ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ရေရှည်နေထိုင်ဖို့ စိတ်ကူးထားတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်တော့ "ဝင်ခွင့်စစ်ဆေးရေး" (入国審査) ဆိုတာ ပထမဆုံးဖြတ်ကျော်ရမယ့် ကြီးမားတဲ့ အတားအဆီးတစ်ခုပါပဲ။ လေဆိပ်မှာ ဝင်ခွင့်စစ်ဆေးရေးမှူးကို ပတ်စ်ပို့ပြတဲ့အခါ ရင်တုန်ခဲ့ဖူးတဲ့သူတွေ အများကြီးရှိကြမှာပါ။
တကယ်တော့ ဂျပန်နိုင်ငံကို ဝင်ရောက်နိုင်မလားဆိုတာက ဥပဒေအပေါ် အခြေခံထားတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေရှိပါတယ်။ ဒီစည်းမျဉ်းကို 「上陸許可基準」 လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို နားလည်ထားခြင်းက ဂျပန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ဘဝသစ်ကို ချောချောမွေ့မွေ့ စတင်နိုင်ဖို့အတွက် အဓိကသော့ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခါတော့ 行政書士 တစ်ယောက်ရဲ့ ရှုထောင့်ကနေပြီး ဒီ 「上陸許可基準」 ဆိုတာ ဘာကြောင့်ရှိတာလဲ၊ စစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ ဘယ်အချက်တွေကို အဓိကကြည့်သလဲဆိုတာကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁. 「上陸許可基準」 ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းက ဘာကြောင့်ရှိတာလဲ?
အဓိကအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံက နိုင်ငံခြားသားတွေ ဝင်ရောက်လာဖို့အတွက် ဘာကြောင့် ဒီလောက်အသေးစိတ်တဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေကို ထားရှိထားတာလဲ?
အကြီးမားဆုံး အကြောင်းရင်းကတော့ ဂျပန်ရဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းနဲ့ စီးပွားရေးကို ကာကွယ်ဖို့အတွက်ပါ။ တကယ်လို့ အခြေအနေမရွေး ဘယ်သူမဆို လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်နိုင်မယ်ဆိုရင် လူဦးရေ အပြောင်းအလဲ မြန်ဆန်လာပြီး ဂျပန်မှာအလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အလုပ်အကိုင်တွေ မတည်မငြိမ်ဖြစ်တာ၊ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေအပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဂျပန်ဥပဒေ (出入国管理及び難民認定法) အရ အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် 在留資格 (就労ビザ) ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေအတွက် "အရည်အသွေးနဲ့ အရေအတွက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချိန်ညှိမှု" ကို ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ "ဂျပန်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လူနေမှုဘဝအတွက် အကျိုးရှိစေမယ့် ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ ရှိရဲ့လား" ဆိုတာကို ကြိုတင်စစ်ဆေးတာပါ။
ဒီစစ်ဆေးတဲ့ စံနှုန်းကတော့ 「上陸許可基準」 ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကြောင့် စနစ်တကျမရှိတဲ့ ဝင်ရောက်မှုတွေကို တားဆီးနိုင်ပြီး ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းနဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် စိတ်ချလက်ချ နေထိုင်နိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂. 「上陸許可基準」 မှာ စစ်ဆေးတဲ့ "အချက် ၃ ချက်"
ဒီစံနှုန်းမှာ အဓိက ဘာတွေကို ကြည့်တာလဲ? 在留資格 အလိုက် အသေးစိတ်တွေကတော့ ကွာခြားနိုင်ပေမဲ့ အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါ အချက် ၃ ချက်ကို အလေးပေး ကြည့်ရှုပါတယ်။
-
ဘာလုပ်ချင်တာလဲ? (အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ) "ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ချင်တယ်" ဆိုရုံတင်မကဘဲ ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို အသုံးချနိုင်မယ့် အလုပ်မျိုးဟုတ်မဟုတ်က အရေးကြီးပါတယ်။ ဥပမာ- 「技術・人文知識・国際業務」 ဗီဇာဆိုရင် တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းတွေမှာ သင်ယူခဲ့တဲ့ ပညာရပ်နဲ့ လက်တွေ့လုပ်မယ့်အလုပ်က ဆက်စပ်မှုရှိမရှိကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးပါတယ်။
-
တကယ်ပဲ အရည်အချင်းရှိရဲ့လား? (နောက်ခံအတွေ့အကြုံနဲ့ ပညာအရည်အချင်း) လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင် အတွေ့အကြုံနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို သက်သေပြနိုင်မလားဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ပညာအရည်အချင်း ဒါမှမဟုတ် ယခင်က 職歴証明書 တွေက ရိုးရိုးစက္ကူသက်သက်မဟုတ်ပါဘူး။ "ဒီအလုပ်ကို တာဝန်ယူဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းအတွက် အဖြေဖြစ်ပါတယ်။
-
တည်ငြိမ်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ နေရာဖြစ်ရဲ့လား? (လက်ခံမယ့် အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အခြေအနေ) လက်ခံမယ့် ကုမ္ပဏီက ခိုင်မာမှုရှိရဲ့လားဆိုတာကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ လုပ်ငန်းသဘာဝ ရှင်းလင်းရဲ့လား၊ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်ရဲ့လား၊ ပြီးတော့ အရေးကြီးဆုံးက ဥပဒေကို လိုက်နာပြီး နိုင်ငံခြားသားဝန်ထမ်းတွေကို ခန့်အပ်တာလား ဆိုတာပါပဲ။ ကုမ္ပဏီရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကလည်း စစ်ဆေးမှုရဲ့ အဓိကအချက်ဖြစ်ပါတယ်။
