Khi kết hôn với người nước ngoài, cuộc sống của hai bạn không chỉ là chuyện của riêng hai người, mà còn mở rộng mối quan hệ với gia đình hai bên. Tuy nhiên, vì pháp luật của Nhật Bản và nước sở tại có những quy định khác nhau, nên nhiều người không khỏi lo lắng về các quy tắc áp dụng liên quan đến một vấn đề vô cùng nhạy cảm: "扶養義務" (nghĩa vụ hỗ trợ, nuôi dưỡng).
Trong bài viết này, thay vì đi sâu vào những điều khoản luật pháp khô khan, chúng tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu dựa trên góc độ: "Nếu tình huống đó xảy ra, chúng ta sẽ đứng ở vị trí nào?".
1. Rốt cuộc "扶養義務" là gì?
Nói một cách đơn giản, 扶養義務 là trách nhiệm hỗ trợ cuộc sống cho những người thân đang gặp khó khăn về tài chính. Theo 民法 của Nhật Bản, vợ chồng, cha mẹ và con cái, cũng như anh chị em... có nghĩa vụ phải giúp đỡ lẫn nhau.
Tuy nhiên, nếu một trong hai người mang quốc tịch nước ngoài, câu hỏi sẽ nảy sinh là: "Liệu 民法 của Nhật Bản có được áp dụng nguyên văn không?". Câu trả lời ngắn gọn là, các quy tắc quốc tế cơ bản sẽ thay đổi tùy thuộc vào "người đó đang sống ở đâu" và "quốc tịch chung của vợ chồng là gì".
2. "Đang sống ở đâu" là chìa khóa quan trọng nhất
Trong thế giới của tư pháp quốc tế, yếu tố quan trọng nhất là "nơi cư trú thường xuyên" (nơi mà người yêu cầu hỗ trợ đang sinh sống thực tế).
Ví dụ, nếu bố mẹ của vợ/chồng bạn đang sống ở nước họ, về cơ bản, "luật của quốc gia đó" sẽ được áp dụng. Nếu ở quốc gia đó quy định phạm vi 扶養義務 đến đâu, thì dù có khác với 民法 của Nhật Bản, bạn vẫn sẽ phải tuân theo quy tắc của quốc gia đó.
Lý do là vì việc áp dụng luật dựa trên môi trường xã hội và mức sống thực tế tại nơi người đó đang sinh sống được coi là cách giải quyết công bằng nhất.
3. Các trường hợp áp dụng luật Nhật Bản và khái niệm "公の秩序"
Vậy, khi nào thì luật Nhật Bản sẽ được áp dụng? Về cơ bản là khi người có quyền được 扶養 đang sinh sống tại Nhật Bản. Khi đã sống tại Nhật, bạn sẽ phải tuân theo các quy tắc của 民法 Nhật Bản để đánh giá nghĩa vụ 扶養 giữa những người thân.
Tuy nhiên, vấn đề lại trở nên phức tạp ở đây. Ngay cả trong trường hợp luật nước ngoài được áp dụng, nếu áp dụng nguyên văn luật của nước đó có thể dẫn đến những "kết quả bất hợp lý".
Ví dụ như:
-
"Luật của nước đó không công nhận bất kỳ 扶養義務 nào"
-
"Người thân đang túng thiếu, gặp khó khăn trong cuộc sống nhưng theo hệ thống pháp luật của nước đó thì không thể giúp đỡ"
Trong những trường hợp như thế này, vì lý do đi ngược lại với "公の秩序" (trật tự công cộng), luật pháp Nhật Bản có thể loại bỏ việc áp dụng luật nước ngoài và cuối cùng phán quyết dựa trên luật Nhật Bản để cứu trợ. Điều này có nghĩa là, quan điểm nhân đạo rằng "không được bỏ mặc gia đình đang gặp khó khăn" đôi khi sẽ được ưu tiên hơn cả luật pháp.
