နိုင်ငံတကာ အိမ်ထောင်ရေး (International Marriage) မှတစ်ဆင့် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်းကို စဉ်းစားနေသူများ၊ သို့မဟုတ် လက်ရှိတွင် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်နေသူများထဲတွင် ဘာသာစကား အခက်အခဲထက်ပိုပြီး "ကျွန်မ/ကျွန်တော့်ရဲ့ နာမည် (Family Name) က ဘယ်လိုဖြစ်သွားမလဲ?"၊ "အခု လက်ရှိ ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) က ပယ်ဖျက်ခံရမှာလား?" ဆိုသည့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိနေကြသူများ များပြားလှသည်။
အထူးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော အကျွမ်းတဝင်မရှိသည့် နေရာတွင် ကိုယ့်ရဲ့ အားကိုးရာဖြစ်သည့် အိမ်ထောင်ဖက်ကို လက်လွတ်လိုက်ရခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အလွန်ကြီးမားသည့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။ သို့သော် အလောတကြီးဖြင့် မှားယွင်းသော လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်မိပါက နောင်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေထိုင်ရန် ခက်ခဲသွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်လည်း ရှိနေသည်။
ဤတစ်ခါတွင် နိုင်ငံတကာ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်းကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသူများ သို့မဟုတ် နောင်တွင် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းရန် စဉ်းစားနေသူများအတွက် နာမည်ပြောင်းခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် 在留資格 အကြောင်းကို နားလည်လွယ်စေရန် ရှင်းပြပေးပါမည်။ နောင်တမရစေမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ချမှတ်နိုင်ရန်အတွက် အဆုံးအထိ ဖတ်ရှုပေးပါ။
1. အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် "နာမည် (姓)" က ပြောင်းလဲသွားမှာလား?
နိုင်ငံတကာ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်းတွင် မကြာခဏ သတိမထားမိဘဲ ကျန်ရစ်တတ်သည်မှာ "နာမည် (Family Name)" နှင့် ပတ်သက်သည့် ပြဿနာဖြစ်သည်။
ဂျပန်လူမျိုးနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် နာမည်ပြောင်းထားသူသည် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းလိုက်ရုံဖြင့် အလိုအလျောက် မူလနာမည်သို့ ပြန်ပြောင်းသွားမည် မဟုတ်ပေ။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအရ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် နာမည်ပြောင်းထားသူသည် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင်လည်း ထိုပြောင်းထားသည့် နာမည် (အိမ်ထောင်ဖက်ဖြစ်သူ၏ နာမည်) ကိုသာ ဆက်လက်သုံးစွဲရန်မှာ အခြေခံမူဖြစ်သည်။
အကယ်၍ မူလနာမည်သို့ ပြန်ပြောင်းလိုပါက သီးခြား လုပ်ငန်းစဉ်များ လိုအပ်သည်။ ၎င်းကို ပုံစံကြီး (၂) မျိုးဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။
အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီး (၃) လအတွင်း "届出" ပြုလုပ်ခြင်း အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီး (၃) လအတွင်းဆိုလျှင် 家庭裁判所 ၏ 許可 (ခွင့်ပြုချက်) ကို ရယူရန် မလိုအပ်ပေ။ 役所 (မြို့နယ်ရုံး) သို့ 離婚届 နှင့်အတူ၊ သို့မဟုတ် 離婚届 နှင့် သီးခြားစီ "氏の変更届" ကို တင်ပြခြင်းဖြင့် မူလနာမည်သို့ ချောမွေ့စွာ ပြန်ပြောင်းနိုင်သည်။ ဤနည်းလမ်းမှာ အလွယ်ကူဆုံးဖြစ်ပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးလည်း အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
(၃) လကျော်လွန်ပြီးမှ "許可" ရယူခြင်း အကယ်၍ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီး (၃) လကျော်လွန်သွားပြီဆိုလျှင် အနည်းငယ် လုပ်ဆောင်ရခက်ခဲသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် 家庭裁判所 သို့ "氏の変更許可" ကို လျှောက်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ "ပြန်ပြောင်းလိုသည်" ဆိုသည့် အကြောင်းပြချက်သက်သက်ဖြင့် 許可 ရရှိရန် ခက်ခဲပြီး "မလွှဲမရှောင်သာသည့် အကြောင်းရင်း (やむを得ない事情)" လိုအပ်သည်။ ဥပမာ - လက်ရှိ နာမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲနေခြင်းကြောင့် လူမှုဘဝတွင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း (လုပ်ငန်းခွင်မှ ပြဿနာများ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ရခြင်း စသည်) ကဲ့သို့သော တရားဝင် အကြောင်းပြချက်များ လိုအပ်သည်။
တရားရုံးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်ဟု ဆိုလိုက်လျှင် ခက်ခဲသည်ဟု ထင်ရနိုင်သော်လည်း လိုအပ်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို စုံလင်အောင် ပြင်ဆင်ပြီး ခိုင်လုံစွာ တင်ပြနိုင်ပါက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ သတ်မှတ်ကာလ ကျော်လွန်သွားပါက အနီးအနားရှိ 行政書士 သို့မဟုတ် ဥပဒေဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများကို တိုင်ပင်ရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
