नमस्ते, म 日本国籍 र 在留資格 VISA मामिलामा विशेषज्ञता भएको 行政書士 हुँ।
जापानमा नयाँ जीवनलाई स्वागत गर्नु ठूलो खुसीको कुरा हो। तर, जापानमा बस्ने विदेशी नागरिकहरूका लागि यो खुसीसँगै "国籍" र "在留資格" (भिसा) सम्बन्धी अत्यन्तै संवेदनशील कानुनी प्रक्रियाको सुरुवात पनि हो।
धेरैले यस्तो सोच्ने गरेको पाइन्छ:
-
"हामी श्रीमान-श्रीमती दुवै विदेशी हौं, त्यसैले जापानको 国籍 सँग हाम्रो के सम्बन्ध होला र?"
-
"मेरो श्रीमान् जापानी हुनुहुन्छ, त्यसैले बच्चा त आफैं जापानी भइहाल्छ नि, केही गर्नुपर्दैन होला।"
वास्तवमा, यस्तै सानो लापरवाहीले गर्दा तपाईंको बच्चा "कुनै पनि देशको नागरिक नहुने (无国籍)" वा सबैभन्दा नराम्रो अवस्थामा "बिना भिसा जापानमा बसेको (不法残留)" मानिने जोखिम हुन्छ।
त्यसैले, आज म जापानमा बच्चा जन्माउने योजनामा रहेका सबै अन्तर्राष्ट्रिय परिवारहरूका लागि कहिल्यै गल्ती गर्न नहुने प्रक्रियाका मुख्य बुँदाहरू सरल भाषामा व्याख्या गर्नेछु।
१. बच्चा जन्मिएपछिको "१४ दिन, ३० दिन र ६० दिन" को समय सीमालाई बुझौं
जापानमा बच्चा जन्मिएपछि, तपाईं जुनसुकै देशको नागरिक भए पनि केही समय सीमाहरू पालना गर्नु अनिवार्य हुन्छ। यदि यो समय एक दिन मात्र पनि ढिलो भयो भने प्रक्रिया निकै गाह्रो हुन सक्छ।
-
【१४ दिनभित्र】: 市区町村役場 मा 「出生届」 (जन्म दर्ता) बुझाउने तपाईंको राष्ट्रियता जेसुकै भए पनि, जापानमा बच्चा जन्मिएपछि स्थानीय सरकारी कार्यालयमा जानकारी दिनु पहिलो कदम हो। यसले बच्चा जापानमा जन्मिएको आधिकारिक प्रमाण दिन्छ।
-
【३० दिनभित्र】: 入管 (इमिग्रेसन) मा 「在留資格取得」 को आवेदन दिने (यदि बुबा-आमा दुवै विदेशी हुनुहुन्छ भने) यो सबैभन्दा बढी बिर्सिने बुँदा हो। यदि बच्चासँग 日本国籍 छैन भने, जन्मिएको ३० दिनभित्र इमिग्रेसनमा बच्चाको भिसाको लागि आवेदन दिनुपर्छ।
-
【६० दिनभित्र】: यो समय कटेमा "不法残留" (अवैध बसाइ) मानिनेछ यदि तपाईंले ३० दिनभित्र आवेदन दिन बिर्सनुभयो र ६० दिन कट्यो भने, बच्चा कानुनी रूपमा "ओभरस्टे" (オーバーステイ) भएको मानिनेछ।
२. अन्तर्राष्ट्रिय विवाह गरेका परिवारका लागि: "国籍喪失" (राष्ट्रियता गुम्ने) खतरा
यदि श्रीमान् वा श्रीमतीमध्ये एकजना जापानी र अर्को "生地主義" (अमेरिका जस्ता देश जहाँ जन्मिएपछि स्वतः त्यहाँको नागरिकता पाइन्छ) देशको नागरिक हुनुहुन्छ भने, 「国籍留保」 को नियम याद राख्न एकदमै जरुरी छ।
जापानी कानुन अनुसार, जन्मँदै 日本国籍 र 外国国籍 दुवै प्राप्त गर्ने बच्चाको हकमा, ३ महिनाभित्र "म जापानको नागरिकता राख्न चाहन्छु" भन्ने इच्छा जाहेर नगरेमा, बच्चाले जन्मैदेखिको जापानी नागरिकता गुमाउनेछ।
"बच्चा ठूलो भएपछि आफैं रोज्छ नि" भनेर छोडिदिनुभयो भने, जापानी नागरिकता खारेज हुन्छ र पछि जापानमा बस्नको लागि फेरि नयाँ भिसा प्रक्रिया गर्नुपर्ने झन्झट आइलाग्छ।
३. विदेशी दम्पतीहरूका लागि: आफ्नो देशको पासपोर्ट र जापानको भिसा
यदि बुबा-आमा दुवै विदेशी हुनुहुन्छ भने, बच्चाले जापानी नागरिकता पाउँदैन। त्यसैले बच्चालाई जापानमा सँगै राख्न यी दुई कदम चाल्नुपर्छ:
१. आफ्नो देशको दूतावासमा जानकारी गराउने: बच्चा जन्मिएपछि आफ्नो देशको दूतावास वा कन्सुलर कार्यालयमा जन्म दर्ता गरी पासपोर्ट बनाउनुपर्छ। २. 入管 मा आवेदन दिने: अघि भने जस्तै, ३० दिनभित्र इमिग्रेसनमा "Family Stay" (家族滞在) जस्ता भिसाका लागि आवेदन दिनुपर्छ।
यी दुवै काम एकैसाथ गर्नुपर्छ। यदि पासपोर्ट बनाउन समय लाग्ने भयो भने पनि, ३० दिनभित्रै इमिग्रेसनमा गएर सल्लाह लिनु अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ।
४. यदि प्रक्रिया बिर्सिएर 日本国籍 गुम्यो भने के गर्ने?
