नमस्ते! म जापानमा भिसा र बसोबासको अनुमति सम्बन्धी प्रक्रियाहरू हेर्ने एक 行政書士 हुँ। जापानमा बसोबास गर्ने विदेशी नागरिकहरूबाट मलाई दिनहुँ भिसा सम्बन्धी थुप्रै जिज्ञासा र समस्याहरू आउने गर्छन्।
हाल जापानमा अंग्रेजी वा आफ्नो मातृभाषा सिकाउने "भाषा शिक्षक" को रूपमा धेरै विदेशीहरूले काम गरिरहनुभएको छ। तर, तपाईंले "कुन ठाउँमा पढाउनुहुन्छ" भन्ने कुराले तपाईंको भिसाको प्रकार पूर्ण रूपमा फरक पर्छ भन्ने कुरा थाहा पाउनुभएको छ?
"मैले पहिले स्कुलमा अंग्रेजी पढाएको थिएँ, त्यसैले निजी भाषा इन्स्टिच्युटमा काम सुरु गर्दा पनि केही फरक पर्दैन होला।" "मेरो भिसाको अवधि अझै बाँकी छ, त्यसैले काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन भए पनि खासै समस्या नहोला।"
यदि तपाईं यस्तो सोचमा हुनुहुन्छ भने, तपाईं नजान्दा नजान्दै कानुनी रूपमा 資格外活動 वा 不法就労 को भागीदार बन्न सक्नुहुन्छ। यसले भविष्यमा तपाईंको भिसा नवीकरण वा स्थायी बसोबास (永住) को आवेदनमा निकै गम्भीर असर पुर्याउने जोखिम हुन्छ।
यस लेखमा, जापानमा भाषा शिक्षकको रूपमा काम गरिरहेका सबैले अनिवार्य रूपमा बुझ्नै पर्ने 「教育」 भिसा र 「技術・人文知識・国際業務 (जसलाई छोटकरीमा 技人国 भनिन्छ)」 भिसा बीचको भिन्नता र काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन हुँदा गर्नुपर्ने सही प्रक्रियाबारे सरल भाषामा व्याख्या गर्नेछु।
1. भाषा शिक्षकसँग सम्बन्धित यी दुई भिसामा के भिन्नता छ?
जापानमा भाषा सिकाउने काम गर्दा मुख्य रूपमा दुई प्रकारका भिसाहरू हुन्छन्। यसको मुख्य भिन्नता तपाईंको "काम गर्ने ठाउँ" (रोजगारदाता वा पढाउने संस्था) मा निर्भर गर्दछ।
① 「教育」 भिसा
यो भिसा जापानको "औपचारिक शैक्षिक संस्थाहरू" मा पढाउनका लागि हो।
-
मुख्य काम गर्ने ठाउँहरू: प्राथमिक विद्यालय (小学校), निम्न माध्यमिक विद्यालय (中学校), उच्च माध्यमिक विद्यालय (高等学校), 중등교육학교 (中等教育学校), 特別支援学校, 専修学校, र 各種学校 (जस्तै सरकारबाट मान्यता प्राप्त इन्टरनेशनल स्कुलहरू)।
-
विशेष पद/काम: विद्यालयले सिधै नियुक्त गरेको भाषा शिक्षक वा ALT (असिस्टेन्ट ल्याङ्ग्वेज टिचर) आदि।
② 「技術・人文知識・国際業務 (技人国)」 भिसा
यो भिसा सामान्य निजी कम्पनी (民間企業) वा व्यक्तिगत ट्युसन सेन्टर (個人塾) हरूमा व्यावसायिक रूपमा भाषा सिकाउनका लागि हो।
-
मुख्य काम गर्ने ठाउँहरू: निजी भाषा इन्स्टिच्युटहरू (民間の英会話スクール), वयस्कहरूका लागि व्यावसायिक भाषा कक्षाहरू, कम्पनीहरू भित्र गरिने भाषा तालिम, वा फ्रेन्चाइजका रूपमा सञ्चालित भाषा कक्षाहरू।
-
विशेष पद/काम: निजी इन्स्टिच्युटका भाषा शिक्षक, बिजनेस अंग्रेजी प्रशिक्षक आदि।
【सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण बुँदा】 काम उस्तै "भाषा पढाउने" भए तापनि, यदि तपाईंको रोजगारदाता विद्यालय संस्था (学校法人) हो भने तपाईंको भिसा 教育 हुनुपर्छ र यदि त्यो निजी कम्पनीले चलाएको इन्स्टिच्युट हो भने 技人国 भिसा हुनुपर्छ। यी दुई कुरामा अलमलिनु नै पछि गएर ठूलो कानुनी समस्या निम्त्याउने मुख्य कारण बन्ने गर्छ।
2. झुक्किन सक्ने ठाउँ: सम्झौताको स्वरूप वा काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन हुँदा के हुन्छ?