2. "在留資格 (ဗီဇာ)" က ဘယ်လိုဖြစ်သွားမလဲ? အရေးကြီးဆုံး သတိထားရမည့်အချက်များ
နောက်တစ်ချက်အနေဖြင့် အလေးနက်ဆုံး ပြဿနာဖြစ်သည့် 在留資格 အကြောင်းကို ပြောပြပါမည်။ ဤအချက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန်အတွက် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
"日本人の配偶者等" ဟုခေါ်သည့် 在留資格 သည် ဂျပန်လူမျိုးနှင့် အိမ်ထောင်ဖက် ဆက်ဆံရေး ရှိနေခြင်း၊ သို့မဟုတ် ယခင်က ဂျပန်လူမျိုးနှင့် အိမ်ထောင်ဖက် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့ဖူးခြင်းကို အခြေခံ၍ ခွင့်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်း တရားဝင်ဖြစ်သွားပါက ဤ资格 ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်း ပျက်ပြယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။
(၆) လကျော်ကြာသည်အထိ အလုပ်မလုပ်ပါက "取り消し" ဖြစ်နိုင်ခြေရှိ ဥပဒေအရ တရားဝင် အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ (၆) လကျော်ကြာသည်အထိ "အိမ်ထောင်ဖက်အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ (အတူတူနေထိုင်ပြီး အပြန်အလှန် ပံ့ပိုးကူညီခြင်း)" ကို မဆောင်ရွက်ပါက 在留資格 ပယ်ဖျက်ခံရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာနိုင်သည် (出入国管理及び難民認定法 第22条の4)။
ဆိုလိုသည်မှာ "အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းရန် ညှိနှိုင်းနေဆဲမို့ ခွဲနေသည်" ဟူသည့် အခြေအနေတွင်ပင် ကာလကြာမြင့်လာပါက 入国管理局 မှ "အမှန်တကယ် အိမ်ထောင်သည်ဘဝ မဟုတ်တော့" ဟု သတ်မှတ်ခံရမည့် အန္တရာယ် ရှိနေသည်။
အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီး "၁၄ ရက်အတွင်း" အကြောင်းကြားရမည့် တာဝန် အကယ်၍ ဂျပန်လူမျိုး အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီဆိုလျှင် မဖြစ်မနေ "၁၄ ရက်အတွင်း" 出入国在留管理庁 သို့ "配偶者との離婚の届出" ကို ပြုလုပ်ရမည့် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းမှာ ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းဖြစ်သည်။ ဤ 届出 ကို ပျက်ကွက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မမှန်မကန် တင်ပြခြင်းများ ပြုလုပ်ပါက 在留資格 ပယ်ဖျက်ခံရရုံသာမက နောင်တွင် 新しい在留資格 ကို လျှောက်ထားရာတွင်လည်း ဆိုးကျိုးများ သက်ရောက်နိုင်သည်။
"ဗီဇာ သက်တမ်း ရှိသေးတာပဲ၊ မဖြစ်ပါဘူး" ဟု ပေါ့ပေါ့ဆဆ မနေပါနှင့်။ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်း တရားဝင်ဖြစ်သည့်နေ့တွင်ပင် 入管 သို့ အမြန်ဆုံး 届出 ပြုလုပ်ကြပါ။
3. ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် စဉ်းစားသင့်သည့်အချက်များ
အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ဆက်လက်နေထိုင်လိုသူများသည် နောက်တစ်ဆင့်ကို အမြန်ဆုံး စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။
အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းလိုက်ရုံဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ချက်ချင်း နှင်ထုတ်ခံရမည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် "日本人の配偶者等" 資格 အတိုင်းဖြင့်တော့ ကြာရှည်နေထိုင်၍ မရနိုင်ပါ။ လက်ရှိ 在留期間 မကုန်ဆုံးမီ မိမိ၏ အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသည့် 新しい在留資格 သို့ "ပြောင်းလဲ (変更)" ရန် လိုအပ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါ အခြေအနေများကို စဉ်းစားနိုင်သည်။
-
အလုပ်ဗီဇာသို့ ပြောင်းလဲခြင်း: ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုတွင် အလုပ်ဝင်ရောက်ပြီး "技術・人文知識・国際業務" ကဲ့သို့သော အလုပ်ဗီဇာအမျိုးအစားသို့ ပြောင်းလဲခြင်း။
-
定住者 ဗီဇာသို့ ပြောင်းလဲခြင်း: ဂျပန်လူမျိုးနှင့် ရရှိထားသည့် ကလေးရှိပြီး မိမိကိုယ်တိုင်က ထိန်းကျောင်းစောင့်ရှောက်မည်ဆိုလျှင် သို့မဟုတ် အခြား သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီပါက "定住者" သို့ ပြောင်းလဲခွင့်ရသည့် အခြေအနေများ ရှိသည်။
-
留学 ဗီဇာသို့ ပြောင်းလဲခြင်း: ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျောင်းများတွင် ပညာသင်ယူလိုလျှင်။
မိမိအနေဖြင့် မည်သည့် 资格 သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်ကို ယခင် ပညာအရည်အချင်း၊ အလုပ်အတွေ့အကြုံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နေထိုင်မှုအခြေအနေတို့အပေါ် မူတည်ပြီး လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဘာလုပ်ရမှန်း မသိပါက မိမိဘာသာ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ကျွမ်းကျင်သူများကို မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ပါ။
4. မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1: ဂျပန်လူမျိုးခင်ပွန်း (သို့မဟုတ် ဇနီး) နှင့် ခွဲနေသည်မှာ ကြာပြီ၊ သို့သော် 離婚届 ကို မတင်ရသေးပါ။ ဗီဇာချက်ချင်း ပျက်သွားမှာလား?
