"श्रीमान् (वा श्रीमती) जापानमै हुनुहुन्छ, तर उहाँको सम्बन्धमा धोका (affair) का कारण म डिभोर्स गर्न चाहन्छु..." "यदि जोडीले डिभोर्स गर्न मान्नुभएन र आफ्नो देश फर्किनुभयो भने मैले के गर्ने?"
जापानमा बस्ने विदेशी जोडीहरूको डिभोर्सको समस्या, केवल श्रीमान्-श्रीमतीको झगडा मात्र होइन। यसमा जापानको कानुन मात्र होइन, जोडीको आफ्नो देशको कानुन पनि जोडिने हुनाले यो धेरै जटिल हुन्छ। सबैभन्दा नराम्रो अवस्थामा, "जापानमा डिभोर्स भइसके पनि, आफ्नो देशको कानुन अनुसार अझै विवाहित नै देखिने (重婚リスク- बहुविवाहको जोखिम)" जस्तो समस्या आउन सक्छ।
यस लेखमा, जापानमा बस्ने जोडीहरूले सामना गर्नुपर्ने 国際離婚 का मुख्य बुँदाहरूलाई, गाह्रो कानुनी शब्दावली प्रयोग नगरी सरल भाषामा व्याख्या गर्नेछु।
国際離婚 における「2つの壁」
国際離婚 लाई सोच्दा, तपाईंले दुईवटा मुख्य कुराहरूमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ:
-
"कुन देशको कानुन अनुसार डिभोर्स गर्ने?" (準拠法)
-
"कुन देशको अदालतमा डिभोर्सको मुद्दा लड्ने?" (国際裁判管轄)
सजिलो भाषामा भन्दा, "डिभोर्सको नियम के प्रयोग गर्ने?" र "डिभोर्सको फैसला कुन देशको अदालतले गर्ने?" भन्ने प्रश्न हो। तपाईंहरू जापानमा बसिरहनुभएको भए पनि, सबै कुरा जापानको कानुनले मात्र समाधान हुन्छ भन्ने छैन।
1. जापानमा डिभोर्सको प्रक्रिया कसरी अगाडि बढाउने?
यदि तपाईं जापानमा बसिरहनुभएको छ भने, सबैभन्दा पहिले "जापानमा डिभोर्स गर्न मिल्छ कि मिल्दैन" भन्ने कुरा हेर्नुपर्छ।
[जोडी डिभोर्स गर्न सहमत हुनुहुन्छ भने] यदि तपाईंहरूको जीवन जापानमा आधारित छ भने, जापानको नगरपालिकामा 離婚届 बुझाएर डिभोर्स प्रक्रिया पूरा गर्न सकिन्छ। यो सबैभन्दा छिटो र कम खर्चिलो उपाय हो। तर, त्यो डिभोर्स आफ्नो देशमा पनि मान्य हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा अर्कै हो। त्यसैले, आफ्नो देशको नियम पनि पक्कै जाँच्नुहोला।
[जोडी सहमत हुनुहुन्न वा उहाँ कहाँ हुनुहुन्छ थाहा छैन भने] यदि आपसमा कुरा मिलेन भने, जापानको 家庭裁判所 मा 調停 (छलफल/मिलापत्र) का लागि निवेदन दिनुपर्छ। जापानमा लामो समयदेखि बसोबास छ भने, जापानको अदालतले अधिकार पाएको मानिने सम्भावना बढी हुन्छ।
2. ध्यान दिनुहोस्! जोडी "देश फर्किँदा" हुने जोखिम
सबैभन्दा बच्नुपर्ने अवस्था भनेको "डिभोर्सको कुरा चलिरहेको बेला जोडी आफ्नो देश फर्किने" हो। यदि जोडी आफ्नो देश फर्कनुभयो र जापानमा उहाँहरूको कुनै बसोबास बाँकी रहेन भने, जापानको अदालतमा डिभोर्स प्रक्रिया अगाडि बढाउन अत्यन्तै गाह्रो हुन्छ।
साथै, यदि तपाईंको देशको कानुनले "डिभोर्सलाई मान्यता नै नदिने" वा धेरै कडा सर्त राखेको छ भने, जापानमा डिभोर्स भए पनि आफ्नो देशमा तपाईं अझै विवाहित नै गनिने हुनाले, पछि अर्को विवाह गर्न खोज्दा ठूलो समस्या आउन सक्छ।
