नमस्ते! म जापानको भिसा र बसोबास अनुमति (VISA) सम्बन्धी काम गर्ने एउटा 行政書士 हुँ।
धेरै साथीहरूले सोध्ने गर्नुहुन्छ, "मैले जापानी नागरिकसँग विवाह गरिसकें, मेरो नाम श्रीमान्/श्रीमतीको 戸籍 मा पनि छ, तर मेरो पासपोर्ट किन अझै विदेशी नै छ?" अथवा "जापानी नागरिकता (जापानी नागरिक सरहको अधिकार) चाँडै कसरी लिन सकिन्छ?"
धेरैलाई लाग्न सक्छ कि जापानीसँग विवाह गर्ने बित्तिकै आफैं जापानी भइन्छ। तर वास्तविकता त्यस्तो छैन। जापानको कानुन अनुसार, विवाह गर्दैमा नागरिकता परिवर्तन हुँदैन। त्यसका लागि 「帰化」 भनिने एउटा विशेष प्रक्रिया पुरा गर्नुपर्छ।
यस लेखमा, जापानी नागरिकसँग विवाह गरेका व्यक्तिहरूले कसरी छिटो भन्दा छिटो जापानी नागरिकता पाउन सक्छन् भन्ने बारेमा म सरल भाषामा बुझाउनेछु।
१. 「戸籍」 मा नाम भएर पनि किन जापानी भइँदैन?
जापानको 戸籍 (पारिवारिक दर्ता) प्रणाली बुझ्न अलि फरक छ। जापानीसँग विवाह गरेपछि तपाईंको नाम जापानी श्रीमान् वा श्रीमतीको 戸籍謄本 मा लेखिन्छ। यसलाई "श्रीमान्/श्रीमतीको 戸籍 मा प्रवेश गरेको" भनिन्छ। तर यो केवल तपाईंहरूको विवाह भएको एउटा प्रमाण मात्र हो, यसले तपाईंलाई जापानी नागरिक बनाउँदैन।
जापानको 戸籍 जापानी नागरिकहरूको परिचय पत्र जस्तै हो। जापानी नागरिकता नभएका व्यक्तिहरूले, जापानीसँग विवाह गरे पनि, आफ्नो छुट्टै 戸籍 बनाउन पाउँदैनन्। त्यसैले तपाईंको नाम जापानी पति वा पत्नीको विवरणमा 外国人配偶者 को रूपमा मात्र देखिन्छ।
यदि तपाईं जापानी नागरिक सरह आफ्नो छुट्टै 戸籍 बनाउन र जापानी पासपोर्ट लिन चाहनुहुन्छ भने, तपाईंले 法務大臣 लाई 「帰化申請」 बुझाएर स्वीकृति लिनुपर्ने हुन्छ।
२. जापानीको जीवनसाथी भएमा 「帰化」 गर्न सजिलो हुन्छ? (簡易帰化)
साधारणतया, विदेशीहरूले जापानमा ५ वर्षभन्दा बढी समय बसेपछि मात्र नागरिकताका लागि आवेदन दिन पाउँछन्। तर जापानीसँग विवाह गरेकाहरूको हकमा यो समय निकै कम हुन्छ। यसलाई 簡易帰化 भनिन्छ।
विशेष गरी, निम्नमध्ये कुनै एक सर्त पुरा भएमा तपाईंले आवेदन दिन सक्नुहुन्छ:
१) जापानमा लगातार ३ वर्षभन्दा बढी समय बसेको भएमा तपाईंको विवाह भएको कति समय भयो भन्ने कुराले फरक पार्दैन, यदि तपाईं जापानमा लगातार ३ वर्षदेखि बस्दै आउनुभएको छ भने आवेदन दिन सक्नुहुन्छ।
२) विवाह भएको ३ वर्ष पुगेको र जापानमा १ वर्षभन्दा बढी समय बसेको भएमा यदि तपाईंले विदेशमा विवाह गरेर जापान आउनुभएको हो भने, 婚姻届 बुझाएको ३ वर्ष पुगेको छ र जापानमा १ वर्षदेखि लगातार बस्दै हुनुहुन्छ भने आवेदन दिन योग्य हुनुहुन्छ।
【प्रशासकीय सुझाव】 कानुनमा यस्तो लेखिए पनि, व्यवहारमा तपाईंको "वैवाहिक सम्बन्ध कत्तिको बलियो छ" भनेर गहिरिएर हेरिन्छ। विवाह गरेको केही महिनामै आवेदन दिएमा, नागरिकता लिनका लागि मात्र गरिएको "नक्कली विवाह" त होइन भनेर शंका गरिने डर हुन्छ। त्यसैले केही समय सँगै बसेपछि मात्र आवेदन दिनु राम्रो हुन्छ।
३. समय बाहेक पुरा गर्नुपर्ने ५ वटा मुख्य सर्तहरू
बस्ने समय कम भए पनि, अन्य कुराहरूमा भने कडाइका साथ जाँच गरिन्छ:
१) 素行が善良 (राम्रो आचरण) तपाईंको कुनै आपराधिक रेकर्ड नभएको हुनुपर्छ। सानो लाग्ने "ट्राफिक नियम उल्लंघन" पनि यहाँ ठूलो समस्या बन्न सक्छ। धेरै पटक पार्किङ जरिवाना वा स्पिडिङमा पर्नुभएको छ भने तपाईंले जापानको कानुन नमानेको मानिन्छ र 帰化申請 不許可 हुन सक्छ।
行政書士 को विशेष जानकारी! के तपाईँको "素行善良要件" सुरक्षित छ? 永住者 र भिसा आवेदनमा जान्नै पर्ने कुराहरू!
