नमस्ते। म जापानमा विशेष गरी भिसा (在留資格) सम्बन्धी काम गर्ने एउटा 行政書士 हुँ।
के तपाईंलाई थाहा छ? जापानमा विदेशी नागरिकलाई काममा राख्दा एउटा अति नै महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ, जसलाई 「外国人雇用状況の届出」 भनिन्छ। धेरै व्यवसायी वा कर्मचारी प्रशासन (HR) हेर्ने व्यक्तिहरूलाई यो प्रक्रिया अलि झन्झटिलो जस्तो लाग्न सक्छ र "कतै रिपोर्ट गर्न बिर्सिने त होइन?" भन्ने डर पनि हुन सक्छ।
यस लेखमा, म कानुनी कठिन शब्दहरूलाई सरल बनाएर, कुन अवस्थामा, के कुरा र कहिलेसम्ममा रिपोर्ट गर्नुपर्छ भन्ने बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गर्नेछु। यसलाई सही रूपमा बुझेर ढुक्कसँग आफ्नो व्यवसाय सञ्चालन गर्नुहोस्।
१. 外国人雇用状況の届出 भनेको के हो?
सजिलो भाषामा भन्नुपर्दा, "नयाँ विदेशी कर्मचारीलाई काममा राख्दा" वा "विदेशी कर्मचारीले काम छोड्दा" ハローワーク मा जानकारी गराउनु नै यो रिपोर्टिङको मुख्य उद्देश्य हो।
यो नियम 「労働施策の推進並びに労働者の雇用の促進及び職業生活の安定等に関する法律」 नामक एउटा लामो नाम गरेको कानुनमा तोकिएको छ। जापानमा विदेशी नागरिकलाई काममा राख्ने सबै रोजगारदाताहरूका लागि यो अनिवार्य छ।
यो नियम किन बनाइएको हो त? सरकारले विदेशीहरूको रोजगारीको अवस्था बुझ्न सकोस्, जसले गर्दा कोही बेरोजगार भएमा पुनः रोजगारी पाउन सजिलो होस् र अवैध काम (不法就労) लाई रोक्न सकियोस् भन्ने यसको उद्देश्य हो।
२. कुन कुन विदेशी नागरिक यसको दायरामा पर्छन्?
आधारभूत रूपमा, जापानमा काम गर्ने "जापानी नागरिकता नभएका" सबै व्यक्तिहरू यसको दायरामा पर्छन्।
धेरैलाई लाग्न सक्छ, "के यो फुल-टाइम कर्मचारीका लागि मात्र हो?" तर त्यसो होइन। आरुबाइतो (Part-time) गर्नेहरू पनि यसमा पर्छन्। उदाहरणका लागि, तलका व्यक्तिहरू पनि समावेश छन्:
-
「技術・人文知識・国際業務」 जस्ता वर्किङ भिसामा काम गर्नेहरू।
-
「家族滞在」 भिसा भएका र अनुमति लिएर आरुबाइतो गर्नेहरू।
-
「留学」 भिसा भएका र हप्ताको २८ घण्टा भित्र काम गर्ने विद्यार्थीहरू।
-
「ワーキングホリデー」 वा 「特定活動」 (जस्तै: घरेलु कामदार) भिसामा भएकाहरू।
-
「経営・管理」 भिसामा व्यवसाय गर्नेहरू।
नोट: 特別永住者 (विशेष स्थायी बासिन्दा) वा 外交・公用 भिसा भएकाहरूले भने यो रिपोर्ट गर्नुपर्दैन।
३. के के रिपोर्ट गर्ने र कसरी गर्ने?
