जापानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र भविष्यमा पनि यहाँ नै स्थायी रूपमा बस्न चाहने विदेशीहरूका लागि 「永住者」 को 「在留資格」 (जसलाई सामान्य भाषामा 「永住権」 भनिन्छ) प्राप्त गर्नु एउटा ठूलो लक्ष्य हो।
तर, 「出入国在留管理庁」 (「入管庁」) ले 「永住者」 अनुमति दिने सम्बन्धी निर्देशिकालाई अझ कडा बनाउने तयारी गरिरहेको छ। विशेष गरी 「年金」 र 「年収」 (वार्षिक आम्दानी) सँग सम्बन्धित मूल्याङ्कनका मापदण्डहरूलाई पहिलेभन्दा अझ बढी कडा रूपमा हेर्न थालिएको छ।
"के मैले 「永住権」 पाउन सकूँला त?", "वास्तवमा के-के कुरा परिमार्जन हुँदैछन्?" भनेर धेरैजना चिन्तित हुनुहुन्छ होला।
यस लेखमा, जापानको भिसा तथा 「在留資格」 सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 ले 「永住権」 मूल्याङ्कनमा आएको पछिल्लो कडाइ र आवेदन दिनुअघि अनिवार्य रूपमा थाहा पाउनुपर्ने मुख्य बिन्दुहरूलाई सरल भाषामा व्याख्या गर्नुभएको छ।
१. 「永住者」 को मूल्याङ्कन किन कडा बनाइँदैछ?
जापानको कानून (प्रवासन नियन्त्रण तथा शरणार्थी मान्यता ऐन) अनुसार 「永住者」 को अनुमति पाउनका लागि निम्न ३ वटा मुख्य शर्तहरू तोकिएका छन्:
-
「素行が善良」 (जापानको कानून पालना गरेको र अनुशासित जीवन बिताएको हुनुपर्ने)
-
आत्मनिर्भर भई जीवनयापन गर्न सक्ने सम्पत्ति वा सीप हुनुपर्ने (कसैको सहायताबिना जीवन चलाउन सक्ने स्थिर 「年収」 वा सम्पत्ति हुनुपर्ने)
-
उक्त व्यक्तिको स्थायी बसोबास जापानको राष्ट्रिय हितअनुकूल हुनुपर्ने (कर तथा सामाजिक सुरक्षा भत्ता समयमै तिरेर जापानी समाजमा योगदान पुर्याएको हुनुपर्ने)
यसपटकको नयाँ निर्देशिकाको मस्यौदामा विशेष गरी दोस्रो शर्त 「年収」 (आर्थिक आत्मनिर्भरता) र तेस्रो शर्त राष्ट्रिय हित (कर तथा 「年金」 जस्ता सामाजिक दायित्व) सँग सम्बन्धित मापदण्डलाई अझ कडा बनाउने नीति लिइएको छ।
जापानमा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको संख्या वृद्धि भइरहेको पृष्ठभूमिमा, कर, 「年金」, र 「健康保険」 जस्ता सामाजिक सुरक्षा शुल्कहरू सही रूपमा बुझाइएको छ वा छैन भन्ने निष्पक्षता कायम गर्न र जापानको सामाजिक सुरक्षा प्रणालीलाई दिगो बनाउन सरकारले यो कदम चालेको हो।
२. नयाँ मापदण्डमा ध्यान दिनुपर्ने दुई मुख्य कुरा: 「年金」 र 「年収」
यसपटकको परिमार्जनमा सबैभन्दा बढी ध्यान खिचिएका दुई कुरा हुन्: "जापानी परिवारको औसतभन्दा बढी 「年収」" र "भविष्यमा पाइने सम्भावित 「年金」 को रकम (३० वर्षसम्म 「厚生年金」 मा आबद्ध भएबराबरको स्तर)"।
① 「年収」 को शर्तमा कडाइ
पहिले 「永住権」 आवेदन दिँदा (आश्रित परिवार नभएको अवस्थामा) 「年収」 ३० लाख येन वा सोभन्दा बढी हुनुलाई एउटा आधार मानिन्थ्यो। तर अबका दिनमा जापानी परिवारको औसत वार्षिक आम्दानी (लगभग ४५ लाख येनको हाराहारी) लाई ध्यानमा राख्दै अझ बढी स्थिरताको माग गर्ने ट्रेन्ड बढेको छ।
यदि परिवारमा आश्रित सदस्य (दम्पती वा छोराछोरी) थपिँदै गएमा, आवश्यक पर्ने 「年収」 को सीमा पनि माथि जान्छ। केवल अस्थायी रूपमा धेरै कमाएर मात्र पुग्दैन, "भविष्यमा पनि निरन्तर रूपमा उक्त आम्दानी कायम राख्न सकिन्छ कि सकिँदैन" भन्ने कुरालाई कडाइका साथ हेरिन्छ।
② 「年金」 र सामाजिक सुरक्षामा आबद्धता तथा भुक्तानीको रेकर्ड