सुझाव: ध्यान दिनै पर्ने कुराहरू
यदि तपाईं 国際離婚 को बारेमा सोचिरहनुभएको छ भने, कम्तीमा यी ३ कुरामा ध्यान दिनुहोस्:
-
डिभोर्स गर्नुअघि "आफ्नो देशको कानुन" बुझ्नुहोस्: आफ्नो देशको दूतावास वा सो कानुनबारे जानकार विज्ञसँग सल्लाह गरेर, जापानको डिभोर्स आफ्नो देशमा मान्य हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा पहिले नै सुनिश्चित गर्नुहोस्।
-
"जापानमै बसोबास गरेको" प्रमाण जम्मा गर्नुहोस्: 住民票 (जुमिनह्यो), बिजुली-पानीको बिल, 賃貸契約書 (कोठा भाडाको सम्झौता) आदि, जापानमा बसिरहेको प्रमाण हुने कागजपत्रहरू सुरक्षित राख्नुहोस्।
-
प्रमाण सुरक्षित राख्नुहोस्: यदि धोका वा घरझगडा (DV) कारण हो भने, त्यसलाई प्रमाणित गर्ने प्रमाण (फोटो, म्यासेजको हिस्ट्री) ले तपाईंलाई डिभोर्स प्रक्रियामा ठूलो मद्दत गर्नेछ।
धेरैले सोध्ने प्रश्नहरू: 国際離婚 Q&A
Q1: जापानमा डिभोर्स भयो, अब आफ्नो देशमा पनि केही गर्नुपर्छ?
A: हो, यो धेरै महत्त्वपूर्ण छ। जापानमा डिभोर्स भए पनि, तपाईंको देशको रेकर्डमा यो स्वतः अपडेट हुँदैन। त्यसैले, आफ्नो देशको सरकारी कार्यालयमा गएर डिभोर्सको रिपोर्ट नगरेसम्म, त्यहाँ तपाईं अझै विवाहित नै गनिने सम्भावना हुन्छ। भविष्यमा समस्या नहोस् भन्नाका लागि रिपोर्टिङ प्रक्रिया पूरा गर्नुहोस्।
Q2: जोडीले धोका दिएर देश फर्किहाल्नुभयो। जापानको अदालतमा डिभोर्स गर्न मिल्छ?
A: यो धेरै गाह्रो हुन्छ। यदि जोडीको जापानमा बसाइ छैन भने, जापानको अदालतले मुद्दा हेर्न पाउँदैन। यस्तो अवस्थामा तपाईंको आफ्नै देशमा मुद्दा लड्नुपर्ने हुन्छ, जसमा 弁護士 को खर्च र आवतजावतको खर्च धेरै लाग्न सक्छ। त्यसैले, जोडी जापानमै भएको बेला "छिटो कदम चाल्नु" नै मुख्य कुरा हो।
Q3: डिभोर्स भयो भने मेरो अहिलेको VISA (在留資格) के हुन्छ?
A: यदि तपाईंको VISA "日本人の配偶者等" मा छ भने, डिभोर्स भएपछि तपाईं उक्त VISA को सर्तमा रहनुहुन्न। डिभोर्स भएको ६ महिनाभित्र अर्को VISA मा परिवर्तन नगरे, तपाईंको 在留資格 रद्द हुन सक्छ। त्यसैले, डिभोर्स र VISA को परिवर्तनलाई सँगसँगै सोच्नुहोस्।
अन्त्यमा
国際離婚 का प्रक्रियाहरूले कहिलेकाहीँ मानसिक रूपमा गाह्रो बनाउन सक्छ। तर, सही जानकारी लिएर र अहिलेको अवस्थामा के गर्न सकिन्छ भन्ने कुरालाई शान्त भएर सोच्नुभयो भने, पक्कै पनि बाटो निस्किन्छ।
हाम्रो अफिसले यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय विवाह/डिभोर्स र त्यसपछिको 在留資格 सम्बन्धी प्रक्रियामा मद्दत गर्दै आएको छ। एक्लै चिन्ता नगर्नुहोस्, पहिला हामीसँग परामर्श गर्नुहोस्।
