuộc quốc gia áp dụng 生地主義 (như Mỹ, nơi trẻ em sinh ra mặc định có quốc tịch nước đó), hoặc nếu bạn sinh con ở nước ngoài, hãy đặc biệt lưu ý chế độ 国籍留保.
Theo luật Nhật Bản, trẻ em có cả 日本国籍 và 外国国籍 lúc sinh ra phải làm thủ tục "giữ quốc tịch Nhật" trong vòng 3 tháng. Nếu không, con bạn sẽ bị mất 日本国籍 ngay lập tức kể từ lúc mới sinh. Đừng đợi đến khi con lớn mới chọn, vì lúc đó có thể đã quá muộn và bạn phải xin visa cực kỳ vất vαι cho con.
3. Dành cho các cặp vợ chồng người nước ngoài: Hộ chiếu và Visa
Nếu cả bố và mẹ đều là người nước ngoài, bé sẽ không có 日本国籍. Để bé được ở lại Nhật hợp pháp, bạn cần thực hiện 2 bước song song:
-
Báo cáo về nước sở tại: Đến Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán nước mình để làm thủ tục khai sinh và lấy hộ chiếu cho bé.
-
Xin visa tại 入管: Như đã nói ở trên, phải nộp đơn xin 在留資格 trong vòng 30 ngày.
Lưu ý quan trọng: Ngay cả khi hộ chiếu từ Đại sứ quán chưa làm kịp, bạn vẫn phải lên 入管 trao đổi trước. Đừng đợi có hộ chiếu mới đi, vì thời hạn 30 ngày của 入管 là ưu tiên hàng đầu.
4. Chẳng may quên thủ tục và con bị mất 日本国籍 thì sao?
Nếu bạn lỡ mất thời hạn 3 tháng và con bị mất 日本国籍, vẫn còn một cơ hội cứu vãn gọi là 国籍の再取得.
Điều kiện để làm thủ tục này là:
-
Bé dưới 18 tuổi.
-
Bé đang có địa chỉ cư trú (đang sống) tại Nhật Bản.
Nếu thỏa mãn, bạn có thể nộp đơn lên 法務局 để lấy lại quốc tịch cho con. Trước đây quy định là dưới 20 tuổi, nhưng từ năm 2022 đã giảm xuống còn dưới 18 tuổi. Càng để lâu càng bất lợi, nên hãy hành động ngay khi phát hiện ra.
【Hỏi & Đáp】Những thắc mắc thường gặp
Q1: Tôi kết hôn với người Nhật và sinh con ở nước ngoài, lỡ quá 3 tháng chưa làm thủ tục thì làm sao?
A: 日本国籍 của bé sẽ tạm thời bị mất. Tuy nhiên, nếu bé dưới 18 tuổi và đang sống tại Nhật, bạn có thể làm thủ tục 国籍の再取得 tại 法務局. Tuy nhiên, trước đó bé cần phải xin một loại visa phù hợp để nhập cảnh vào Nhật đã. Hãy liên hệ Đại sứ quán Nhật Bản tại nơi bạn ở để được hướng dẫn.
Q2: Vợ chồng tôi đều là người nước ngoài. Làm visa cho con tại 入管 mà chưa có hộ chiếu thì có sao không?
A: Không sao cả! Bạn vẫn có thể nộp đơn xin 在留資格取得 mà không cần hộ chiếu ngay lúc đó. Chỉ cần có 出生届受理証明書 từ tòa thị chính là đủ để 入管 tiếp nhận hồ sơ. Sau khi có hộ chiếu, bạn mang lên bổ sung sau. Quan trọng nhất là phải nộp đơn trước khi bé được 30 ngày tuổi.
Q3: Con tôi mang hai quốc tịch. Sau này có bắt buộc phải bỏ một bên không?
A: Theo luật Nhật Bản, khi đến tuổi trưởng thành (18 tuổi), trong vòng 2 năm bé phải thực hiện nghĩa vụ 国籍選択 (chọn quốc tịch). Đây là vấn đề khá nhạy cảm và phức tạp tùy thuộc vào luật pháp của quốc gia còn lại. Bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia để có quyết định tốt nhất cho tương lai của con.
Lời kết từ 行政書士
Người duy nhất có thể bảo vệ quyền lợi cho con trẻ tại Nhật chính là cha mẹ. Đừng vì rào cản ngôn ngữ hay công việc bận rộn mà trì hoãn các thủ tục này. Một sai sót nhỏ về thời gian cũng có thể khiến địa vị pháp lý của con bạn trở nên bấp bênh.
Luật 入管 và luật 国籍 của Nhật Bản vốn dĩ rất phức tạp. Nếu bạn có bất kỳ điều gì chưa rõ, đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia để được tư vấn chính xác nhất. Chúc gia đình bạn luôn bình an và bé yêu lớn lên khỏe mạnh tại Nhật Bản!
