ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားများအားလုံး မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (VISA) ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေကို အထူးပြုဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
"မေ့လျော့ပြီး ဗီဇာသက်တမ်းကုန်သွားလို့ အိုဗာစတေး (Overstay) ဖြစ်နေတယ်"၊ "အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဗီဇာဆက်တိုးလို့မရတော့ပေမဲ့ နေရပ်ကိုပြန်ဖို့ အခက်အခဲရှိနေတယ်" စတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေရှိနေသူတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ မူလအားဖြင့်တော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စည်းကမ်းကိုမလိုက်နာနိုင်ရင် မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ရမှာဖြစ်ပေမဲ့၊ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေနဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး တရားရေးဝန်ကြီးက အထူးကိစ္စရပ်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့်ပြုတဲ့ စနစ်တစ်ခုရှိပါတယ်။
အဲဒါကတော့ "在留特別許可" (နေထိုင်ခွင့် အထူးခွင့်ပြုချက်) ပဲဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လကစပြီး ဥပဒေသစ်တွေ ပြောင်းလဲသွားတာကြောင့် ဒီစနစ်မှာလည်း ပြောင်းလဲမှုတချို့ရှိလာပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ "在留特別許可" ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ လျှောက်ထားနိုင်သလဲဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးရဲ့ အမြင်နဲ့ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ 在留特別許可 ဆိုတာ ဘာလဲ။ (အထူးကုစားခွင့်စနစ်)
ပုံမှန်အားဖြင့် ဗီဇာသက်တမ်းကုန်ဆုံးတာ ဒါမှမဟုတ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်မိတာမျိုးရှိရင် "ပြည်နှင်ဒဏ် (Force Return)" ပေးဖို့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ စတင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်မှာ မိသားစုရှိနေတာ ဒါမှမဟုတ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်တွေကြောင့် မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ဖို့ တကယ်ပဲ အခက်အခဲရှိနေတယ်ဆိုရင် တရားရေးဝန်ကြီးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ "ဂျပန်မှာ အထူးနေထိုင်ခွင့်ပြုပါတယ်" ဆိုတဲ့ ခွင့်ပြုချက် ထွက်လာတတ်ပါတယ်။
အဓိကအချက်ကတော့ ဒါဟာ "အထူး" ခွင့်ပြုချက်ဖြစ်ပြီး လူတိုင်းရပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အခွင့်အရေးမျိုး မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို သတိပြုရပါမယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှု အရင်ကတော့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (Nyukan) မှာ ထိန်းသိမ်းခံရတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင်သွားရောက် အဖမ်းခံရပြီးတဲ့နောက် "လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း" ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စောင့်ရုံပဲရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့ကစပြီး အသက်ဝင်တဲ့ ဥပဒေသစ်အရ မိမိကိုယ်တိုင်က "在留特別許可 ပေးပါ" လို့ တိုက်ရိုက်လျှောက်ထားနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ "ဂျပန်ကနေ ထွက်ခွာသွားပါ" ဆိုတဲ့ အမိန့်စာ (退去強制令書) ထွက်ပြီးသားသူတွေကတော့ ဒီလျှောက်လွှာကို လျှောက်ထားလို့မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် အချိန်ကာလ (Timing) ဟာ အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။
