Chào các bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng Viza và tư cách lưu trú tại Nhật Bản.
Có rất nhiều bạn người nước ngoài đang ấp ủ dự định: "Mình muốn làm công việc phiên dịch tại Nhật" hay "Mình muốn xin tư cách lưu trú 『技術・人文知識・国際業務』 bằng công việc phiên dịch". Tuy nhiên, thực tế để được Cục quản lý xuất nhập khẩu (入管/出入国在留管理庁) cấp phép làm việc, chỉ biết "nói tiếng Nhật" thôi là chưa đủ.
Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ một cách dễ hiểu nhất về trình độ tiếng Nhật thực tế cần thiết để làm phiên dịch, cũng như những điểm mấu chốt để vượt qua vòng xét duyệt của 入管.
Thông dịch và Biên dịch: Yêu cầu về năng lực có khác nhau?
Trước hết, chúng ta cần phân biệt rõ sự khác biệt giữa thông dịch và biên dịch. Thông dịch (phiên dịch đuổi/song song) là công việc chuyển đổi ngôn ngữ trực tiếp ngay tại các buổi họp hay thảo luận. Trong khi đó, Biên dịch là việc dịch các "văn bản viết" như website, hợp đồng hay sách vở.
Điểm chung của cả hai là đều yêu cầu "kiến thức chuyên môn cao". Thực tế, nếu bạn không có vốn từ chuyên ngành hay hiểu biết về lĩnh vực đó, bạn sẽ rất khó để hoàn thành công việc dù khả năng ngôn ngữ có tốt đến đâu.
Công việc phiên dịch có nằm trong tư cách lưu trú 「技術・人文知識・国際業務」 không?
Câu trả lời là: Có. Công việc phiên dịch thuộc phạm vi của 「技術・人文知識・国際業務」. Tuy nhiên, việc xét duyệt của 入管 đang ngày càng trở nên khắt khe. Nếu bạn chỉ nộp đơn với lý do chung chung là "tôi sẽ làm phiên dịch" thì khả năng bị từ chối là rất cao.
Điều mà người thẩm định coi trọng nhất chính là: "Bạn có thực sự đủ năng lực tiếng Nhật để đảm đương công việc phiên dịch đó hay không?".
Trình độ tiếng Nhật cần thiết: Phải từ 「N2」 trở lên
Thước đo tiêu chuẩn chính là trình độ 「N2」 của kỳ thi 日本語能力試験 (JLPT). Đây là minh chứng cho việc bạn không chỉ hiểu tiếng Nhật giao tiếp hàng ngày mà còn hiểu được tiếng Nhật trong nhiều phạm vi rộng hơn.
Cụ thể, bạn cần các kỹ năng sau:
-
Kỹ năng Đọc: Có thể đọc các bài giải thích trên báo, tạp chí, các bài bình luận có lập luận rõ ràng và nắm bắt chính xác nội dung.
-
Kỹ năng Nghe: Có thể nghe hiểu các đoạn hội thoại, tin tức với tốc độ gần như tự nhiên trong nhiều tình huống khác nhau, hiểu được mạch câu chuyện, quan hệ giữa các nhân vật và nắm bắt được ý chính.
Hãy nhớ rằng 「N2」 là trình độ tối thiểu để du học tại các đại học Nhật Bản, và cũng là "mức sàn" để bạn được đánh giá là có năng lực làm việc thực tế.
Cảnh giác với "cuộc gọi bất ngờ" từ 入管!
Một thực tế ít người biết là trong quá trình xét duyệt hồ sơ phiên dịch, cán bộ của 出入国在留管理庁 có thể gọi điện trực tiếp vào số điện thoại cá nhân của bạn. Mục đích là để kiểm tra trực tiếp xem bạn có hiểu đúng ý đồ của người nói và có thể diễn đạt bằng tiếng Nhật chuẩn xác hay không.
Nếu lúc đó bạn không thể trả lời lưu loát, thì dù hồ sơ có hoàn hảo đến đâu, bạn vẫn có nguy cơ bị đánh trượt vì lý do "thiếu năng lực tiếng Nhật". 入管 không chỉ nhìn vào điểm số trên bằng cấp, mà họ coi trọng năng lực giao tiếp thực tế của bạn.
Q&A để tăng tỉ lệ thành công
Q1: Có bằng JLPT rồi thì chắc chắn sẽ được cấp phép chứ?
A: Không hẳn như vậy. Bằng cấp chỉ là một phần của minh chứng. 入管 chú trọng vào "năng lực thực tế". Họ sẽ xem xét tổng thể từ hồ sơ chứng minh kinh nghiệm làm việc, dự kiến tốt nghiệp trường tiếng... Bằng cấp là vũ khí mạnh, nhưng đừng quá chủ quan chỉ dựa vào nó.
Q2: Trình độ N3 có thể làm phiên dịch được không?
A: Hiện tại là rất khó. 「技術・人文知識・国際業務」 yêu cầu tính chuyên môn cao. N3 thường được coi là trình độ tiếng Nhật đời thường, nên rất dễ bị đánh giá là chưa đủ khả năng để xử lý các công việc phiên dịch kinh doanh phức tạp. Nếu muốn đi theo con đường này, hãy ưu tiên việc lấy bằng N2 trước.
Q3: "Tính chuyên môn" mà 入管 chú trọng là gì?
A: Đó chính là kiến thức về "đối tượng" mà bạn dịch. Ví dụ, nếu dịch tại xưởng ô tô thì là tên các loại máy móc; nếu ở công ty thương mại thì là các quy tắc xuất nhập khẩu. Việc am hiểu thuật ngữ chuyên ngành của lĩnh vực đó là điểm mấu chốt để hồ sơ được thông qua.
Lời khuyên từ chuyên gia
Các quy định về nhập cảnh của Nhật Bản thường xuyên thay đổi, đặc biệt là sự liên kết với các tư cách lưu trú mới như 「特定活動」. Do đó, chiến lược cho từng trường hợp cá nhân sẽ rất khác nhau.
Theo hướng dẫn của 出入国在留管理庁 về việc làm rõ tư cách lưu trú 「技術・人文知識・国際業務」, bạn không chỉ làm các công việc hỗ trợ dịch thuật đơn thuần mà phải thực sự tham gia vào các nghiệp vụ đòi hỏi kiến thức chuyên môn và trình độ ngoại ngữ cao.
Để xây dựng sự nghiệp vững chắc tại Nhật, việc đối chiếu trình độ hiện tại của bạn với nội dung công việc dự kiến theo tiêu chuẩn xét duyệt hiện hành là cực kỳ quan trọng.
Phiên dịch là một nghề tuyệt vời, đóng vai trò cầu nối giữa các nền văn hóa. Để không vấp ngã ngay từ bước xin VISA đầu tiên, hãy chuẩn bị thật kỹ lưỡng. Chúc các bạn thành công trên con đường chinh phục sự nghiệp tại Nhật Bản!