कुरालाई स्पष्ट पार्न, एउटा वास्तविक उदाहरणको माध्यमबाट यसमा कस्तो समस्या आउन सक्छ भन्ने हेरौँ।
एकजना अस्ट्रेलियन नागरिकता भएका शिक्षक सुरुमा एउटा निजी कम्पनीले चलाएको भाषा इन्स्टिच्युटमा काम गर्नुहुन्थ्यो, त्यसैले उहाँसँग 技人国 भिसा थियो। पछि उहाँले एउटा किन्डरगार्टन (Kindergarten) मा पढाउने काम पाउनुभयो। त्यो किन्डरगार्टन 学校法人 द्वारा सञ्चालित भएको हुनाले उहाँले आफ्नो भिसालाई 教育 मा परिवर्तन गर्नुभयो।
यहाँसम्म सबै कुरा नियमसंगत र सही थियो। तर, त्यसपछि परिस्थिति बदलियो।
किन्डरगार्टनसँगको सिधै गरिएको सम्झौता समाप्त भयो र उहाँ एउटा नयाँ निजी भाषा इन्स्टिच्युट (जो संस्थागत रूपमा दर्ता भएको थियो) मा आबद्ध हुनुभयो। त्यसपछि त्यो निजी इन्स्टिच्युटले उहाँलाई "पहिलेकै किन्डरगार्टनसँग सम्झौता गरी हप्ताको केही घण्टा अतिरिक्त कक्षा लिन पठाउने" काम दियो। पढाउने विद्यार्थी तिनै किन्डरगार्टनका बालबालिका थिए, तर यहाँ एउटा ठूलो कानुनी पासो लुकेको थियो।
-
पहिलेको कामको स्वरूप: 学校法人 को किन्डरगार्टनसँग सिधै सम्झौता ＝ 教育 भिसा आवश्यक
-
अहिलेको कामको स्वरूप: निजी भाषा इन्स्टिच्युटसँग सम्झौता (इन्स्टिच्युटले किन्डरगार्टनको कोठा भाडामा लिएर कक्षा चलाएको) ＝ 技人国 भिसा आवश्यक
ती शिक्षकको अहिलेको मुख्य आम्दानीको स्रोत त्यो निजी इन्स्टिच्युटबाट आउने पारिश्रमिक हो। तर उहाँको साथमा भएको भिसा भने अझै पनि 教育 नै छ। यस्तो अवस्थामा निजी इन्स्टिच्युटमा काम गर्नु भिसाको दायरा बाहिरको काम (資格外活動) हुन जान्छ र यसलाई यसै छोडिदिएमा कानुनी रूपमा 不法就労 (अवैध काम) मानिन्छ।
यसरी, "पढाउने विषय (भाषा)" र "पढाउने ठाउँ (किन्डरगार्टनको कोठा)" उस्तै देखिए तापनि, "तपाईंले पैसा कसबाट पाइरहनुभएको छ (सम्झौता कोसँग छ)" र "त्यो संस्था कुन स्वरूपमा सञ्चालित छ" भन्ने कुराले भिसाको प्रकार निर्धारण गर्ने हुनाले निकै सचेत हुन आवश्यक छ।
3. ठाउँ परिवर्तन हुँदा गर्नुपर्ने प्रक्रिया (भिसा परिवर्तनका चरणहरू) काम गर्ने
यदि तपाईंको साथमा 教育 भिसा छ र तपाईंले नयाँ निजी भाषा इन्स्टिच्युट (民間企業) मा काम गर्ने निर्णय गर्नुभएको छ भने, काम सुरु गर्नु अगाडि नै अनिवार्य रूपमा 在留資格変更許可申請 (भिसा परिवर्तनको आवेदन) गर्नुपर्छ।
यसको प्रक्रिया र ध्यान दिनुपर्ने बुँदाहरू यस प्रकार छन्:
चरण ①: आवश्यक कागजातहरूको तयारी
तपाईंको आफ्नो व्यक्तिगत कागजातहरू (शैक्षिक योग्यता, कार्य अनुभवको प्रमाणपत्र आदि) का साथै नयाँ काम गर्ने ठाउँ (निजी इन्स्टिच्युट) बाट निम्न कागजातहरू लिनुपर्ने हुन्छ:
-
कम्पनीको आधिकारिक रोजगार सम्झौता पत्र (जसमा तलब र काम गर्ने समय स्पष्ट रूपमा खुलेको हुनुपर्छ)।
-