၂။ ဘယ်လိုလူမျိုးတွေ ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ အခွင့်အလမ်းများသလဲ။ (အပြုသဘောဆောင်သောအချက်များ)
လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက် (Guideline) အရ အောက်ပါအခြေအနေတွေရှိရင် ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ ပိုပြီးနီးစပ်နိုင်ပါတယ်။
-
ဂျပန်လူမျိုး အိမ်ထောင်ဖက် သို့မဟုတ် သားသမီးရှိသူများ - ဂျပန်မှာ မိသားစုနဲ့အတူ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် နေထိုင်နေတာကို အလေးအနက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "ကလေးတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွား" ကို အဓိကထားပါတယ်။ ဥပမာ - ဂျပန်မှာမွေးပြီး ဂျပန်မှာပဲကြီးပြင်းကာ ဂျပန်စကားတစ်မျိုးတည်းပဲ တတ်တဲ့ကလေးတွေရှိရင် ကလေးရဲ့ပညာရေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းပေးဖို့ မိဘတွေကို နေထိုင်ခွင့်ပြုတဲ့ အခြေအနေတွေ ပိုများလာပါတယ်။
-
ဂျပန်မှာ ကြာရှည်နေထိုင်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတဖြစ်သူများ - ကြာရှည်နေထိုင်ရုံတင်မကဘဲ ကျောင်း၊ ရပ်ကွက်အသင်းအဖွဲ့တွေမှာ ပါဝင်တာမျိုးနဲ့ ဂျပန်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေးရှိတာကလည်း အမှတ်ကောင်းရစေပါတယ်။
-
လူကုန်ကူးခံရသူများ - မိမိဆန္ဒမပါဘဲ ခိုင်းစေခံရတာ ဒါမှမဟုတ် ချုပ်ကိုင်ခံထားရသူတွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တဲ့အနေနဲ့ ခွင့်ပြုချက်ပေးဖို့ စဉ်းစားပေးပါတယ်။
-
ဒုက္ခသည်များ သို့မဟုတ် ထိုသို့သော ကာကွယ်မှုလိုအပ်သူများ - မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ရင် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ပြန်လို့မရတဲ့ အခြေအနေတွေကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးပါတယ်။
၃။ ဘယ်လိုအချက်တွေက ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ ခက်ခဲစေသလဲ။ (အပျက်သဘောဆောင်သောအချက်များ)
တစ်ဖက်မှာလည်း ဂျပန်ရဲ့ စည်းကမ်းဥပဒေတွေကို တမင်ပေါ့ဆတယ်လို့ ယူဆခံရရင် ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။
-
ကြီးမားသော ပြစ်မှုမှတ်တမ်းရှိခြင်း - ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်ထက်ပိုပြီး ပြစ်ဒဏ်ကျခံဖူးသူများ၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် လူကုန်ကူးမှုနဲ့ ပတ်သက်သူတွေကို အခြေခံအားဖြင့် ခွင့်မပြုပါဘူး။
-
ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ နေထိုင်သည့်ကာလ အလွန်ရှည်ကြာခြင်း - "ကြာကြာနေတာ" က အပေါင်းလက္ခဏာဖြစ်နိုင်သလို တစ်ဖက်မှာလည်း "ဒါလောက်ကြာတဲ့အထိ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်နေခဲ့တယ်" ဆိုတဲ့ အနုတ်လက္ခဏာလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
-
ယခင်က ပြည်နှင်ဒဏ် ခံရဖူးခြင်း - အရင်ကလည်း အလားတူအမှားမျိုး လုပ်ဖူးတယ်ဆိုရင် နောင်တရခြင်းမရှိဘူးလို့ ယူဆခံရတတ်ပါတယ်။
၄။ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် သတိပြုရန်အချက်များ
စနစ်သစ်အရ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူ သို့မဟုတ် 監理措置 (ထိန်းသိမ်းမခံရဘဲ အပြင်မှာနေထိုင်ရင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို စောင့်ဆိုင်းနေသူ) များက လျှောက်ထားရမှာဖြစ်ပါတယ်။
