जापानमा लामो समयदेखि बस्दै आउँदा कार्यस्थल वा समुदायमा धेरै नजिकका साथीहरू बन्ने गर्छन्। तर, यदि ती प्रिय मित्रको अचानक निधन भयो र उनका परिवार जापानमा कोही पनि छैनन् भने के गर्ने?
"नजिकको साथीको परिवार कोही पनि छैन, जापानमा छोडेको अपार्टमेन्ट र बैंकमा भएको पैसाको के हुन्छ होला?" "वर्षौँदेखि उनको हेरचाह गर्दै आएको थिएँ, अब मैले के गर्न सक्छु?"
यस्तो अवस्थामा, जापानमा '相続人' नभएको खण्डमा कानूनी प्रक्रिया निकै जटिल हुन्छ। जापानमा बस्ने विदेशी साथीभाइ वा चिनजानका व्यक्तिलाई सहयोग गर्ने भूमिकामा हुनुहुन्छ भने, तपाईँले जान्नैपर्ने केही महत्त्वपूर्ण कुराहरू यहाँ सरल रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
जापानमा विदेशी नागरिकको मृत्यु भएपछि उनको सम्पत्तिको के हुन्छ?
जापानमा बसोबास गर्ने विदेशी नागरिकको मृत्यु हुँदा, जापानमा रहेको सम्पत्ति (घरजग्गा, बैंक मौज्दात आदि) सामान्यतया उनको आफ्नो देशको कानून (本国法) अनुसार नै कारबाही गरिन्छ।
तर, उनी जापानमै बस्दै आएकाले जापानको कानून पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विशेष गरी, मृतकको कुनै पनि '相続人' छैनन् वा छन् भने पनि कहाँ छन् पत्ता लाग्दैन भने, जापानमै कानूनी प्रक्रिया अगाडि बढाउनु अनिवार्य हुन्छ।
यस्तो अवस्थामा, '裁判所' ले '相続財産管理人' नियुक्त गर्छ। यी व्यक्तिले मृतकको सम्पत्तिको व्यवस्थापन गर्छन्, ऋण तिर्छन् र बाँकी रहेको सम्पत्ति सामान्यतया '国庫' (日本政府) मा बुझाउँछन्।
तपाईँ '特別縁故者' को रूपमा मान्यता पाउने सम्भावना
यहाँ तपाईँले जान्नुपर्ने एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा '特別縁故者' सम्बन्धी नियम हो।
यदि तपाईँको मृतक व्यक्तिसँग धेरै नजिकको सम्बन्ध थियो, तपाईँले उहाँको बिरामी हुँदा सेवा-सुसार गर्नुभएको थियो वा जीवनयापनमा सहयोग गर्नुभएको थियो भने, '裁判所' को निर्णयअनुसार तपाईँलाई '特別縁故者' को रूपमा मान्यता दिएर सम्पत्तिको केही वा सम्पूर्ण भाग प्राप्त गर्ने सम्भावना हुन्छ।
"हामी नातेदार होइनौँ, त्यसैले केही गर्न सकिँदैन" भनेर हार मान्नुअघि निम्न कुराहरू विचार गर्नुहोस्:
-
मृतकको कुनै पनि '相続人' नभएको वा भएका सबैले '相続放棄' गरेको हुनुपर्छ।
-
मृतक जीवित हुँदा तपाईँले गरेको सेवा-सुसार, बिरामी हुँदाको रेखदेख वा आर्थिक सहयोग परिवार सरहको सम्बन्धमा आधारित हुनुपर्छ।
तर, यो प्रक्रिया आफैँ हुँदैन। तपाईँले '裁判所' मा "म '特別縁故者' हुँ" भनेर दाबी गर्नुपर्छ र त्यसको पुष्टि गर्नुपर्छ।
समयसीमा (Deadline) को ध्यान राख्नुहोस्
यस दाबीका लागि निश्चित समय तोकिएको हुन्छ। '相続財産管理人' ले मृतकका नातेदारको खोजीका लागि सूचना (公告) जारी गरेपछि, त्यो अवधि सकिएको ३ महिनाभित्र निवेदन दिइसक्नुपर्छ।
यदि यो म्याद नाघ्यो भने, जतिसुकै नजिकको सम्बन्ध भए पनि सम्पत्ति पाउने अधिकार गुम्नेछ। यदि तपाईँको वरपर यस्तो अवस्था छ भने, समयमै विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु उत्तम हुन्छ।
【Q&A】 प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
Q1. मेरो मृत साथीको भियतनाममा परिवार छ कि छैन थाहा छैन, अब के गर्ने?
A. पहिले जापानमै '相続人' कोही छैनन् भनी निश्चित गर्नुपर्छ। '裁判所' ले तोकेको '相続財産管理人' ले '戸籍' वा अन्य स्रोतहरूबाट अनुसन्धान गर्छन्। यो आफैँ गर्न कठिन हुने भएकाले सुरुमै वकिल वा 行政書士 सँग सल्लाह गर्नुहोस्।
Q2. '特別縁故者' को रूपमा मान्यता पाउन के कस्तो प्रमाण चाहिन्छ?
A. तपाईँले गरेको सेवा-सुसारको प्रमाण चाहिन्छ। जस्तै: अस्पताल जाँदाको रेकर्ड, अस्पतालको बिल, भेटघाटको विवरण, दैनिक कुराकानी भएका LINE वा इमेलका म्यासेजहरू प्रमाणका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यस्ता कुराहरू सुरक्षित राख्न अत्यन्तै आवश्यक छ।
Q3. '特別縁故者' को निवेदन दिन धेरै खर्च लाग्छ?
A. '裁判所' को प्रक्रियाका लागि '予納金' (व्यवस्थापन शुल्क) लाग्न सक्छ। खर्च कति लाग्छ भन्ने कुरा सम्पत्तिको आकार र अवस्थामा निर्भर गर्छ, त्यसैले निवेदन दिनुअघि विशेषज्ञसँग लागत अनुमान (Estimate) माग्नु राम्रो हुन्छ।
निष्कर्ष
जापानमा मिहिनेत गरी जीवन बिताएका साथीलाई सम्मानपूर्वक बिदाइ गर्ने तपाईँको भावना अत्यन्तै सराहनीय छ। सम्पत्तिको व्यवस्थापन भनेको केवल कागजी काम मात्र होइन, यो मृतकले जापानमा बिताएको जीवनको अन्तिम सम्मान पनि हो।
यदि तपाईँको नजिकको मानिसको निधन भएको छ र प्रक्रियाबारे चिन्तित हुनुहुन्छ भने, कृपया हाम्रो कार्यालयमा परामर्श लिनुहोस्। विशेष गरी '在留資格' र '相続' को नियमहरू निकै जटिल हुन्छन्, त्यसैले एक्लै निर्णय नगर्नुहोस्।