[Giải đáp thắc mắc! Góc Q&A dành cho bạn]
Q1. Bố mẹ của vợ/chồng tôi đã đến Nhật và bắt đầu sống cùng. Tôi có nghĩa vụ phải nuôi dưỡng họ không?
A. Bố mẹ của vợ/chồng bạn là "thân nhân" theo 民法, nhưng không phải là huyết thống trực hệ. Do đó, về nguyên tắc, nghĩa vụ 扶養 không tự động phát sinh. Tuy nhiên, nếu 家庭裁判所 phán quyết rằng có "hoàn cảnh đặc biệt" và công nhận nghĩa vụ đó, thì khả năng phát sinh nghĩa vụ 扶養 là không phải bằng không. Thay vì nghĩ đó là nghĩa vụ pháp lý cứng nhắc, hãy coi đó là "trách nhiệm đạo đức và thực tế" với tư cách là gia đình, trách nhiệm này sẽ càng trở nên vững chắc hơn khi cùng chia sẻ nền tảng cuộc sống tại Nhật Bản.
Q2. Anh chị em của vợ/chồng tôi đang sống ở nước ngoài bị bệnh và không thể làm việc được. Tôi có nghĩa vụ phải gửi tiền từ Nhật về không?
A. Trường hợp này cũng quan trọng ở việc "họ đang sống ở đâu". Nếu họ đang sống ở nước ngoài, về cơ bản luật của nước đó sẽ được ưu tiên. Nếu ở nước đó không công nhận 扶養義務 giữa anh chị em, thì bạn ít khi phải gánh chịu nghĩa vụ pháp lý ngay lập tức. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, nếu họ đang trong tình trạng quá túng thiếu và cặp vợ chồng đang sống tại Nhật có đủ khả năng tài chính, thì tùy vào tình huống cụ thể, vẫn có trường hợp người ta yêu cầu bạn phải có biện pháp hỗ trợ vượt ra ngoài khuôn khổ pháp lý.
Q3. Trong hôn nhân quốc tế, nếu ly hôn thì nghĩa vụ 扶養 với người thân của đối phương có mất đi không?
A. Ly hôn có nghĩa là chấm dứt mối quan hệ vợ chồng. Mối quan hệ thông gia (quan hệ với bố mẹ, anh chị em của vợ/chồng) cũng sẽ kết thúc theo. Do đó, sau khi ly hôn, về nguyên tắc nghĩa vụ 扶養 với người thân của vợ/chồng cũ sẽ mất đi. Tuy nhiên, nếu có các khoản vay mượn cá nhân nằm ngoài quan hệ thân nhân thì đó là vấn đề khác, vì vậy hãy đảm bảo giải quyết dứt điểm các vấn đề tài chính khi ly hôn.
4. Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi lo lắng quá mức
"Tôi đã hiểu về lý thuyết luật pháp, nhưng trường hợp của tôi thì sao?" "Tôi muốn lo thủ tục visa cho gia đình bên vợ/chồng và hỗ trợ phí sinh hoạt sau này cùng một lúc."
Nếu cứ ôm khư khư những lo lắng đó, cuộc sống tại Nhật sẽ không bao giờ cảm thấy an tâm. Vấn đề 扶養義務 rất nhạy cảm vì nó liên quan đến tình cảm gia đình. Hơn nữa, trong các 入管手続 tại Nhật Bản, khi bảo lãnh người thân sang Nhật, câu hỏi "Ai sẽ hỗ trợ và hỗ trợ như thế nào? (khả năng tài chính)" là điểm quan trọng nhất trong quá trình xét duyệt.
Nếu bạn đang lo lắng về việc bảo lãnh gia đình trong tương lai hay hoạch định cuộc sống, hãy liên hệ với các chuyên gia. Chúng tôi có thể đưa ra những lời khuyên không chỉ ở khía cạnh pháp lý mà còn phù hợp với các quy trình 入管手続.
Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ để cuộc sống hôn nhân quốc tế của bạn trở nên tươi sáng và an tâm hơn.