၃. စည်းမျဉ်းတွေက ခေတ်နဲ့အညီ ပြောင်းလဲနေတယ်
「上陸許可基準」 ဟာ တစ်ခါသတ်မှတ်ပြီးရင် တစ်သက်လုံး မပြောင်းလဲတော့တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ဂျပန်ရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေနဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ပတ်ဝန်းကျင်တွေက အမြဲပြောင်းလဲနေပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် IT လုပ်ငန်း ဒါမှမဟုတ် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းလိုမျိုး လူအင်အား လိုအပ်ချက်များတဲ့ နယ်ပယ်တွေမှာဆိုရင် အစိုးရအနေနဲ့ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားတွေကို လက်ခံနိုင်ဖို့အတွက် လျှော့ပေါ့တဲ့ မူဝါဒတွေကို အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ပြန်ပေးနေပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အခြေအနေနဲ့အညီ စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲပေးတာကလည်း ဒီစနစ်ရဲ့ ထူးခြားချက်ပါပဲ။
法務大臣 က စံနှုန်းအသစ်တွေကို သတ်မှတ်တဲ့အခါမှာ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး လက်ရှိဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်မယ့်အရာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ဆုံးဖြတ်တာပါ။ ဒီ "ပွင့်လင်းမြင်သာမှု" က ဂျပန်မှာ နေထိုင်သူတွေအတွက် နောင်လာမယ့်အခြေအနေတွေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်စေပါတယ်။
၄. မကြာခဏ မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1. စံနှုန်းတွေ ပြည့်မီရင် ဗီဇာ အသေအချာ ရနိုင်ပါသလား?
A. အခြေခံအားဖြင့် စံနှုန်းပြည့်မီဖို့က အနိမ့်ဆုံးလိုအပ်ချက်ဖြစ်ပေမဲ့ အသေအချာ ရမယ်လို့တော့ အာမခံလို့မရပါဘူး။ လျှောက်လွှာစာရွက်မှာ အချက်အလက်မှားတာ၊ ယခင်က ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းအခြေအနေ၊ ဒါမှမဟုတ် ကုမ္ပဏီရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေ မတည်ငြိမ်တာတွေကြောင့် ဗီဇာမရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ စံနှုန်းက အခြေခံအုတ်မြစ်သာဖြစ်ပြီး လျှောက်လွှာကို ဘယ်လောက်ဂရုတစိုက် ပြင်ဆင်သလဲဆိုတာကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
Q2. ဂျပန်လူမျိုး သူငယ်ချင်းက ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို မိတ်ဆက်ပေးပါတယ်၊ သတိထားရမယ့်အချက် ရှိပါသလား?
A. မိတ်ဆွေတွေကတစ်ဆင့် အလုပ်ရတာဟာ အားတက်စရာကောင်းပေမဲ့ "ဗီဇာ ရမရ" ကတော့ နောက်ထပ်ကိစ္စတစ်ခုပါ။ အဲဒီကုမ္ပဏီက ဗီဇာလျှောက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ (ကုမ္ပဏီရဲ့ 登記簿謄本, 事業計画書 စတာတွေ) ကို သေချာပြင်ဆင်ပေးနိုင်မလား၊ ကိုယ့်ရဲ့ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ အဲဒီအလုပ်က ကိုက်ညီရဲ့လားဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်ဆီမှာ တစ်ခါလောက် ပြန်စစ်ဆေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q3. စည်းမျဉ်းတွေ ပြောင်းလဲသွားတယ်လို့ သတင်းကြားပါတယ်၊ ဘယ်မှာ အတည်ပြုရမလဲ?
A. ဗီဇာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နောက်ဆုံးရသတင်းအချက်အလက်တွေကိုတော့ 出入国在留管理庁公式サイト (https://www.moj.go.jp/isa/) မှာ အမြဲစစ်ဆေးပေးပါ။ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က သတင်းစကားတွေ၊ ဖိုရမ်တွေက အချက်အလက်တွေက နောက်ကျနေတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် မှားယွင်းနေတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းရဲ့ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်ကသာ အမှန်ကန်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။
၅. နောက်ဆုံးအနေနဲ့ - မင်းရဲ့ အနာဂတ်အတွက်
ဂျပန်မှာ နေထိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ မင်းတို့အတွက် ဗီဇာရရှိရေးဆိုတာ ဘဝကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။ 「上陸許可基準」 ကို နားလည်ထားခြင်းက ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကာကွယ်ခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
"ကိုယ်က စံနှုန်းတွေနဲ့ ကိုက်ညီရဲ့လား?"၊ "ဘယ်လိုလျှောက်ရင် ပိုအဆင်ပြေမလဲ?" ဆိုတာမျိုးတွေနဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်နေရင် တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနဲ့။ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်တဲ့ 行政書士 ဆီမှာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပေးပါ။ ဥပဒေနဲ့အညီ မင်းရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လုပ်မယ့် အနာဂတ်အစီအစဉ်တွေကို အကောင်းဆုံး ပံ့ပိုးပေးသွားပါမယ်။
