"ချစ်ရသူက Overstay ဖြစ်နေတယ်"၊ "ဂျပန်မှာပဲအတူတူနေချင်ပေမယ့် ဘယ်ကနေ ဘယ်လိုစရမလဲမသိဘူး"
ဒီလိုမျိုး စိတ်ပူပန်နေရတဲ့ ပြဿနာတွေကို သင်တို့ရင်ဆိုင်နေရပါသလား။ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 (入管法) နဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေက အရမ်းရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "Overstay" (တရားမဝင်နေထိုင်ခြင်း) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်တာနဲ့ "ဂျပန်မှာတော့ ဘယ်တော့မှ ဆက်နေလို့မရတော့ဘူး"၊ "ချက်ချင်း ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရတော့မှာလား" ဆိုပြီး ကြောက်ရွံ့စိတ်၊ စိုးရိမ်စိတ်တွေနဲ့ ညအိပ်မပျော်တဲ့အထိ ဖြစ်နေရသူတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ်။
ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ တစ်ခုကို အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "Overstay ဖြစ်နေရင်တောင်မှ ဂျပန်မှာ လက်ထပ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက်ကတော့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်" ဆိုတဲ့အချက်ပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒါက "ချက်ချင်း ဂျပန်မှာ ပုံမှန်အတိုင်း လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခွင့်ရသွားမယ်" လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ လက်ထပ်ခြင်းဆိုတဲ့ ဥပဒေရေးရာ လုပ်ငန်းစဉ်နဲ့ ဂျပန်မှာနေထိုင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ 在留資格 (VISA) ဟာ လုံးဝမတူညီတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်လို့ပါ။
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ Overstay ဖြစ်နေတဲ့သူတွေ ဂျပန်မှာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် "在留特別許可" ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းအကြောင်းကို ဘာမှမဖုံးကွယ်ဘဲ အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ 婚姻届 (Konin-todoke) တင်လို့ရမလား? Overstay နဲ့ လက်ထပ်ခြင်းရဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှု အရင်ဦးဆုံး လက်ထပ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အကြောင်း ပြောပြပါမယ်။ မြို့နယ်ရုံးမှာ 婚姻届 တင်တဲ့အခါမှာ ဝန်ထမ်းက "လက်ရှိ 在留資格 က ဘာလဲ" လို့ မေးမြန်းတာမျိုး ရှိနိုင်ပေမယ့်၊ Overstay ဖြစ်နေရင်တောင်မှ 婚姻届 ကို လက်မခံဘူးဆိုတာမျိုးတော့ ယေဘုယျအားဖြင့် မရှိပါဘူး။
ဂျပန်ဥပဒေအရ လက်ထပ်ခြင်းအတွက် လိုအပ်ချက်တွေ (တစ်ကိုယ်ရေဖြစ်ခြင်း၊ အသက်ပြည့်ခြင်း စသည်) ကို ပြည့်မီနေမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံသားဖြစ်စေ၊ နေထိုင်မှုအခြေအနေ ဘယ်လိုပဲဖြစ်စေ၊ လင်မယားအဖြစ် မှတ်ပုံတင်လို့ ရပါတယ်။ မြို့နယ်ရုံးဆိုတာ "လက်ထပ်ခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်အလက်ကို မှတ်တမ်းတင်တဲ့ နေရာသာ ဖြစ်ပြီး 出入国管理 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး) ကို စစ်ဆေးတဲ့နေရာ မဟုတ်လို့ပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာကနေစပြီးတော့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ 婚姻届 လက်ခံလိုက်ပြီး 戸籍上 (မိသားစုမှတ်တမ်း) မှာ လင်မယားအဖြစ် ဖော်ပြခံရတယ်ဆိုရင်တောင်မှ အဲဒီအချက်တစ်ခုတည်းနဲ့တင် ပါတနာက ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့်ရသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့ ဒါကမှ အစစ်အမှန် "တိုက်ပွဲ" ရဲ့ အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ "自主出頭" (Jishu Shutto) ဆိုတဲ့ ကြီးမားတဲ့ အတားအဆီး Overstay ဖြစ်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်က ဂျပန်မှာ တရားဝင်နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် နောက်ဆုံးမှာ "日本人の配偶者等" (ဂျပန်နိုင်ငံသားရဲ့ အိမ်ထောင်ဖက်စသည်) ဆိုတဲ့ 在留資格 ကို ရရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ Overstay ဖြစ်နေတဲ့သူက ရုတ်တရက်ကြီး ဒီ資格 ကို လျှောက်ထားလို့ မရပါဘူး။
မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမှာက 入国管理局 (Nyukoku Kanrikyoku) ဆီကို သွားရောက်ပြီး "自主出頭" ပြုလုပ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါက မိမိကိုယ်တိုင်က "ကျွန်တော်/ကျွန်မ Overstay ဖြစ်နေပါတယ်" လို့ ဝန်ခံပြီး သတင်းပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါ။ ဒါကို ဖတ်နေတဲ့သူ အတော်များများက "出頭 သွားလိုက်ရင် ချက်ချင်းဖမ်းဆီးခံရပြီး လေယာဉ်ပေါ် တင်ပို့ခံရမှာလား" လို့ စိုးရိမ်နေကြမှာပါ။
ဥပဒေအရဆိုရင်တော့ 退去強制手続 (ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း) ရဲ့ ပစ်မှတ်တော့ ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနေရာမှာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလုံး ပိတ်သွားပြီလို့တော့ မဆိုလိုပါဘူး။ ဂျပန်နိုင်ငံသား အိမ်ထောင်ဖက်ရှိနေပြီး "ဂျပန်မှာ လင်မယားအဖြစ် အတူနေထိုင်ဖို့ လိုအပ်တယ်" ဆိုတဲ့ တရားမျှတတဲ့ အကြောင်းပြချက် ရှိမယ်ဆိုရင် 法務大臣 (ဂျပန်တရားရေးဝန်ကြီး) ကနေတစ်ဆင့် ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့်ကို အထူးခွင့်ပြုပေးတာမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒါကို "在留特別許可" လို့ ခေါ်ပါတယ်။
၃။ "在留特別許可" ဆိုတာ ဘာလဲ? 在留特別許可 ဆိုတာ ဥပဒေမှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ "အချက်အလက်ပြည့်စုံရင် ရကိုရရမယ်" ဆိုတဲ့ အခွင့်အရေးမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ 法務大臣 ရဲ့ "裁量権" (ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်/အမြင်သဘောထား) အပေါ်မှာပဲ မူတည်ပြီး ခွင့်ပြုပေးတဲ့ ကယ်တင်ရေးနည်းလမ်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
入国管理局 က အောက်ပါအချက်တွေကို အလုံးစုံ ခြုံငုံပြီး စစ်ဆေးပါတယ်။
-
လက်ထပ်ခြင်းက အစစ်အမှန် ဟုတ်/မဟုတ် (အတုအယောင်မဟုတ်ကြောင်း)
-
ဂျပန်မှာ လင်မယားအဖြစ် အတူနေထိုင်ဖို့ စီးပွားရေးအရ အခြေခံ ခိုင်မာမှုရှိ/မရှိ
-
အတိတ်မှာ ပြစ်မှုကြီးကြီးမားမား ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း ရှိ/မရှိ
-
နောင်တရခြင်း ရှိ/မရှိ
အထူးသဖြင့် "လင်မယားအဖြစ် အစစ်အမှန်ဖြစ်ခြင်း" ကို အလေးပေး စစ်ဆေးပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းပေါ်မှာ လက်ထပ်ထားရုံတင်မကဘဲ၊ ပုံမှန် အဆက်အသွယ်ရှိခြင်း၊ အတူတူနေထိုင်ခဲ့တဲ့ ကာလ၊ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး စသဖြင့် သက်သေအထောက်အထားတွေကို အသေးစိတ် စုစည်းတင်ပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၄။ မေ့ထားလို့မရတဲ့ "၅ နှစ်တာ ဂျပန်နိုင်ငံထဲ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ အန္တရာယ် 在留特別許可 ကို လျှောက်ထားပေမယ့်လည်း ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ ခွင့်မပြုတဲ့ ကိစ္စတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ခွင့်မပြုတဲ့အခါမှာတော့ အခြေခံအားဖြင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြီး နောက်ထပ် ၅ နှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံထဲကို ဝင်ရောက်လို့ ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
"ဂျပန်ကနေ တစ်ခေါက်ထွက်လိုက်ပြီးမှ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ ပြန်လုပ်ပြီး ပြန်ဝင်လာရင် မရဘူးလား" လို့ တွေးမိတဲ့သူတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြီးပြီဆိုရင် နောက်တစ်ခါ ပြန်ဝင်ဖို့အတွက် အခက်အခဲက အလွန်တရာ ကြီးမားသွားပါပြီ။ ပြီးတော့ တစ်ခါ ပြည်ပထွက်လိုက်ပြီဆိုရင် လင်မယား နှစ်ယောက် ဝေးကွာသွားမယ့် ကာလ ကြာရှည်သွားရုံသာမက၊ နောက်ပိုင်း စစ်ဆေးမှုတွေမှာလည်း အဆိုးဘက်ကို သက်ရောက်မှု များပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့လို့ ပထမဆုံးအကြိမ် "出頭" နဲ့ "လျှောက်ထားမှု" အတွက် ပြင်ဆင်မှုတွေက ဘဝကို အဆုံးအဖြတ် ပေးတယ်လို့ ပြောရင် အبالကြီး မဟုတ်ပါဘူး။
【Q&A】 မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ
Q1. 出頭 သွားလိုက်ရင် အဲဒီနေရာမှာတင် ထောင်ထဲရောက်သွားမှာလား?