कम्पनीको 決算書 वा 登記事項証明書 (कम्पनी आर्थिक रूपमा स्थिर छ भनी प्रमाणित गर्न)।
-
कम्पनीको ब्रोसर वा वेबसाइटको कपी (कम्पनीको व्यवसाय स्पष्ट बुझाउन)।
-
申請理由書: यस पटकको रोजगारी परिवर्तनले गर्दा किन भिसा परिवर्तन गर्नुपरेको हो, अहिलेसम्मको अनुभव र अब गर्ने कामको विवरण खुलाएर लेखिएको पत्र (※ यो पत्र एकदमै महत्त्वपूर्ण हुन्छ)।
चरण ②: 出入国在留管理局 मा आवेदन दिने
नयाँ कार्यस्थलमा काम सुरु गर्नु भन्दा अगाडि, तपाईं बसोबास गर्ने क्षेत्र हेर्ने 出入国在留管理局 (入管) मा गई भिसा परिवर्तनको आवेदन दिनुपर्छ। ※ध्यान दिनुहोस्: नियमअनुसार, नयाँ भिसाको परिवर्तन अनुमति (変更許可) नआएसम्म तपाईंले नयाँ निजी इन्स्टिच्युटमा फुल-टाइम काम सुरु गर्न पाउनुहुन्न।
入管 ले चेक गर्ने मुख्य बुँदाहरू (आधिकारिक मापदण्ड)
出入国在留管理庁 ले तोकेको मापदण्ड (基準省令) अनुसार, 技人国 भिसा (अन्तर्राष्ट्रिय विधा) अन्तर्गत भाषा शिक्षकको रूपमा काम गर्दा मुख्य रूपमा निम्न बुँदाहरू कडा रूपमा हेरिन्छ:
-
शैक्षिक योग्यता वा कार्य अनुभवको सर्त: विश्वविद्यालय उत्तीर्ण गरेको (Bachelor's Degree वा सो सरह) हुनुपर्ने, वा सम्बन्धित काम (अनुवाद, दोभाषे, भाषा शिक्षण आदि) मा ३ वर्षभन्दा बढीको व्यावहारिक कार्य अनुभव भएको हुनुपर्ने।
-
पारिश्रमिकको सर्त: जापानी नागरिकले सोही काम गर्दा पाउने सरह वा सोभन्दा बढी तलब (पारिश्रमिक) तोकिएको हुनुपर्ने।
-
कम्पनीको स्थिरता र विश्वसनीयता: रोजगारदाता इन्स्टिच्युटको व्यावसायिक जग बलियो भएको र निरन्तर तलब खुवाउन सक्ने आर्थिक क्षमता भएको हुनुपर्ने।
4. विदेशी शिक्षकहरूले जान्नै पर्ने केही महत्त्वपूर्ण प्रश्नोत्तर (Q&A)
भिसाको विषयमा भाषा शिक्षकहरूबाट धेरै सोधिने र जान्नै पर्ने ३ वटा महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरूको उत्तर यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।
Q1. इन्टरनेशनल स्कुल (International School) मा पढाउँदा कुन भिसा चाहिन्छ?
A1. त्यो इन्टरनेशनल स्कुलले जापानको कानुन (学校教育法) बमोजिम "各種学校" आदिको रूपमा सरकारी मान्यता पाएको छ कि छैन भन्ने कुरामा यो भर पर्छ। यदि मान्यता प्राप्त विद्यालय हो भने 「教育」 भिसा चाहिन्छ। तर, यदि सरकारी मान्यता नपाएको डे-केयर सेन्टर वा निजी कम्पनीले विशुद्ध इन्स्टिच्युटको रूपमा चलाएको ठाउँ हो भने 「技術・人文知識・国際業務」 भिसा आवश्यक पर्दछ। संस्थाको नाममा “... International” लेखिएको भए तापनि कानुनी रूपमा त्यसको हैसियत के हो भन्ने कुरा पहिले नै बुझ्नुपर्छ।
Q2. मसँग 「教育」 भिसा छ। भिसाको अवधि अझै २ वर्ष बाँकी छ, तर म अर्को महिनादेखि निजी भाषा इन्स्टिच्युटमा जाँदैछु। भिसा सकिने बेलामा अर्को पटक नवीकरण गर्दा एकैचोटि प्रक्रिया गर्दा हुन्छ?