၁။ လျှောက်လွှာနှင့် အထောက်အထားစာရွက်စာတမ်းများ ပြင်ဆင်ခြင်း - ဘာကြောင့် ဂျပန်မှာ ဆက်နေရမယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ (မိသားစုစာရင်း၊ ဆေးမှတ်တမ်း၊ ကလေးကျောင်းမှတ်တမ်း စသည်) ကို ပြင်ဆင်ရပါမယ်။ ၂။ စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း - တင်ပြထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေတင်မကဘဲ လက်ရှိနေထိုင်မှုပုံစံနဲ့ အကျင့်စာရိတ္တတွေကိုပါ အသေးစိတ် စစ်ဆေးခံရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၃။ တရားရေးဝန်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက် - နောက်ဆုံးမှာတော့ အထက်ပါအချက်တွေအားလုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်ပြီး ခွင့်ပြု၊ မပြုကို ဆုံးဖြတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။
၅။ ကျွမ်းကျင်သူမှ ပေးလိုသော အကြံပြုချက်
在留特別許可 ဟာ တစ်ကြိမ် ငြင်းပယ်ခံရပြီးရင် နောက်ထပ်အခွင့်အရေးရဖို့ အရမ်းခက်ခဲပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစကတည်းက မိမိရဲ့အခြေအနေကို သေချာနားလည်ပြီး ခိုင်လုံတဲ့ ရှင်းပြချက်တွေနဲ့ လျှောက်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
"အရင်သွားလိုက်မယ်၊ ဘာဖြစ်ဖြစ် အဆင်ပြေမှာပါ" လို့ တွေးပြီး ဘာပြင်ဆင်မှုမှမရှိဘဲ သွားတာက အရမ်းအန္တရာယ်များပါတယ်။ မသွားခင်မှာ မိမိမှာ ဘယ်လိုအားသာချက်တွေရှိသလဲ၊ ဘယ်လိုအားနည်းချက်တွေကို ပြန်ပြီး ခုခံရှင်းပြမလဲဆိုတာကို သေချာစဉ်းစားရပါမယ်။
အမေးအဖြေ (Q&A)
Q1: အိုဗာစတေးဖြစ်တာ ၁၀ နှစ်ကျော်ပြီ။ ကြာကြာနေရင် သေချာပေါက် ဗီဇာရမှာလား။
A1: စိတ်မကောင်းပေမဲ့ ကြာကြာနေရုံနဲ့ "သေချာပေါက်" ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ၁၀ နှစ်အတွင်းမှာ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ လက်ထပ်ထားတာ၊ ကလေးက ဂျပန်ကျောင်းတက်နေတာ၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပါဝင်တာမျိုးစတဲ့ "ဂျပန်မှာ ဆက်နေဖို့ အကြောင်းပြချက် ခိုင်ခိုင်လုံလုံ" ရှိရင်တော့ ရဖို့ အခွင့်အလမ်းများပါတယ်။
Q2: နေမကောင်းလို့ ဆေးကုသနေရတယ်၊ ဒါပေမဲ့ မိမိနိုင်ငံမှာ ဒီလိုကုသမှုမျိုး မရနိုင်ဘူး။ ဒါက အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နိုင်မလား။
A2: ဟုတ်ကဲ့၊ ဒါဟာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးကုသမှု ရပ်တန့်လိုက်ရင် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုးဆိုရင် နေထိုင်ခွင့်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆရာဝန်ရဲ့ ဆေးမှတ်တမ်းနဲ့ မိမိနိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အထောက်အထားတွေကို သေချာတင်ပြနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။
Q3: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (Nyukan) ကို ကိုယ်တိုင်သွားရင် ချက်ချင်းအဖမ်းခံရပြီး ပြန်ပို့ခံရမှာလား။
A3: စိုးရိမ်တာ သဘာဝကျပါတယ်။ အဖမ်းခံရနိုင်ခြေ လုံးဝမရှိဘူးလို့ ပြောလို့မရပေမဲ့ အခုနောက်ပိုင်းမှာ "監理措置" (ကြီးကြပ်မှုစနစ်) ဆိုတာရှိပါတယ်။ မိသားစု ဒါမှမဟုတ် ကူညီပေးမယ့်သူရှိရင် အပြင်မှာနေထိုင်ရင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို စောင့်ဆိုင်းခွင့်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မသွားခင်မှာ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ အရင်တိုင်ပင်ပြီး အချိန်ကိုက်ပြင်ဆင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
နိဂုံး
在留特別許可 ဆိုတာ သင့်ဘဝအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေသစ်အရ မိမိကိုယ်တိုင် လျှောက်ထားနိုင်ပြီဖြစ်တဲ့အတွက် မှန်ကန်တဲ့ ဗဟုသုတတွေနဲ့ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုပါတယ်။
တစ်ယောက်တည်း စိတ်မညစ်ပါနဲ့။ ဗီဇာအထူးပြု 行政書士 တွေနဲ့ စောစောစီးစီး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