A. အတော်များများ အကြောက်ဆုံးအချက်ဖြစ်ပေမယ့်၊ ချက်ချင်းဆိုသလို လူကို ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ရမယ်လို့တော့ မဆိုလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကိစ္စရပ်အပေါ်မူတည်ပြီး ချုပ်နှောင်ခံရနိုင်ခြေ (収容) လည်း သုညတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်လို ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ထားသလဲ၊ ဘယ်လိုသက်သေအထောက်အထားတွေ ယူသွားသလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ စိုးရိမ်စိတ်တွေနဲ့ တစ်ယောက်တည်း的出頭 မလုပ်ပါနဲ့။ အရင်ဆုံး ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု (Simulation) လုပ်ထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။
Q2. "အတုအယောင်လက်ထပ်ခြင်း" (偽装結婚) လို့ သံသယဝင်မှာ စိုးရိမ်ပါတယ်။ ဘယ်လို သက်သေပြရမလဲ?
A. Overstay ဖြစ်နေတဲ့သူနဲ့ လက်ထပ်တဲ့ကိစ္စကို 入管 ကနေ အလွန်တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါတယ်။ စတင်တွဲခဲ့တဲ့ အချိန်၊ အမှတ်တရ နေရာတွေမှာ ရိုက်ထားတဲ့ ဓာတ်ပုံများ၊ SNS မှာ ပြောဆိုထားတဲ့ စာများ၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မိသားစုတွေနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းများ၊ စီးပွားရေးအရ ထောက်ပံ့ခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်းများ စသည်ဖြင့် အချိန်အလိုက် စုစည်းထားတဲ့ အချက်အလက် အများအပြား လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ဒါတွေကို "ယုတ္တိရှိရှိနဲ့ ပြတ်သားစွာ" ရှင်းပြနိုင်မယ့် ပုံစံမျိုးနဲ့ ပြင်ဆင်ပေးပါမယ်။ ဒါဟာ 行政書士 က ပံ့ပိုးပေးနိုင်တဲ့ အကြီးမားဆုံး တန်ဖိုးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
Q3. 行政書士 ကို အကူအညီတောင်းတာနဲ့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် လုပ်တာ ဘာကွာသလဲ?
A. 入管 ကို လျှောက်ထားတဲ့အခါမှာ စာရွက်စာတမ်း ရေးသားပုံ တစ်ချက်ချင်းစီအပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ရလဒ်က အများကြီး ကွာခြားသွားနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် 在留特別許可 ဆိုတာ "裁量権" ကို အခြေခံတဲ့ တိုက်ပွဲတစ်ခုပါ။ စစ်ဆေးရေးအရာရှိကို "ဒီလင်မယားက ဂျပန်မှာ အတူနေထိုင်ဖို့ လိုအပ်တယ်" ဆိုပြီး ဘယ်လောက်ထိ လက်ခံယုံကြည်လာအောင် ဇာတ်လမ်းကို တည်ဆောက်နိုင်မလဲဆိုတာက အဓိကပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ကြိုးစားရင်းနဲ့ ခွင့်မပြုခံရပြီး ၅ နှစ်တာ ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရတဲ့ အန္တရာယ်ကို စဉ်းစားကြည့်ရင်၊ ကျွမ်းကျင်သူကို အကူအညီတောင်းတာက သူတို့နှစ်ယောက်ရဲ့ အနာဂတ်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပဲလို့ သဘောထားစေချင်ပါတယ်။
နှစ်ယောက်သားရဲ့ အနာဂတ်အတွက်၊ အခု ဘာလုပ်လို့ရမလဲ? Overstay ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေကနေ တရားဝင် ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့်ရတဲ့အထိ လမ်းကြောင်းက လုံးဝ မပြေပြစ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လင်မယားအဖြစ် နေထိုင်မှု ဘဝကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် လက်မလျှော့ဘဲ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းကို ရှာဖွေလို့ ရပါတယ်။
အခြေအနေက လူတစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မတူညီပါဘူး။ အခု လက်ရှိမှာ ဘာကို စိုးရိမ်နေရသလဲ၊ ဘာသက်သေတွေ စုစည်းထားပြီးပြီလဲ၊ အရင်ဆုံး ကျွမ်းကျင်သူဆီမှာ ပြောပြပေးပါ။
