ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးပါမယ်။
ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် 「在留資格 (VISA)」 ဆိုတာ အသက်သွေးကြောလိုပဲ အရေးကြီးတဲ့အရာပါ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေမှာ “ကောင်းစေချင်တဲ့စိတ်နဲ့” ဒါမှမဟုတ် “တစ်ယောက်ယောက်က ခိုင်းလို့” ဆိုပြီး လုပ်မိလိုက်တဲ့အပြုအမူတွေက အနာဂတ်မှာ ကြီးမားတဲ့ပြဿနာတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် မေးခွန်းထုတ်မှုများတဲ့ကိစ္စက “ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ် (Agent) က အချက်အလက်အတုတွေနဲ့ လျှောက်ထားခဲ့ရင် ကိုယ့်ရဲ့ နေထိုင်ခွင့် ဘာဖြစ်သွားမလဲ?” ဆိုတဲ့ ပြဿနာပါ။ ဒီတစ်ခါတော့ တကယ့်ဖြစ်ရပ်မှန်တွေကို အခြေခံပြီး ဒီအကြောင်းအရာကို သေချာရှင်းပြပေးသွားမှာပါ။
၁။ “ကိုယ်စားလှယ်က သူ့သဘောနဲ့သူလုပ်တာ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရနိုင်မလား?
နေထိုင်ခွင့် လျှောက်ထားတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင်မလျှောက်ဘဲ 行政書士 ဒါမှမဟုတ် တခြားကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်ယောက်ကို အပ်နှံတဲ့ကိစ္စတွေ များပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှန်တရားကတော့ “ကိုယ်စားလှယ်က အချက်အလက်အတုတွေနဲ့ ပြုလုပ်တင်ပြခဲ့တယ်” ဆိုရင်တောင်၊ အဲဒီအချက်အလက်တွေကြောင့် နေထိုင်ခွင့်ရခဲ့မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ နေထိုင်ခွင့်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခံရမယ့် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတာက “အဲဒီအချက်အလက်တွေက အတုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်ဘယ်လောက်ထိ သိရှိထားသလဲ” ဆိုတဲ့အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပဒေအရ အောက်ပါပုံစံ (၂) မျိုးမှာ ပြဿနာတက်လေ့ရှိပါတယ်။
-
“အမှားမှန်းသိရက်နဲ့” သုံးစွဲခဲ့လျှင် (入管法22条の4 第1項2号): ကိုယ်စားလှယ်ပြင်ဆင်ပေးတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေက အတုမှန်းသိရက်နဲ့၊ ဒါကို သိလျက်နဲ့ လျှောက်လွှာမှာ အသုံးပြုခဲ့ရင် ဖြစ်ပါတယ်။
-
“မသိခဲ့ဘူး” ဆိုရင်တောင် နောက်ဆုံးမှာ အတုဖြစ်နေလျှင်: လျှောက်ထားချိန်မှာ မသိခဲ့ရင်တောင် စိစစ်တဲ့ကာလ (入管 က စစ်ဆေးမေးမြန်းတဲ့အချိန်) မှာ “စာရွက်စာတမ်းတွေက အတုပါလား” လို့ သတိထားမိလျက်နဲ့ ဆက်လက်လျှောက်ထားပြီး ခွင့်ပြုချက်ရယူခဲ့ရင်လည်း အတူတူပဲလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
“ကိုယ်စားလှယ်ကိုပဲ အကုန်အပ်ထားတာမို့ မသိဘူး” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ဟာ စစ်ဆေးတဲ့အချိန်မှာ အတုမှန်းပေါ်လာရင် လက်ခံပေးဖို့ အလွန်ခက်ခဲပါတယ်။ လုပ်ငန်းစဉ်တိုင်းဟာ “မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ တာဝန်” ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အမြဲသတိပြုဖို့ လိုပါတယ်။
၂။ သတိထားရမယ့် 「上陸拒否事由」 ဆိုတာဘာလဲ?