पहिलेका वर्षहरूमा "पछिल्ला केही वर्षको 「年金」 र 「健康保険」 तोकिएको समयभित्र तिरिएको छ कि छैन" भन्ने मात्र हेरिन्थ्यो। तर नयाँ नीतिअनुसार "लामो समयसम्म 「厚生年金」 मा आबद्ध भई भविष्यमा पाइने 「年金」 को रकम तोकिएको स्तर (३० वर्ष 「厚生年金」 मा बसेबराबर) पुग्छ कि पुग्दैन" भन्ने दीर्घकालीन जीवनको आधारलाई पनि ध्यानमा राखिनेछ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा: आम्दानीसँग सम्बन्धित केही मापदण्डहरू आवेदन दिएको समयअनुसार पहिले नै मूल्याङ्कनमा लागू भइसकेका हुन सक्छन्। त्यसैले "अर्को वर्ष आवेदन दिन्छु" भन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने पनि अहिले नै तयारी र कागजात जाँच सुरु गर्नुपर्छ।
३. आवेदन दिनुअघि अनिवार्य रूपमा जाँच्नुपर्ने नियम: कर र सामाजिक सुरक्षा
「永住権」 को मूल्याङ्कन गर्दा 「入管庁」 ले सबैभन्दा कडा रूपमा जाँच्ने कुरा भनेको "भुक्तानीको समयसीमा पालना गरिएको छ कि छैन (समयमै भुक्तानी)" भन्ने हो।
तपाईंको 「年収」 जतिसुकै धेरै भए तापनि, कर, 「国民年金」 वा 「健康保険」 को भुक्तानी "एक दिन मात्र पनि ढिलो भएको रेकर्ड छ भने", 「永住権」 अस्वीकृत (不許可) हुने जोखिम अत्यधिक उच्च हुन्छ।
-
कम्पनी कर्मचारी (जो 「健康保険」 र 「厚生年金」 मा हुनुहुन्छ) सामान्यतया तलबबाटै आफैँ काटिने भएकाले कम्पनीले सही प्रक्रिया पूरा गरेको छ भने ठूलो समस्या हुँदैन। तर, यदि विगतमा कम्पनी फेरेको (転職) समयमा केही समयका लागि 「国民年金」 वा 「国民健康保険」 मा सर्नुभएको थियो भने, उक्त अवधिमा भुक्तानी छुट Flush वा ढिलाइ भएको थियो कि थिएन भनेर राम्ररी जाँच गर्नुपर्छ।
-
व्यक्तिगत व्यवसायी, कम्पनी सञ्चालक तथा फ्रिलान्सरहरू बैंक, कन्भिनियन्स स्टोर वा बैंक खाताबाट आफैँ भुक्तानी गर्नुपर्ने भएकाले भुक्तानीको म्याद नाघेको रेकर्ड नरहोस् भनी विशेष ध्यान दिनुपर्छ। अनिवार्य रूपमा बैंक खाताबाटै स्वचालित रूपमा काटिने (口座振替) व्यवस्था मिलाउन सुझाव दिइन्छ।
४. विशेषज्ञको सुझाव: 「永住権」 प्राप्तिका लागि अहिलेदेखि नै गर्न सकिने उपायहरू
मापदण्ड कडा हुँदैमा सबै विदेशीहरूले 「永住権」 पाउँदै पाउँदैनन् भन्ने होइन। सही जानकारी राखेर पहिले नै तयारी पूरा गरेमा अनुमति पाउने सम्भावनालाई धेरै बढाउन सकिन्छ।
-
आफ्नो 「年収」 र आश्रित सदस्य (Depended) को सन्तुलन मिलाउने कर घटाउने (節税) उद्देश्यले आफ्नो देशमा रहेका आमाबुबा वा आफन्तलाई सजिलै Depended मा राख्ने गरिन्छ। तर, यसले गर्दा कर त घट्छ, तर 「永住権」 को मूल्याङ्कनमा "प्रतिव्यक्ति वास्तविक आम्दानी कम छ" भन्ने ठहर भई नकारात्मक असर पर्न सक्छ।
-
「年金」 को रेकर्ड र 「納税証明書」 पहिले नै निकालेर जाँच्ने 「ねんきん定期便」, 「年金ネット」, तथा वडा कार्यालय (City Hall) बाट पाइने 「課税証明書」 र 「納税証明書」 आफैँले हेरेर कुनै भुक्तानी बाँकी वा ढिलाइ भएको छ कि छैन चेक गर्नुहोस्।
-
कम्पनी फेर्ने (転職) समयमा ध्यान दिने 「永住権」 आवेदन दिनुअघि तुरुन्तै कम्पनी फेर्नुभयो भने, 「入管庁」 ले "आम्दानीको निरन्तरता र स्थिरता" अझै पुष्टि भइनसकेको मान्न सक्छ। कम्पनी फेरेपछि कम्तीमा १ देखि २ वर्ष काम गरेर स्थिति स्थिर भएपछि मात्र आवेदन दिनु उपयुक्त हुन्छ।
५. धेरै सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
विदेशी साथीहरूले बारम्बार सोध्ने ३ वटा मुख्य प्रश्नका उत्तरहरू यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ:
Q1. विगतमा भुलबस कर वा 「年金」 तिर्न अलिकति ढिला भएको थियो। के अब मैले 「永住権」 पाउँदै पाउँदिनँ त?
