ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အရေးအကြီးဆုံး "身分証明書" ကတော့ 在留カード ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ် အလုပ်တွေနဲ့ မအားမလပ်ဖြစ်နေရင်း ကတ်သက်တမ်းကို စစ်ဆေးဖို့ မေ့သွားပြီး "ဟာ! သက်တမ်းကုန်သွားပြီ!" ဆိုပြီး လန့်သွားရတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေ မကြာခဏ ရှိတတ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် "မိမိနိုင်ငံကို ခဏပြန်နေတုန်းမှာ သက်တမ်းကုန်သွားရင် ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?" ဆိုပြီးတော့လည်း စိုးရိမ်မိကြမှာပါ။
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံ ဗီဇာ (VISA) ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 တစ်ယောက်အနေနဲ့ 在留カード သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့အခါ လုပ်ဆောင်ရမယ့် နည်းလမ်းမှန်တွေကို 入管法 စတဲ့ တရားဝင်စည်းမျဉ်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ သက်တမ်းကုန်ပြီဆိုတာနဲ့ မိမိရဲ့ "လက်ရှိအခြေအနေ" ကို အရင်စစ်ဆေးပါ
在留カード သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့အခါ မိမိရဲ့ "နေထိုင်ခွင့်သက်တမ်း (ဗီဇာသက်တမ်း)" ပါ ကုန်သွားတာလား ဆိုတဲ့အချက်ပေါ် မူတည်ပြီး စိုးရိမ်ရမှုအခြေအနေက အများကြီး ကွာခြားသွားပါတယ်။
① နေထိုင်ခွင့်သက်တမ်း (ဗီဇာသက်တမ်း) ပါ ကုန်သွားတဲ့အခြေအနေ ဒါကတော့ အင်မတန် စိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ "Overstay (不法残留)" လို့ခေါ်တဲ့ တရားမဝင် နေထိုင်မှုဖြစ်သွားပြီး ဂျပန်မှာ ဆက်နေဖို့အတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ အထောက်အထား မရှိတော့ပါဘူး။
-
မလုပ်ရမယ့်အချက် - အခကြေးငွေရတဲ့ အလုပ် (アルバイト အပါအဝင်) ကို ဆက်လုပ်ခြင်း။ ဒါဟာ "不法就労" ဖြစ်ပြီး ပြစ်ဒဏ်ကျခံရနိုင်ပါတယ်။
-
လုပ်ရမယ့်အချက် - အလုပ်နဲ့ တခြားလုပ်ဆောင်မှုမှန်သမျှကို ချက်ချင်းရပ်နားပြီး အနီးဆုံးရှိ 出入国在留管理局 (入管) ကို ဆက်သွယ်ကာ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါ။
② ဗီဇာသက်တမ်း ရှိသေးသော်လည်း ကတ်သက်တမ်းသာ ကုန်သွားတဲ့အခြေအနေ (永住者 စသည်) ဒါကတော့ 永住者 (ဗီဇာသက်တမ်းအရှည်ရထားသူ) တွေမှာ ကတ်သက်တမ်းတိုးဖို့ပဲ မေ့သွားတဲ့ အခြေအနေမျိုးပါ။ ဒီလိုဆိုရင်တော့ "在留カードの有効期限更新申請" ကို ချက်ချင်းလုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ နောက်ကျရတဲ့အကြောင်းရင်း "理由書" ရေးရတာမျိုးနဲ့ သတိပေးချက်ရတာမျိုး ရှိနိုင်ပေမဲ့ အခြေခံအားဖြင့်တော့ လျှောက်လွှာကို လက်ခံပေးလေ့ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီအတိုင်း ပစ်ထားမယ်ဆိုရင်တော့ ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်အောက် ဒါမှမဟုတ် ယန်း ၂ သိန်းအောက် ဒဏ်ငွေ ဆောင်ရနိုင်တာမို့ သိသိချင်းမှာပဲ ချက်ချင်း သွားရောက်လုပ်ဆောင်ပါ။
၂။ နိုင်ငံပြင်ပ ရောက်နေစဉ်မှာ သက်တမ်းကုန်သွားရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?