A2. हुन्न, त्यसो गर्न कडा रूपमा मनाही छ! नयाँ ठाउँमा काम सुरु गर्नु अगाडि नै अनिवार्य रूपमा 在留資格変更許可申請 गरेर अनुमति लिनुपर्छ। तपाईंको भिसाको अवधि बाँकी भए तापनि त्यो केवल 「教育」 सम्बन्धी काम गर्नका लागि दिइएको अवधि हो। अनुमति नलिई निजी इन्स्टिच्युटमा काम सुरु गरेमा, त्यही समयदेखि नै त्यो काम 不法就労 (अवैध काम) हुन जान्छ। साथै, काम परिवर्तन गरेको १४ दिनभित्र 入管 मा 契約機関に関する届出 (रोजगारदाता परिवर्तनको सूचना) बुझाउनु पर्ने कानुनी कर्तव्य पनि रहन्छ। त्यसैले प्रक्रिया पहिले नै गर्नुहोस्।
Q3. मसँग अंग्रेजी वा भाषा पढाउने विशेष योग्यताका प्रमाणपत्रहरू (जस्तै: CELTA, TEFL, TESOL आदि) छन्। यसले भिसाको समीक्षामा केही फाइदा पुर्याउँछ?
A3. हजुर, यसले तपाईंको आवेदनलाई बलियो बनाउन निकै ठूलो मद्दत गर्छ। 技人国 भिसाको अन्तर्राष्ट्रिय विधामा आवेदकको कार्य क्षमता र विशेषज्ञतालाई उच्च प्राथमिकता दिइन्छ। क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयद्वारा प्रमाणित CELTA, वा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त TEFL, TESOL जस्ता प्रमाणपत्रहरू हुनु भनेको तपाईं "उच्च स्तरको भाषा शिक्षण गराउन सक्ने दक्ष जनशक्ति हो" भन्ने कुराको बलियो प्रमाण हो। आवेदन दिने समयमा विश्वविद्यालयको प्रमाणपत्रका साथै यी प्रमाणपत्रहरूको कपी पनि 申請理由書 सँगै 入管 मा बुझाउनु भयो भने भिसा स्वीकृत हुने सम्भावना धेरै बढेर जान्छ।
5. निष्कर्ष: मनमा केही शङ्का वा डर भएमा विशेषज्ञको सल्लाह लिनुहोस्
जापानमा भाषा शिक्षकको रूपमा आफ्नो करियर अगाडि बढाउनु एक निकै राम्रो अवसर हो। साना बालबालिकादेखि लिएर व्यावसायिक मानिसहरू सम्म, थुप्रै जापानीहरूलाई तपाईंको ज्ञान र कक्षाको आवश्यकता छ।
तर, काम जति नै राम्रो भए तापनि भिसाको सानो गल्ती वा असावधानीले गर्दा जापानमा बस्न नमिल्ने जस्ता ठूला कानुनी समस्याहरू आइपर्न सक्छन्। "मेरो अहिलेको सम्झौता अनुसार कुन भिसा उपयुक्त होला?" "हामीले नयाँ कम्पनी खोलेर इन्स्टिच्युट सुरु गर्दैछौँ, विदेशी शिक्षकको भिसा कसरी व्यवस्थापन गर्ने होला?" यदि तपाईंको मनमा यस्ता कुनै पनि साना शङ्का वा चिन्ताहरू छन् भने, पछि ढिलो हुनु अगावै भिसा सम्बन्धी मामिलाका विज्ञ 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्।
हामी 出入国在留管理局 को पछिल्लो नियम र निर्देशनहरूको आधारमा तपाईंको करियर र जापानको जीवनलाई सुरक्षित राख्न सही कानुनी सल्लाह र पूर्ण सहयोग प्रदान गर्दछौँ। सही भिसा प्राप्त गरी ढुक्कसँग जापानमा आफ्नो शिक्षण सेवालाई अगाडि बढाउनुहोस्!
