行政書士 chuyên về tư vấn visa và cư trú tại Nhật Bản xin được chia sẻ về vấn đề vô cùng nhạy cảm và khó khăn: "Việc mang con đi trái phép".
"Bạn đời đang cùng chung sống tại Nhật Bản bất ngờ đưa con về nước mà không có sự đồng ý của mình..." Chỉ tưởng tượng thôi đã thấy đau lòng, nhưng nếu thực sự rơi vào tình cảnh này, bạn nên làm gì?
Trong thời đại mà các gia đình đa quốc gia ngày càng phổ biến, những rắc rối quốc tế như thế này không phải là hiếm. Tuy nhiên, nhiều người vẫn mặc định rằng mình không còn cách nào khác và đành chấp nhận sự thật cay đắng. Thực tế, trong những trường hợp này, bạn hoàn toàn có thể sử dụng cơ chế của "Công ước Hague" – một quy định quốc tế – để thực hiện các thủ tục đòi lại quyền nuôi dưỡng con.
Hôm nay, với tư cách là một chuyên gia, tôi muốn giải thích một cách dễ hiểu nhất về những điều cơ bản của thủ tục này và những phương án giải quyết thực tế mà bạn cần nắm rõ.
1. Công ước Hague là gì? Cứu cánh cho các rắc rối trong hôn nhân quốc tế
Công ước Hague (Công ước về các khía cạnh dân sự của việc bắt cóc trẻ em quốc tế) là quy định quốc tế nhằm đảm bảo việc đưa trẻ em trở về nơi cư trú ban đầu một cách nhanh chóng trong trường hợp trẻ bị đưa ra nước ngoài trái phép.
Hiểu đơn giản, đây là cơ chế pháp lý để giải quyết vấn đề "con sẽ được nuôi dưỡng tại quốc gia nào" thông qua trình tự pháp luật, thay vì để các cá nhân tự ý quyết định hoặc sử dụng vũ lực. Nhật Bản cũng là thành viên của Công ước này và nó có hiệu lực với rất nhiều quốc gia khác trên thế giới.
2. Những điều kiện cần xác nhận trước khi "yêu cầu trả lại con"
Khi muốn đưa con trở lại, trước hết bạn cần kiểm tra xem mình có đáp ứng các điều kiện sau hay không:
-
Độ tuổi của con: Con phải dưới 16 tuổi tại thời điểm bị đưa đi.
-
Vấn đề nơi cư trú: Nhật Bản phải là nơi cư trú thường xuyên của con.
-
Quyền giám hộ (監護権): Bạn phải là người có quyền hợp pháp để chăm sóc con (Nếu chưa ly hôn, thông thường cả cha và mẹ đều có quyền thân quyền và 監護権).
-
Việc đưa đi trái phép: Con bị mang đi mà không có sự đồng ý của bạn.
Đây là những yêu cầu mang tính hình thức, nhưng thực tế áp dụng lại rất tinh vi. Đặc biệt, tùy thuộc vào việc 監護権 được xử lý như thế nào mà phương hướng giải quyết thủ tục sẽ thay đổi.
3. Trình tự thủ tục cụ thể và những lưu ý quan trọng
Nếu đối phương mang con đến một quốc gia thành viên của Công ước Hague, bạn có thể yêu cầu trả lại con thông qua "Cơ quan trung ương (外務省)" của Nhật Bản.
-
Nộp đơn lên cơ quan trung ương: Bạn thực hiện "子の返還申立" (Đơn yêu cầu trả lại con) gửi tới 外務省.
-
Xét xử tại nước sở tại: Tòa án tại quốc gia nơi con đang ở sẽ phán quyết xem liệu có nên trả lại con hay không.
-
Tận dụng hỗ trợ pháp lý: Quốc gia đối phương cũng có cơ quan đầu mối tương tự của Công ước này. Ngoài ra, việc thuê 弁護士 tại nước đó là cực kỳ quan trọng.
Điểm mấu chốt ở đây là "Thời gian là yếu tố quyết định". Thời gian càng trôi qua kể từ khi con bị đưa đi, con càng dễ quen với môi trường sống tại quốc gia đó, và khả năng tòa án phán quyết rằng "đưa con trở lại môi trường cũ không phù hợp với phúc lợi của trẻ" sẽ càng cao. Do đó, việc chần chừ chỉ khiến con ngày càng xa rời bạn mà thôi.
4. Giải đáp các câu hỏi thường gặp (Q&A)
Q1: Chúng tôi vẫn chưa ly hôn, liệu trường hợp này có được coi là "mang đi trái phép" không?
A: Có. Ngay cả khi chưa ly hôn, trong trạng thái cả cha và mẹ đều có 監護権, việc một bên tự ý đưa con vượt biên giới mà không có sự đồng ý của bên kia rất có khả năng bị coi là "di chuyển trái phép" theo Công ước.
Q2: Nếu đối phương đưa con đến một quốc gia không tham gia Công ước Hague thì sao?
A: Đây là vấn đề rất khó khăn. Trong trường hợp đó, bạn không thể sử dụng khung pháp lý của Công ước Hague. Bạn cần tìm 弁護士 tại nước sở tại và khởi kiện để đòi lại quyền nuôi con theo luật pháp của quốc gia đó. Vì tốn kém nhiều thời gian và chi phí, hãy nhanh chóng tham khảo ý kiến của các 弁護士 hoặc chuyên gia am hiểu về các vụ việc quốc tế.
Q3: Tôi có thể tự mình thực hiện các thủ tục này được không?
A: Mặc dù bạn có thể tự nộp đơn theo quy định của Công ước, nhưng để tranh tụng tại tòa án nước ngoài, bạn cần phải hiểu ngôn ngữ và luật pháp địa phương. Ngoài ra, đối phương có thể cũng sẽ thuê 弁護士 để đối kháng lại. Để tăng khả năng thành công, tôi thực sự khuyên bạn nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ một 行政書士 hoặc 弁護士 am hiểu về luật gia đình quốc tế.
5. Đừng chịu đựng một mình
Đối mặt với những rắc rối như thế này, việc bị cú sốc tâm lý khiến bạn không thể đưa ra phán đoán chính xác là điều đương nhiên.
Nếu bạn đang cảm thấy bất an như "không biết phải bắt đầu từ đâu" hay "không hiểu luật pháp của quốc gia kia", đừng giữ nỗi lo đó một mình. Hãy bình tĩnh sắp xếp lại tình hình hiện tại và cùng nhau suy nghĩ xem đâu là ưu tiên hàng đầu để giải quyết vấn đề.
