"के तपाईंको पार्टनर ओभरस्टे (Overstay) को अवस्थामा हुनुहुन्छ?" "तपाईंहरू जापानमै सँगै बस्न चाहनुहुन्छ, तर के गर्ने र कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने थाहा छैन?"
के तपाईंहरू यस्तो गहिरो समस्याबाट गुज्रिरहनुभएको छ? जापानको 入管法 र कानुनी प्रक्रियाहरू निकै जटिल छन्। विशेष गरी "ओभरस्टे" भन्ने शब्द सुन्ने बित्तिकै, "अब जापानमा बस्न पाइँदैन होला", "अहिले नै डिपोर्ट (जबरजस्ती स्वदेश फिर्ता) भइन्छ होला" भन्ने डर र चिन्ताले धेरैको रातको निद्रा हराम भएको हुन्छ।
सबैभन्दा पहिले, म यो कुरा जोड दिएर भन्न चाहन्छु: "ओभरस्टेको अवस्थामा भए पनि, जापानमा विवाह दर्ता गर्ने प्रक्रिया भने सम्भव छ।"
तर, यसको अर्थ यो होइन कि तपाईं भोलिदेखि नै जापानमा ढुक्क भएर बस्न पाउनुहुन्छ। विवाह सम्बन्धी कानुनी प्रक्रिया र जापानमा बस्न पाउने अधिकार अर्थात् 在留資格 (Zairyu Shikaku) दुई बिल्कुलै फरक कुरा हुन्।
आजको यो लेखमा, ओभरस्टेमा रहेकाहरूले जापानमा सँगै बस्नका लागि अपनाउनुपर्ने बाटो, अर्थात् 在留特別許可 (Zairyu Tokubetsu Kyoka) को बारेमा कुनै पनि कुरा नलुकाई स्पष्ट पार्नेछु।
१. के 婚姻届 (Konin-todoke) दर्ता हुन्छ? ओभरस्टे र विवाहको कानुनी सम्बन्ध सबैभन्दा पहिले विवाहको प्रक्रियाको कुरा गरौँ। नगरपालिकाको कार्यालयमा 婚姻届 पेश गर्दा, कहिलेकाहीँ "तपाईंको 在留資格 के हो?" भनेर सोधिन सक्छ। तर, ओभरस्टेमा भए पनि विवाह दर्ता नहुने भन्ने हुँदैन।
जापानी कानुन अनुसार, विवाहका लागि आवश्यक सर्तहरू (अविवाहित हुनु, उमेर पुगेको हुनु आदि) पूरा भएमा, नागरिकता वा 在留状況 (बसाईको अवस्था) जे भए पनि विवाह गर्न सम्भव छ। किनकि, नगरपालिकाको कार्यालय भनेको "विवाह" को तथ्यलाई रेकर्ड गर्ने ठाउँ हो, 出入国管理 (Shutsunyukoku Kanri) गर्ने ठाउँ होइन।
तर, यहाँबाट नै मुख्य कुरा सुरु हुन्छ। 婚姻届 स्वीकार भयो र 戸籍上 (Koseki-jo) श्रीमान्-श्रीमतीको रूपमा दर्ता भयो भन्दैमा पार्टनर जापानमा बस्न पाउने अधिकार स्वतः मिल्दैन। वास्तवमा, यहाँबाट नै साँचो "लडाइँ" सुरु हुन्छ।
२. "自主出頭" (Jishu Shutto) को ठूलो चुनौती ओभरस्टेमा रहेको विदेशी नागरिकले जापानमा कानुनी रूपमा बस्नका लागि अन्तिममा "日本人の配偶者等" (Nihonjin no Haigusha-to) को 在留資格 पाउनु आवश्यक छ। तर, अहिले ओभरस्टेमा रहेको व्यक्तिले सोझै यसका लागि निवेदन दिन सक्दैन।
त्यसका लागि अनिवार्य रूपमा 入国管理局 (Nyukoku Kanrikyoku) मा गएर "自主出頭" गर्नुपर्छ।
यो भनेको आफैँ गएर "म ओभरस्टेको अवस्थामा छु" भनेर स्विकार्ने प्रक्रिया हो। यो सुन्ने बित्तिकै तपाईंहरूलाई "गएलगत्तै समातेर विमानमा हालिहाल्छन् कि?" भन्ने डर लाग्नु स्वाभाविक हो।
निश्चय पनि, कानुनी रूपमा यो 退去強制手続 (Taikyo Kyosei Tetsuzuki) को प्रक्रिया अन्तर्गत पर्छ। तर, त्यहीँ बाटो पूर्ण रूपमा बन्द भइहाल्छ भन्ने होइन। यदि तपाईंको जापानी पति/पत्नी हुनुहुन्छ र "जापानमा सँगै बस्नैपर्ने उचित कारण" छ भने, 法務大臣 (Homu Daijin) ले विशेष रूपमा जापानमा बस्न अनुमति दिन सक्नुहुन्छ। यसलाई नै 在留特別許可 (Zairyu Tokubetsu Kyoka) भनिन्छ।
३. 在留特別許可 (Zairyu Tokubetsu Kyoka) भनेको के हो? यो कुनै "सर्त पूरा गरेपछि पक्कै पाइने" अधिकार होइन। यो त केवल 法務大臣 को 裁量権 (Sairyoken - विवेकपूर्ण निर्णय) मा आधारित रहेर दिइने राहतको उपाय मात्र हो।
入管 (Nyukan) ले तलका बुँदाहरूलाई आधार मानेर निर्णय गर्छ:
-
विवाह वास्तवमै साँचो हो कि होइन? (नक्कली विवाह होइन?)