A: ချက်ချင်း ပျက်သွားမည် မဟုတ်သော်လည်း သတိထားရန် လိုသည်။ တရားဝင် အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ခွဲနေသည်မှာ (၆) လကျော်သွားပါက 在留資格 ပယ်ဖျက်ခံရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်။ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ခိုင်မာနေပြီဆိုလျှင် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အမြန်ဆုံး ရှင်းလင်းပြီး နောင်တွင် လိုအပ်မည့် ဗီဇာအတွက် စတင်စဉ်းစားသင့်သည်။ ခွဲနေရသည့် အကြောင်းရင်း (DV သို့မဟုတ် မတော်မတရားပြုကျင့်ခံရခြင်း စသည်) ရှိပါက ထိုအကြောင်းရင်းကို သက်သေပြနိုင်အောင် ပြင်ဆင်ထားရန်လည်း အရေးကြီးသည်။
Q2: ကလေးက ဂျပန်လူမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင်လည်း ဂျပန်မှာပဲ ပြုစုပျိုးထောင်ချင်ပါတယ်၊ ဗီဇာ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?
A: ဂျပန်လူမျိုး ကလေးကို ထိန်းကျောင်းစောင့်ရှောက်မည်ဆိုလျှင် "定住者" ဆိုသည့် 在留資格 သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် အခွင့်အရေး ရှိသည်။ ဤအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကလေးကို အမှန်တကယ် ပြုစုပျိုးထောင်နေသည့် အခြေအနေနှင့် မိမိဖာသာ ရပ်တည်နိုင်သည့် စွမ်းရည်တို့ကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ အလွန် အရေးကြီးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သောကြောင့် ကြိုတင်၍ ကျွမ်းကျင်သူများကို မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
Q3: 離婚届 ကို တင်ဖို့ မေ့သွားပြီး (၁၄) ရက်ကျော်သွားပါပြီ။ ဘာလုပ်ရမလဲ?
A: ကျော်သွားပြီဆိုလျှင်လည်း လုပ်စရာမရှိတော့ပါ၊ သိရှိသည့်အချိန်မှာပင် ချက်ချင်း 届出 ပြုလုပ်ပါ။ ရိုးသားစွာ တင်ပြခြင်းမှာ နောင်တွင် ယုံကြည်မှု ပြန်လည်ရရှိရန် ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် 在留資格 ပြောင်းလဲရန် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပါ။ အလကား ပစ်ထားခြင်းမှာ အန္တရာယ် အများဆုံးဖြစ်သည်။
5. နောက်ဆုံးအနေဖြင့် - တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနှင့်
နိုင်ငံတကာ အိမ်ထောင်ရေး ဖျက်သိမ်းခြင်းဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းစဉ် ရှုပ်ထွေးရုံသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထီးကျန်မှုလည်း ကြီးမားလှသည်။ သို့သော် မှန်ကန်သည့် အချက်အလက်များကို ရယူပြီး လိုအပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို တစ်ဆင့်ချင်း ဆောင်ရွက်သွားမည်ဆိုပါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဘဝသစ်ကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းရန်မှာ လုံးဝ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။
အကယ်၍ "လက်ရှိ ကိုယ့်အခြေအနေနဲ့ ဘယ်လိုဗီဇာ ရနိုင်မလဲ မသိဘူး"၊ "လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို စိတ်ပူတယ်" ဆိုသူများအနေဖြင့် VISA ကျွမ်းကျင်သည့် 行政書士 ကို တစ်ခါလောက် တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