A. तुरुन्तै आशा मार्नु पर्दैन, तर केही समय पर्खेर रेकर्ड सुधार्नुपर्छ। यदि भुक्तानीको म्याद नाघेको रेकर्ड छ र त्यसको तुरुन्तै पछि आवेदन दिनुभयो भने अस्वीकृत हुने सम्भावना धेरै हुन्छ। तर, त्यसपछिका केही वर्षहरूमा (लगभग २ देखि ३ वर्ष वा सोभन्दा बढी) एकपटक पनि ढिलो नगरी समयमै निरन्तर भुक्तानी गरेको राम्रो रेकर्ड बनाएर पुनः आवेदन दिएमा अनुमति पाउने बाटो खुल्छ।
Q2. म कम्पनीमा कार्यरत छु (技人国 भिसा), मेरो 「年収」 कति भयो भने सुरक्षित मानिन्छ?
A. एकल (Single) व्यक्तिको हकमा 「年収」 ४० लाख देखि ४५ लाख येन वा सोभन्दा बढी हुनु सुरक्षित मानिन्छ। यदि आश्रित परिवार (श्रीमती/श्रीमान् वा छोराछोरी) हुनुहुन्छ भने, प्रतिआश्रित सदस्य थप ७ लाख देखि ८ लाख येन आम्दानी बढेको हुनुपर्छ। साथै, केवल 「年収」 मात्र नभई तपाईंको कम्पनीको स्थिरता, काम गरेको वर्ष र भविष्यमा तलब बढ्ने सम्भावनालाई पनि समग्र रूपमा हेरिन्छ।
Q3. नयाँ निर्देशिका पूर्ण रूपमा लागू हुनुअघि नै आवेदन दिएमा पुराना मापदण्डअनुसार नै जाँच गरिन्छ?
A. नियम लागू हुने समयसीमामा भर पर्छ, तर "जित्दो छिटो तयारी गरेर आवेदन दिनु" नै उत्तम उपाय हो। 「入管庁」 को सूचनाअनुसार, केही नियमहरू बिस्तारै लागू गरिए तापनि आम्दानीसम्बन्धी मापदण्डहरू घोषणा भएलगत्तै लागू हुने सम्भावना रहन्छ। यदि तपाईंको शर्तहरू पुगेका छन् भने, छिटोभन्दा छिटो विशेषज्ञको परामर्श लिएर कागजात तयार गरी आवेदन दिनु नै सबैभन्दा सुरक्षित हुन्छ।
६. निष्कर्ष: पूर्वतयारी नै 「永住権」 सफलताको साँचो हो
「入管庁」 को नयाँ परिमार्जन नीतिबाट के स्पष्ट हुन्छ भने, जापान सरकारले "कर र 「年金」 समयमै तिर्ने तथा स्थिर आम्दानी भई आत्मनिर्भर रूपमा बस्न सक्ने विदेशीहरूलाई मात्र" 「永住権」 दिने नीति स्पष्ट रूपमा लिएको छ।
मापदण्डहरू कडा हुँदै गएको यस अवस्थामा, आफैँ अन्दाजको भरमा आवेदन दिएर नतिजा बिग्रने (不許可 हुने) जोखिम लिनु उचित हुँदैन। आफ्नो वर्तमान स्थिति (「年収」, 「年金」 को इतिहास, जापान बसोबासको अवधि आदि) के-कस्तो छ भनेर दोधारमा हुनुहुन्छ भने, आवेदन दिनुअघि भिसा विशेषज्ञ 行政書士 सँग परामर्श लिनुहुन सिफारिस गरिन्छ।