-
जापानमा सँगै जीवन बिताउन सक्ने आर्थिक क्षमता छ कि छैन?
-
पहिले कुनै गम्भीर आपराधिक रेकर्ड छ कि छैन?
-
पछुतो (गलती महसुस) छ कि छैन?
विशेष गरी "विवाहको वास्तविकता" लाई बढी महत्त्व दिइन्छ। कागजी रूपमा विवाह गर्नु मात्र ठूलो कुरा होइन, नियमित रूपमा सम्पर्क भएको, सँगै बसेको समय, परिवारसँगको सम्बन्ध जस्ता प्रमाणहरू क्रमबद्ध रूपमा पेश गर्नुपर्छ।
४. "५ वर्षको पुनः प्रवेश निषेध" को जोखिम नबिर्सनुहोस् 在留特別許可 लाई निवेदन दिए पनि, दुर्भाग्यवश अनुमति नपाउने केसहरू पनि हुन्छन्। यदि अनुमति मिलेन भने, सामान्यतया強制送還 (डिपोर्ट) गरिन्छ र त्यसपछि ५ वर्षसम्म जापानमा प्रवेश गर्न पाइँदैन।
"एकपटक बाहिर निस्केर, प्रक्रिया पूरा गरी फेरि आउँला नि" भन्ने सोच्नुहुन्छ भने, त्यो धेरै गाह्रो हुन्छ। साथै, एकपटक डिपोर्ट भएपछि, फेरि फर्किनका लागि कानुनी पर्खाल धेरै अग्लो हुन्छ। र, एकपटक जापानबाट निस्किँदा श्रीमान्-श्रीमती लामो समयसम्म छुट्टिनुपर्ने मात्र होइन, पछि हुने審査मा पनि नकारात्मक असर पर्छ।
त्यसैले, पहिलो पटकको "自主出頭" र "निवेदन" को तयारीले नै तपाईंको जीवनको बाटो तय गर्छ भन्दा फरक पर्दैन।
【प्रश्न-उत्तर】 प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
Q1. 出頭 गर्यो भने के तुरुन्तै जेलमा हालिन्छ?
A. धेरैजसोलाई यही कुराको डर हुन्छ, तर सधैँ तत्कालै शरीर नियन्त्रणमा लिइन्छ भन्ने छैन। यद्यपि, केही अवस्थामा収容 (हिरासतमा राख्ने) सम्भावना पनि शून्य छैन। कस्तो तयारी गर्ने, कस्तो प्रमाण लिएर जाने भन्ने कुराले पछाडिको नतिजा बदल्न सक्छ। चिन्ता बोकेर एक्लै नजानुहोस्, पहिला 行政書士 सँग परामर्श गरी सिमुलेसन (पूर्व-अभ्यास) गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
Q2. "नक्कली विवाह" भनेर शंका गरिन्छ कि? कसरी प्रमाणित गर्ने?
A. ओभरस्टेमा रहेका व्यक्तिसँगको विवाहलाई 入管 ले धेरै कडा रूपमा जाँच गर्छ। कहिलेदेखि चिनजान भयो, घुम्न गएको फोटो, म्यासेजको प्रमाण, परिवारसँगको भेटघाट, आर्थिक सहयोगको इतिहास आदि समयक्रम अनुसार मिलाएर ठूलो फाइल बनाउनुपर्छ। यी कुराहरूलाई "तार्किक र वस्तुनिष्ठ" रूपमा बुझाउन सक्ने क्षमता नै 行政書士 ले दिने सहयोगको मुख्य मूल्य हो।
Q3. आफैँ गर्ने र 行政書士 लाई लगाउनेमा के फरक छ?
A. 入管 मा दिने निवेदनमा, कागजात कसरी लेखिएको छ भन्ने कुराले नतिजा ठूलो फरक पार्छ। विशेष गरी 在留特別許可 त 裁量権 को लडाइँ हो।審査官 लाई "यी दम्पती जापानमा सँगै बस्नैपर्छ" भनेर कसरी पत्याउन सक्ने कथा (Story) बनाउन सकिन्छ भन्ने नै मुख्य कुरा हो। आफैँ गर्दा नतिजा बिग्रिएर ५ वर्षसम्म जापान प्रवेश नपाउने जोखिम मोल्नुभन्दा, विज्ञलाई जिम्मा लगाउनु भनेको तपाईंहरूको भविष्यका लागि गरिएको लगानी हो।
तपाईंहरूको भविष्यका लागि, अहिले के गर्न सकिन्छ? ओभरस्टेको अवस्थाबाट कानुनी रूपमा जापानमा बस्न पाउने अवस्थासम्मको बाटो सजिलो छैन। तर, आफ्नो वैवाहिक जीवन जोगाउनका लागि हार नमानिकन राम्रो योजना बनाउन सकिन्छ।
परिस्थिति हरेक व्यक्तिको फरक-फरक हुन्छ। अहिले तपाईंलाई के कुराले चिन्ता दिइरहेको छ? कुन प्रमाणहरू जुटिसकेका छन्? यी सबै कुरा पहिला विज्ञलाई सुनाउनुहोस्।