ပိုပြီးဆိုးရွားတာက 「上陸拒否事由 (ဂျပန်နိုင်ငံထဲကို ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိတဲ့အကြောင်းအရင်း)」 ကို ဖုံးကွယ်ပြီး ဝင်လာတာမျိုးပါ။ ဥပမာ - အရင်က ဂျပန်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီး နိုင်ငံကနေ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရတဲ့ အတိတ်သမိုင်းရှိလျက်နဲ့၊ အဲဒါကို ဖုံးကွယ်ပြီး နေထိုင်ခွင့်အသစ် ရယူတာမျိုးပါ။
入国カード (ED Card) မှာဆိုရင် “ဂျပန်မှာ ပြန်လည်ထွက်ခွာခိုင်းတဲ့ ပြစ်ဒဏ်ခံဖူးသလား?” “ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခံဖူးသလား?” စတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတွေပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ဘယ်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှာမဆို မေးမြန်းလေ့ရှိတဲ့ အခြေခံမေးခွန်းတွေပါ။
“ခက်ခဲတဲ့ ဥပဒေစကားလုံးတွေကို မနားလည်လို့ပါ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်က အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေကို လိမ်ညာဖြေဆိုတာဟာ၊ နောက်ပိုင်းမှာ နေထိုင်ခွင့်သက်တမ်းတိုးတာ တစ်ကြိမ်ရခဲ့ရင်တောင်မှ 入管法 ချိုးဖောက်မှုအနေနဲ့ 「在留資格の取消し」 (နေထိုင်ခွင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း) ကို ခံရမှာဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ပြဿနာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ 行政書士 က ဘာတွေကူညီပေးနိုင်မလဲ?
行政書士 ဆိုတာက ဒီလိုအန္တရာယ်တွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးဖို့ ရှိနေတာပါ။ “ဒီစာရွက်စာတမ်းနဲ့ တကယ်ပဲ အဆင်ပြေပါ့မလား” “ကိုယ့်ရဲ့အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေက နောက်ပိုင်းလျှောက်ထားမှုမှာ ဘာတွေသက်ရောက်မှုရှိမလဲ” ဆိုတာမျိုး စိုးရိမ်စိတ်ရှိရင် ယုံကြည်ရတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
ကိုယ်တိုင် ခန့်မှန်းဆုံးဖြတ်မယ့်အစား အမှန်အတိုင်းပြောပြပြီး မှန်ကန်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းကသာ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးလက်အေးနဲ့ ရေရှည်နေထိုင်နိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။
မေးခွန်းနှင့် အဖြေ (Q&A)
Q1: ကိုယ်စားလှယ်က သူ့သဘောနဲ့သူ စာရွက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်တာပါ။ ကျွန်တော်/မ လုံးဝမသိခဲ့ပါဘူး။ ဘာလုပ်ရမလဲ?
A: အချက်အလက်အတုမှန်း သိရတဲ့အချိန်မှာ အမှန်တရားကို ချက်ချင်းတင်ပြဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အမှန်တရားကို သိလျက်နဲ့ ဆက်လက်ဖုံးကွယ်နေမယ်ဆိုရင် မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ တာဝန်ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ စိုးရိမ်မိရင် ချက်ချင်းပဲ 弁護士 ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
Q2: အရင်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေ (Overstay စတာတွေ) ကို 入管 ကို သိအောင်မပြောဘဲ ဖုံးကွယ်ထားရင် မသိနိုင်ဘူးမလား?
A: ဘယ်တော့မှ မဖုံးကွယ်ပါနဲ့။ 出入国在留管理庁 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ခိုလှုံခွင့်စီမံခန့်ခွဲရေးအေဂျင်စီ) ရဲ့ Database ဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ခေတ်မီလာနေပြီး အတိတ်က မှတ်တမ်းအားလုံးကို စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။ “ဖုံးကွယ်တယ်” ဆိုတဲ့အချက်က “မမှန်မကန်နည်းလမ်းနဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့ ကြိုးစားတယ်” လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး အခြေအနေကို ပိုဆိုးသွားစေပါလိမ့်မယ်။
Q3: နေထိုင်ခွင့် ရုပ်သိမ်းခံရရင် ဂျပန်ကနေ ချက်ချင်း ထွက်သွားရမှာလား?
A: နေထိုင်ခွင့် ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရတဲ့အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ကာလအတွင်း ကိုယ့်သဘောဆန္ဒအလျောက် ထွက်ခွာပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘူးဆိုရင် နိုင်ငံကနေ အတင်းအဓမ္မပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်း (Deportation) လုပ်ငန်းစဉ်တွေ စတင်မှာဖြစ်ပြီး၊ နောင်မှာ ဂျပန်ကို ပြန်ဝင်ခွင့် အနှစ်နှစ်ဆယ်လောက် ပိတ်ပင်ခံရတာမျိုး စတဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဆိုးကျိုးတွေကို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။
