Các bạn đang làm việc tại Nhật, hoặc các bạn đang có ý định làm việc tại Nhật, liệu các bạn đã thực sự hiểu rõ về vấn đề "税金" chưa? Có lẽ nhiều người trong số các bạn vẫn đang nghĩ rằng "Công ty đã tự động khấu trừ thuế rồi nên không sao cả" hoặc "Hệ thống thuế ở Nhật phức tạp quá nên tôi không hiểu rõ" và cứ để mặc như vậy.
Thực tế, các quy định về thuế tại Nhật có mối quan hệ rất mật thiết với 在留資格 và thời gian lưu trú của các bạn. Hơn nữa, việc nộp thuế đầy đủ và chính xác không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là yếu tố cực kỳ quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến việc "在留資格の更新" hoặc "永住許可申請" của các bạn trong tương lai.
Trong bài viết này, tôi sẽ hệ thống lại những "kiến thức cơ bản về thuế" mà người nước ngoài làm việc tại Nhật cần phải biết.
"居住者" hay "非居住者"?
Trước tiên, để biết cách đóng thuế tại Nhật, bạn cần xác định xem mình là "居住者" hay "非居住者" theo luật thuế. Điều này có tiêu chuẩn hơi khác so với 在留資格 theo 入管法.
-
"居住者" là gì? Là những người có "住所" (địa chỉ/nơi cư trú) tại Nhật, hoặc là những người đã ở Nhật liên tục từ "1 năm" trở lên. Nếu bạn đang làm việc ổn định tại Nhật và coi đây là nơi sinh sống chính, thì về cơ bản bạn thuộc nhóm "居住者".
-
"非居住者" là gì? Là những người không thuộc nhóm trên. Ví dụ như trường hợp những người đến Nhật công tác ngắn hạn, hoặc những người chỉ lưu trú ngắn hạn cho một dự án cụ thể.
Tùy thuộc vào việc bạn thuộc nhóm nào mà cách tính thuế và cách nộp thuế sẽ thay đổi rất lớn.
Đối với "居住者": Các trường hợp cần phải thực hiện 確定申告
Đa số người nước ngoài đang sống tại Nhật nếu nhận lương từ công ty thì việc quyết toán thuế đã được hoàn tất thông qua 年末調整. Trong trường hợp này, bạn không cần phải tự mình đến 税務署.
Tuy nhiên, cần lưu ý các trường hợp sau đây:
-
Trường hợp làm thêm (có thu nhập phụ): Nếu thu nhập ngoài lương từ công ty vượt quá 200.000 Yên/năm.
-
Trường hợp nhận lương từ nhiều công ty: Nếu việc 年末調整 chưa được thực hiện gộp chung tại một trong các công ty.
-
Trường hợp là Freelance (個人事業主): Bạn phải tự mình tính toán toàn bộ thu nhập và tự thực hiện kê khai.
Có thể bạn sẽ cảm thấy từ "確定申告" nghe có vẻ khó khăn, nhưng nguyên tắc của 所得税 tại Nhật là "kê khai thu nhập từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 12 của năm đó" trong khoảng thời gian từ ngày 16 tháng 2 đến ngày 15 tháng 3 của năm tiếp theo. Nếu quá thời hạn này, bạn có thể bị phạt, vì vậy hãy nhớ thực hiện đúng hạn.
Đối với "非居住者": Khái niệm về PE (恒久的施設)
Ngay cả khi bạn là "非居住者" không có "住所" tại Nhật, bạn vẫn có thể phải đóng thuế tại Nhật đối với lương hoặc thu nhập kiếm được khi làm việc tại đây. Ở đây, khái niệm "PE (恒久的施設)" là rất quan trọng.
Nói một cách đơn giản, đây là "văn phòng hoặc cơ sở để tiến hành kinh doanh".
-
Nếu không có PE: Về nguyên tắc, thuế (khoảng 20%) sẽ được khấu trừ trước từ khoản thù lao trả tại Nhật (源泉徴収), và việc nộp thuế được coi là hoàn tất. Bạn không cần phải đi làm 確定申告.
-
Nếu có PE: Nếu bạn có chi nhánh hoặc cơ sở kinh doanh tại Nhật, bạn cần phải tính toán tổng thể thu nhập kiếm được tại Nhật và thực hiện 確定申告.
Về thuế suất, nó có thể thay đổi rất nhiều tùy thuộc vào "Hiệp định tránh đánh thuế hai lần" (租税条約) được ký kết giữa Nhật Bản và quốc gia của bạn. Đừng giữ suy nghĩ chủ quan kiểu "Ở nước mình bị trừ từng này nên ở Nhật chắc cũng vậy", mà hãy kiểm tra thật kỹ trường hợp của bản thân.
Về 在留資格: "Mối quan hệ nguy hiểm" giữa thuế và việc gia hạn visa
Trong quá trình xét duyệt của 出入国在留管理庁, "việc thực hiện nghĩa vụ công" là hạng mục cực kỳ được coi trọng. Cụ thể đó là việc bạn có đóng "税金、健康保険、年金" đúng hạn hay không.
Khi làm thủ tục gia hạn, thay đổi 在留資格 hoặc xin 永住許可申請, hầu hết các trường hợp đều yêu cầu phải nộp "納付証明書" về thuế trong quá khứ. Những tình huống như "vì bận quá nên quên mất 確定申告" hoặc "cứ nghĩ là đã bị trừ lương rồi nhưng hóa ra là chưa đóng" hoàn toàn có thể trở thành lý do khiến bạn "bị trượt xét duyệt".
Thuế không chỉ là một khoản thanh toán. Đó chính là "chứng nhận của sự tin tưởng" để hỗ trợ cho cuộc sống của bạn tại Nhật.
Q&A về thuế dành cho người nước ngoài
Q1: Tôi chuẩn bị về nước. Tôi phải làm gì với thuế của năm đó?
A: Trước khi về nước, bạn cần thực hiện quyết toán thu nhập của năm đó (精算（準確定申告）). Nếu việc tự thực hiện là khó khăn, bạn cần chỉ định một "納税管理人" tại Nhật để thay mặt bạn làm thủ tục. Đừng để mặc đó dù bạn đã về nước, vì nó sẽ gây ra rắc rối sau này.
Q2: Tiếng Nhật của tôi không tốt lắm. Tôi nên đến đâu để tư vấn về thuế?
A: Tại các 税務署 luôn có quầy tư vấn miễn phí. Ngoài ra, gần đây cũng có nhiều văn phòng 税理士 có hỗ trợ đa ngôn ngữ. Tôi – một 行政書士 – cũng có thể đưa ra lời khuyên về mối quan hệ giữa cơ cấu thuế cơ bản và visa, vì vậy hãy tìm đến các chuyên gia đáng tin cậy để được hỗ trợ.
Q3: Tôi không biết thu nhập của mình là bao nhiêu thì không cần phải 確定申告?
A: Về cơ bản, nếu là nhân viên công ty và thu nhập ngoài lương dưới 200.000 Yên/năm thì không cần, nhưng điều này còn phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân. Nếu lo lắng, bạn có thể kiểm tra tại "Góc tạo hồ sơ 確定申告" trên website của Cục Thuế quốc gia, hoặc đến hỏi trực tiếp tại 税務署 gần nhất với câu hỏi: "Tôi có cần phải làm 確定申告 không?".
※Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung. Về các quyết định thuế cụ thể, vui lòng tham khảo ý kiến của 税理士 hoặc 税務署.
