ဂျပန်နိုင်ငံကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိလာကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဂျပန်ရဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 တစ်ဦးအနေနဲ့ マイナンバー（個人番号） စနစ်အကြောင်းကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာ နေထိုင်မှုဘဝကို စတင်တဲ့အခါ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့်အရာကတော့ マイナンバー（個人番号） နဲ့ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ "ဘယ်အချိန်မှာ ရမှာလဲ?" "ဘယ်နေရာမှာ လုပ်ရမှာလဲ?" "ဘာကြောင့် လိုအပ်တာလဲ?" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေ သင့်မှာရှိနေမှာပါ။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဂျပန်ကို အခုမှရောက်လာသူတွေအတွက် နံပါတ်ရယူနည်းကနေ အသုံးပြုပုံနဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်အလက်တွေကို အစိုးရရဲ့ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက်တွေနဲ့အတူ အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ マイナンバー（個人番号） ကို ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လိုရနိုင်မလဲ?
ဂျပန်နိုင်ငံကို ပထမဆုံးဝင်ရောက်လာပြီး နေထိုင်ခွင့် 在留資格 (၃ လထက်ပိုသောဗီဇာ) ရှိသူတွေအနေနဲ့ နေထိုင်မယ့်လိပ်စာ အတည်တကျဖြစ်ပြီဆိုတာနဲ့ ပထမဆုံးလုပ်ရမှာကတော့ 住民登録（転入届） လုပ်ဖို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဒီ 住民登録 လုပ်ငန်းစဉ်ဟာ マイナンバー နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေပါတယ်။ မြို့နယ်ရုံး (City Hall) မှာ 住民票 စာရင်းသွင်းပြီးတဲ့နောက် အချိန်အနည်းငယ်ကြာရင် သင့်အိမ်ကို "個人番号通知書" ဆိုတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတစ်ခု 簡易書留 (မှတ်ပုံတင်စာ) နဲ့ ရောက်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါဟာ သင့်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်နံပါတ် သတ်မှတ်ပြီးကြောင်း အကြောင်းကြားစာပဲဖြစ်ပါတယ်။
အဓိကမှတ်ထားရမယ့်အချက် - ဂျပန်ရောက်ရောက်ချင်း လေဆိပ်မှာ ချက်ချင်းရတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်ဆုံး ကိုယ်နေထိုင်မယ့် မြို့နယ်ရုံး (市役所/区役所) ကိုသွားပြီး "ဒီမှာနေထိုင်ပါတယ်" လို့ သတင်းပို့တာကနေ စတင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
၂။ "通知書" နဲ့ "マイナンバーカード" ရဲ့ ကွာခြားချက်ကို သိထားရအောင်
ဒီနှစ်ခုကို မှားယွင်းတတ်ကြပေမဲ့ တကယ်တော့ လုံးဝကွဲပြားပါတယ်။
-
個人番号通知書 - ဒါက သင့်ရဲ့နံပါတ်ကို "အကြောင်းကြား" ရုံသက်သက် စာရွက်စာတမ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာရွက်ကို မှတ်ပုံတင်လိုမျိုး သက်သေခံအထောက်အထားအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။
-
マイナンバーカード - ဒါကတော့ ဓာတ်ပုံပါတဲ့ ပလတ်စတစ်ကတ်ပြား (Smart Card) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကတ်ရှိရင် 24 နာရီဖွင့်တဲ့ ဆိုင်တွေမှာ 住民票 ထုတ်ယူနိုင်တာအပြင် အစိုးရဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အွန်လိုင်းကနေ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့အတွက် ဂျပန်မှာနေထိုင်ရတာ ပိုပြီးအဆင်ပြေစေပါတယ်။
住民票 ရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတိုင်း ဒီကတ်ကို လျှောက်ထားပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။
၃။ နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အထူးသတိထားရမယ့်အချက် - သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်
ဂျပန်လူမျိုးတွေအတွက် သက်တမ်းက ၁၀ နှစ်ဖြစ်ပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက်ကတော့ စည်းမျဉ်းကွဲပြားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ マイナンバーカード သက်တမ်းဟာ အခြေခံအားဖြင့် သင့်ရဲ့ "在留期間 (ဗီဇာသက်တမ်း) ကုန်ဆုံးမယ့်ရက်" အထိပဲဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍ သင်က ဗီဇာသက်တမ်းတိုး (在留資格 更新) လုပ်လိုက်တယ်ဆိုရင် မြို့နယ်ရုံးမှာပါ ဒီကတ်ရဲ့သက်တမ်းကိုပါ တိုးဖို့လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ သက်တမ်းတိုးဖို့ မေ့လျော့သွားပြီး ကတ်သက်တမ်းကုန်သွားရင် အသစ်ပြန်လျှောက်ဖို့အတွက် အပိုကုန်ကျစရိတ်တွေ ရှိလာနိုင်တဲ့အတွက် ဗီဇာနဲ့အတူ ဒီကတ်ကိုပါ သက်တမ်းတိုးဖို့ အမြဲသတိပြုရပါမယ်။
၄။ 公金受取口座登録制度 ဆိုတာဘာလဲ?