"みなし再入国許可" ဒါမှမဟုတ် "再入国許可" ယူပြီး ဂျပန်ကနေ ထွက်သွားပေမဲ့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြန်မလာနိုင်ဘဲ အပြင်မှာ ရှိနေတုန်း ကတ်သက်တမ်း ကုန်သွားတဲ့ အခြေအနေမျိုးပါ။
ဒီလိုအခြေအနေမှာတော့ မူအားဖြင့် မိမိရဲ့ "နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (在留資格)" က ပျက်ပြယ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့ ကတ်နဲ့ ဂျပန်ကို တိုက်ရိုက် ပြန်ဝင်လို့ (再入国) မရတော့ပါဘူး။
-
တရားဝင် ဖြေရှင်းနည်း - မိမိရောက်နေတဲ့နိုင်ငံက ဂျပန်သံရုံးမှာ ဗီဇာ (査証) ကို အသစ်ကနေ ပြန်လျှောက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်လိုမျိုး "ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အကြောင်းရင်း" ကြောင့်ဆိုရင်တော့ ဂျပန်က 入管 ကို ကြိုတင်တိုင်ပင်ခြင်းအားဖြင့် ကူညီပေးမယ့် နည်းလမ်းရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂျပန်မှာရှိတဲ့ ကိုယ်စားလှယ် (行政書士 ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင်) ကတစ်ဆင့် သက်ဆိုင်ရာ 入管 မှာ အရင်ဆုံး စုံစမ်းကြည့်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၃။ သိချင်နေကြတဲ့ Q&A ကဏ္ဍ
Q1: ကတ်သက်တမ်းတိုးဖို့ မေ့နေတာ ၁ ပတ်လောက် ကြာသွားပါပြီ။ ရဲဖမ်းခံရမှာလား?
A: တမင်တကာ ပုန်းရှောင်နေတာမဟုတ်ဘဲ သိသိချင်း 入管 ကို သွားရောက် အကြောင်းကြားရင်တော့ ချက်ချင်း အဖမ်းခံရတာမျိုးက ရှားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လမ်းမှာ ရဲက စစ်ဆေးလို့ သက်တမ်းကုန်တာ မိသွားရင်တော့ ပြဿနာရှိနိုင်ပါတယ်။ သက်တမ်းကုန်တာကို စနေ၊ တနင်္ဂနွေမှာ သိတယ်ဆိုရင် တနင်္လာနေ့ မနက်မှာတင် 入管 ကို ချက်ချင်းသွားပါ။ "မေ့သွားလို့ပါ" ဆိုတဲ့ "理由書" နဲ့အတူ ရိုးရိုးသားသား သွားရောက်လုပ်ဆောင်ဖို့က အရေးကြီးဆုံးပါ။
Q2: ကျွန်တော်က 永住者 ပါ၊ ကတ်သက်တမ်းကုန်သွားလည်း "永住権 (ပီအာ)" ကတော့ မပျက်ဘူးမလား?
A: 永住者 တွေအတွက် ကတ်သက်တမ်းကုန်သွားရုံနဲ့ ဗီဇာက ချက်ချင်း ပျက်မသွားပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ မိမိရဲ့ 在留カード ကို သက်တမ်းရှိနေအောင် ထားရှိဖို့က ဂျပန်မှာနေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတိုင်းရဲ့ "တာဝန်" ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတာဝန်ကို ပျက်ကွက်နေမယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာ 再入国許可 မရတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ပေးခံရတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။
Q3: 再入国許可 နဲ့ နိုင်ငံပြင်ပ ရောက်နေတာပါ၊ နေထိုင်ခွင့်ကို အပြင်ကနေ သက်တမ်းတိုးလို့ ရပါသလား?
A: တကယ်လို့ သင်က "再入国許可" နဲ့ ထွက်ထားတာဆိုရင် သက်တမ်းမကုန်ခင်မှာ သံရုံးကိုသွားပြီး ၁ နှစ်ထက်မပိုတဲ့ သက်တမ်းတိုးမှုကို လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "みなし再入国許可" (၁ နှစ်အတွင်း ပြန်လာမယ့်သူ) အတွက်ကတော့ နိုင်ငံပြင်ပကနေ သက်တမ်းတိုးလို့ လုံးဝမရပါဘူး။ ကတ်သက်တမ်းမကုန်ခင် ဂျပန်ကို မဖြစ်မနေ ပြန်လာရမှာဖြစ်ပါတယ်။
၄။ အနှစ်ချုပ် - ပြဿနာတွေ မဖြစ်ရလေအောင်
在留カード နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမှားအယွင်းလေးတစ်ခုက သင့်ရဲ့ ဂျပန်က အနာဂတ်ဘဝ (အလုပ်၊ အိမ်ထောင်ရေး၊ ပီအာလျှောက်ထားမှု စတာတွေ) ကို အများကြီး ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ "ငါ့အခြေအနေကကော အဆင်ပြေပါ့မလား?" ဆိုပြီး စိုးရိမ်နေရင် တစ်ယောက်တည်း မပူပါနဲ့၊ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
ကျွန်တော်တို့ ရုံးကတော့ ဒီလို မေ့လျော့ပြီး သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေနဲ့ နိုင်ငံပြင်ပကနေ ပြန်ဝင်လာမယ့် ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို ကူညီဖြေရှင်းပေးနေပါတယ်။ သင်တို့ရဲ့ ဂျပန်က လူမှုဘဝ လုံခြုံစိတ်ချရဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ အမြဲရှိနေပါတယ်။