यदि तपाईंले ३ महिनाको समय सीमा थाहा नपाएर बच्चाको जापानी नागरिकता गुम्यो भने पनि, यसलाई फिर्ता पाउने एउटा उपाय छ। त्यसलाई 「国籍の再取得」 भनिन्छ।
यसका सर्तहरू:
-
बच्चा १८ वर्षभन्दा कम उमेरको हुनुपर्छ।
-
बच्चा जापानमा बसोबास गरिरहेको हुनुपर्छ।
यी सर्तहरू पूरा भएमा 法務局 मा निवेदन दिएर जापानी नागरिकता फिर्ता लिन सकिन्छ। पहिले यो उमेर २० वर्ष थियो, तर २०२२ को कानुन संशोधनपछि अहिले १८ वर्ष कायम गरिएको छ। जति ढिलो भयो त्यति नै प्रक्रिया गाह्रो हुने भएकाले थाहा पाउने बित्तिकै कदम चाल्नुहोस्।
【प्रश्न र उत्तर】 धेरैले सोध्ने प्रश्नहरू
Q1: मेरो श्रीमान् जापानी हुनुहुन्छ, तर मैले विदेशमा बच्चा जन्माएँ। ३ महिना कटिसक्यो, अब केही गर्न सकिँदैन?
A: बच्चाको 日本国籍 तत्कालका लागि त गुम्छ। तर बच्चा १८ वर्षभन्दा कम उमेरको छ र जापानमा बस्छ भने 法務局 मार्फत 「国籍の再取得」 गर्न सकिन्छ। यद्यपि, जापान आउनका लागि सुरुमा भिसा (定住者 आदि) को आवश्यकता पर्नेछ। पहिले नजिकैको जापानी दूतावासमा सल्लाह लिनुहोस्।
Q2: हामी दुवै विदेशी हौं। इमिग्रेसनको प्रक्रिया (३० दिनभित्र) गर्दा बच्चाको पासपोर्ट आएन भने के गर्ने?
A: पासपोर्ट नभए पनि इमिग्रेसनमा 「在留資格取得」 को आवेदन दिन सकिन्छ! नगरपालिकाबाट प्राप्त 「出生届受理証明書」 छ भने इमिグレーションले आवेदन लिन्छ र पासपोर्ट पछि देखाए हुन्छ। ३० दिनको समय सीमा पालना गर्नु सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो।
Q3: मेरो बच्चाको दुईवटा देशको नागरिकता छ। भविष्यमा एउटा त्याग्नै पर्छ?
A: जापानी कानुन अनुसार, १८ वर्ष पुगेको २ वर्षभित्र कुनै एउटा देशको नागरिकता रोज्नुपर्ने (国籍選択) नियम छ। यो अलि जटिल विषय भएकाले बच्चाको भविष्यलाई ध्यानमा राखेर विशेषज्ञसँग सल्लाह लिएर निर्णय गर्नु राम्रो हुन्छ।
विशेषज्ञ (行政書士) को अन्तिम सल्लाह
जापानमा जन्मिएको बच्चाको अधिकार सुरक्षित गर्ने जिम्मेवारी तपाईं अभिभावककै हो। भाषाको समस्या वा कामको व्यस्तताले गर्दा यी प्रक्रियाहरू ढिलो नगर्नुहोस्। थोरै ढिलाइले पनि बच्चाको कानुनी अवस्था अप्ठ्यारोमा पर्न सक्छ।
जापानको इमिग्रेसन र राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुनहरू निकै जटिल छन्। यदि तपाईंलाई केही कुरामा शंका लागेमा तुरुन्त विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्। तपाईंको परिवारको जापानमा बसाइ सुखद र सुरक्षित रहोस् भन्ने कामना गर्दछु।