रिपोर्ट गर्दा सम्बन्धित व्यक्तिको 「在留カード」 मा लेखिएको विवरणहरू जस्ताको तस्तै भर्नुपर्छ।
【रिपोर्ट गर्नुपर्ने मुख्य कुराहरू】 १. नाम (Name) २. 在留資格 (भिसाको प्रकार) ३. 在留期間 (भिसाको म्याद) ४. जन्ममिति ५. लिङ्ग ६. राष्ट्रियता वा क्षेत्र ७. 資格外活動許可 को अवस्था (विद्यार्थी आदिको हकमा) ८. 在留カード番号 (कार्ड नम्बर) ९. कम्पनीको नाम र ठेगाना
【कसरी रिपोर्ट गर्ने?】 रिपोर्ट गर्ने तरिका उक्त कर्मचारी 「雇用保険」 (रोजगारी बीमा) मा आबद्ध हुने वा नहुने भन्ने कुरामा भर पर्छ।
-
雇用保険 मा आबद्ध हुने भएमा (फुल-टाइम आदि): 「雇用保険被保険者資格取得届」 बुझाउँदा त्यहाँ भएको कैफियत (remarks) कोलममा माथिका विवरणहरू भरे पुग्छ।
-
雇用保険 मा आबद्ध नहुने भएमा (हप्ताको २० घण्टा भन्दा कम काम गर्नेहरू): यसका लागि छुट्टै 「外国人雇用状況届出書（様式第3号）」 फारम भरेर ハローワーク मा बुझाउनुपर्छ।
अहिले 「ハローワークインターネットサービス」 मार्फत अनलाइनबाटै २४ घण्टा जुनसुकै बेला रिपोर्ट गर्न सकिन्छ। कार्यालय नै धाइरहनु नपर्ने हुनाले यो निकै सजिलो छ।
४. समयमै रिपोर्ट नगरे के हुन्छ?
रिपोर्ट गर्ने निश्चित समयसीमा हुन्छ:
-
雇用保険 मा आबद्ध हुने भएमा: काम सुरु गरेको अर्को महिनाको १० तारिखसम्म।
-
雇用保険 मा आबद्ध नहुने भएमा: काम सुरु गरेको वा काम छोडेको अर्को महिनाको अन्तिम दिनसम्म।
यदि यो रिपोर्ट गर्न बिर्सियो वा गलत विवरण दियो भने, कानुन बमोजिम ३ लाख येन सम्म जरिवाना हुन सक्छ। साथै, थाहै नपाई अवैध रूपमा बसिरहेका व्यक्तिलाई काममा राख्ने जोखिमबाट बच्न पनि सुरुको चेकजाँच निकै महत्त्वपूर्ण छ।
५. धेरैले सोध्ने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1. अन्तर्वार्ताको बेला 在留カード फोटोकपी गर्न मिल्छ?
A1. मिल्छ, कुनै समस्या छैन। बरु, अवैध रोजगारी रोक्नका लागि 'ओरिजिनल' कार्ड चेक गर्ने र दुवैतिरको फोटोकपी राख्ने सल्लाह दिइन्छ। यद्यपि, यो महत्वपूर्ण व्यक्तिगत जानकारी भएकोले यसलाई सुरक्षित रूपमा राख्नुपर्छ।
Q2. यदि 派遣社員 (डिस्प्याच कर्मचारी) राखिएको छ भने रिपोर्ट कसले गर्छ?
A2. 派遣元 (कर्मचारी पठाउने एजेन्सी) ले गर्छ। श्रम सम्झौता एजेन्सीसँग हुने भएकोले काम लगाउने कम्पनीले ハローワーク मा रिपोर्ट गरिरहनु पर्दैन। तर, काम गर्ने व्यक्तिसँग सही भिसा छ कि छैन भन्ने कुरामा भने सधैं सचेत रहनुपर्छ।
Q3. भिसा नवीकरण (Renewal) भएपछि फेरि रिपोर्ट गर्नुपर्छ?
A3. काम गरिरहेको बेला भिसा मात्र 'रिन्यू' भएको हो भने हरेक पटक रिपोर्ट गरिरहनु पर्दैन। तर, कर्मचारीले काम छोड्ने बेलामा भने नवीकरण गरिएको नयाँ विवरणसहित रिपोर्ट गर्नुपर्छ। त्यसैले कम्पनीमा कर्मचारीको नयाँ रेकर्ड सधैं अपडेट राख्नु राम्रो हुन्छ।
निष्कर्ष
नियम थाहा पाएपछि 「外国人雇用状況の届出」 त्यति गाह्रो प्रक्रिया होइन। तर पनि, 在留カード कसरी चेक गर्ने वा कुन फारम भर्ने भन्नेमा द्विविधा भएमा विशेषज्ञको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
कुनै विशेष अवस्था भएमा वा भिसा नवीकरणको समयमा केही अलमल भएमा, हामी विशेषज्ञ 行政書士 सँग परामर्श गर्न सक्नुहुन्छ। हामी तपाईंलाई कानुनी रूपमा सुरक्षित रहेर विदेशी कर्मचारीहरूसँग राम्रो वातावरणमा काम गर्न सहयोग गर्नेछौं।