ဂျပန်အစိုးရက အခုနောက်ပိုင်း အကောင်အထည်ဖော်နေတဲ့ အဆင်ပြေတဲ့ စနစ်တစ်ခုကတော့ 公金受取口座登録制度 ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ ဘဏ်စာရင်းအချက်အလက်ကို အစိုးရ (デジタル庁) မှာ ကြိုတင်စာရင်းသွင်းထားတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။
စာရင်းသွင်းထားခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးများ -
-
ထောက်ပံ့ကြေးတွေ လက်ခံရရှိဖို့ လွယ်ကူခြင်း - အရေးပေါ်ထောက်ပံ့ကြေးတွေ၊ 年金 (ပင်စင်)၊ 児童手当 (ကလေးထောက်ပံ့ကြေး) ဒါမှမဟုတ် အခွန်ပြန်အမ်းငွေ 所得税 တွေကို လက်ခံရယူတဲ့အခါ လျှောက်လွှာမှာ ဘဏ်စာရင်းတွေ ထပ်ခါတလဲလဲ ရေးစရာမလိုတော့သလို ဘဏ်စာအုပ်မိတ္တူတွေလည်း ပေးစရာမလိုတော့ပါဘူး။
-
စစ်ဆေးမှုမြန်ဆန်ခြင်း - အစိုးရဌာနတွေမှာ သင့်ရဲ့ဘဏ်စာရင်းအချက်အလက် ရှိနေပြီးသားဖြစ်လို့ ငွေလွှဲပေးတဲ့အချိန်က ပိုမြန်လာပါလိမ့်မယ်။
သင့်မှာ マイナンバーカード ရှိရင် စမတ်ဖုန်း ဒါမှမဟုတ် ကွန်ပျူတာကနေ "マイナポータル" ဆိုတဲ့ ဝဘ်ဆိုက်ကတစ်ဆင့် လွယ်လင့်တကူ စာရင်းသွင်းနိုင်ပါတယ်။
၅။ သိထားသင့်တဲ့ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (Q&A)
နိုင်ငံခြားသားတွေဆီကနေ အမေးအများဆုံး မေးခွန်း (၃) ခုကို ဖြေကြားပေးပါမယ်။
Q1 - အလုပ်ကနေ ကျွန်တော့်ရဲ့ マイナンバー（個人番号） ကို ပေးဖို့ပြောလာပါတယ်။ ပေးလို့ရပါသလား?
A1 - ဟုတ်ကဲ့၊ ပေးလို့ရပါတယ်။ တကယ်တော့ ပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီတွေဟာ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အခွန်နဲ့ လူမှုဖူလုံရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေအတွက် အစိုးရဆီကို ဒီနံပါတ်တင်ပြဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အလုပ်က တောင်းလာရင် တင်ပြပေးရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်နဲ့မသက်ဆိုင်တဲ့ တခြားသူတွေကိုတော့ ဒီနံပါတ်ကို လုံးဝမပေးမိဖို့ သတိထားပါ။
Q2 - အိမ်ပြောင်းတဲ့အခါ ဘာတွေလုပ်ရမလဲ?
A2 - ဟုတ်ကဲ့၊ သင့်ရဲ့ マイナンバーカード မှာ လိပ်စာအသစ်ပြောင်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ မြို့နယ်ရုံးအသစ်မှာ 転入届 လုပ်တဲ့အခါ ဒီကတ်ကိုပါ တစ်ပါတည်းယူသွားပါ။ ကတ်ရဲ့အနောက်ဘက်မှာ လိပ်စာအသစ်ကို ရေးသားပေးပါလိမ့်မယ်။ ဒါကိုမလုပ်ခဲ့ရင် ကတ်က အသုံးမပြုနိုင်တော့တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
Q3 - မိခင်နိုင်ငံကို အပြီးပြန်တဲ့အခါ ဒီကတ်ကို ဘာလုပ်ရမလဲ?
A3 - မြို့နယ်ရုံးကို ပြန်အပ်ဖို့ (သို့မဟုတ် အကြောင်းကြားဖို့) လိုအပ်ပါတယ်။ ဂျပန်ကနေ အပြီးအပိုင်ထွက်ခွာမယ့်အခါ 転出届 လုပ်ရင်း ကတ်ကိုပြန်အပ်ရပါတယ်။ တစ်ခုသိထားရမှာက ဒီနံပါတ်ဟာ တစ်သက်လုံးအတွက် တစ်ခုတည်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ ဂျပန်ကို နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လာနေထိုင်ပြီး 住民登録 ပြန်လုပ်ရင်လည်း ဒီနံပါတ်ဟောင်းကိုပဲ ဆက်လက်အသုံးပြုရမှာဖြစ်ပါတယ်။
အနှစ်ချုပ် - ဂျပန်နေထိုင်မှုဘဝရဲ့ "သော့ချက်" ဖြစ်တဲ့ マイナンバー
マイナンバー（個人番号） ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်းတွေသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဂျပန်မှာ အခွန်ဆောင်တာ၊ လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်ရတာ၊ ဘဏ်စာရင်းဖွင့်တာနဲ့ ဖုန်းစာချုပ်တာ စတဲ့ ကိစ္စရပ်တိုင်းမှာ သင်ဟာ ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်တယ်ဆိုတာ သက်သေပြပေးမယ့် အရေးကြီးတဲ့ သော့ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစနစ်က နည်းနည်းရှုပ်ထွေးသလို ထင်ရပေမဲ့ သေချာနားလည်ပြီး စနစ်တကျ အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ဂျပန်မှာနေထိုင်ရတာ ပိုပြီးအဆင်ပြေချောမွေ့လာမှာဖြစ်ပါတယ်။