२) सरकारी दायित्व पुरा गरेको (税金・年金・保険) यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो। 住民税 र 所得税 जस्ता करहरूका साथै 国民年金 वा 厚生年金 समयमै तिरेको हुनुपर्छ। यदि तपाईं कम्पनीमा काम गर्नुहुन्छ र तलबबाटै काटिन्छ भने समस्या भएन। तर यदि तपाईं व्यवसाय गर्नुहुन्छ, फ्रीलान्स हुनुहुन्छ वा 配偶者の扶養 मा हुनुहुन्छ भने, आफ्नो भुक्तानीको अवस्था राम्रोसँग चेक गर्नुहोस्।
३) आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर (生計要件) "म काम गर्दिनँ, श्रीमान्/श्रीमतीको कमाइमा बस्छु, के मलाई नागरिकता मिल्छ?" भनेर धेरैले सोध्नुहुन्छ। यदि तपाईंको परिवारको कुल आम्दानी राम्रो छ र जीविकोपार्जनमा समस्या छैन भने तपाईंले नागरिकता पाउन सक्नुहुन्छ।
४) जापानी भाषाको क्षमता जापानमा बस्नका लागि आधारभूत जापानी भाषा (लगभग प्राथमिक विद्यालय स्तरको लेखपढ वा 日本語能力試験 N3/N4 स्तर) हुनुपर्छ। अन्तर्वार्तामा जापानी भाषामा कुराकानी गर्न सक्ने क्षमतालाई मुख्य मानिन्छ।
५) जापानको संविधान (憲法) पालना गर्ने जापान सरकारको विरुद्धमा हिंसा गर्ने वा आतंककारी समूहसँग सम्बन्ध भएको हुनुहुँदैन।
४. 帰化申請 सम्बन्धी केही प्रश्नोत्तरहरू
प्रश्न १: 帰化申請 प्रक्रिया चलिरहेको बेला विदेश जान मिल्छ?
उत्तर: मिल्छ, तर धेरै लामो समय (१ महिनाभन्दा बढी) बाहिर बस्दा समस्या हुन सक्छ। 帰化申請 ले तपाईं "जापानमै सधैं बस्न चाहनुहुन्छ" भन्ने कुरा हेर्ने हुनाले धेरै समय बाहिर बस्दा नराम्रो असर पर्न सक्छ। विदेश जानुअघि 法務局 का कर्मचारीलाई जानकारी दिनु राम्रो हुन्छ।
प्रश्न २: यदि श्रीमान्/श्रीमतीसँग छुट्टै बसेको वा सम्बन्ध खराब छ भने के हुन्छ?
उत्तर: यदि तपाईं जापानीको पति/पत्नी भएको नाताले पाउने सर्त (簡易帰化) प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने, सम्बन्ध बिग्रिएको वा छुट्टै बसेको अवस्थामा त्यो सुविधा पाइँदैन। साथै, खराब आचरण (素行が善良でない) मानिने हुनाले प्रक्रिया झन् गाह्रो हुन्छ। परिवारसँगको राम्रो सम्बन्ध नै नागरिकता पाउने सजिलो बाटो हो।
प्रश्न ३: जापानी नागरिकता लिएपछि मेरो देशको नागरिकता के हुन्छ?
उत्तर: जापानले दुईवटा नागरिकता राख्न दिँदैन। त्यसैले जापानी नागरिकता पाएपछि तपाईंले आफ्नो देशको नागरिकता त्याग्नुपर्ने हुन्छ। यसका लागि आफ्नो देशको दूतावासमा बुझ्नु आवश्यक छ।
५. अन्त्यमा
帰化申請 का लागि सयौं कागजपत्रहरू जम्मा गर्नुपर्ने हुन्छ, जुन एक्लै गर्न निकै गाह्रो काम हो। एक पटक 不許可 (अस्वीकृत) भयो भने त्यसको रेकर्ड रहने हुनाले अर्को पटक झन् गाह्रो हुन्छ।
यदि तपाईं "म योग्य छु कि छैन?" वा "मेरो प्रक्रिया कसरी सुरु गर्ने?" भनेर चिन्तित हुनुहुन्छ भने, भिसा र नागरिकता सम्बन्धी विज्ञ 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्।
