ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်တော့မယ်ဆိုရင် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ 住民登録 ပါပဲ။ ဂျပန်မှာ ရေရှည်နေထိုင်မည့် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ ရိုးရိုးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုတင်မကဘဲ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အစိုးရရဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ရယူနိုင်ဖို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့ "တံခါးပေါက်" တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
"ဂျပန်ကို ရောက်ခါစမို့ ဘာလုပ်ရမှန်း မသိဘူး"၊ "住民票 နဲ့ 在留カード က ဘာကွာခြားတာလဲ" ဆိုပြီး စိုးရိမ်ပူပန်နေသူတွေ များစွာရှိမှာပါ။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ 行政書士 တစ်ယောက်ရဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ အမြင်နဲ့အတူ အခြေခံဗဟုသုတတွေ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရမည့် နည်းလမ်းတွေနဲ့ သတိထားရမည့် အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ဘာကြောင့် 住民登録 လုပ်ဖို့ လိုအပ်တာလဲ။
ပြည်ပကနေ ဂျပန်ကို ရောက်ရှိလာပြီး 中長期在留者 (在留カード ကိုင်ဆောင်ထားသူ) အဖြစ် နေထိုင်မယ်ဆိုရင် နေထိုင်မည့် နေရာကို သတ်မှတ်ပြီး ၁၄ ရက်အတွင်းမှာ သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်/ရပ်ကွက်ရုံး (役所) မှာ 転入届 တင်သွင်းဖို့ ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။
ဒါကို 住民登録 လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် သင့်ရဲ့ 住民票 ကို ထုတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 住民票 ဟာ သင် ဒီဒေသမှာ နေထိုင်ကြောင်း သက်သေပြတဲ့ အစိုးရရဲ့ တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းဖြစ်ပြီး ဂျပန်မှာ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုတွေ ရယူဖို့နဲ့ အနာဂတ်မှာ 永住許可 လျှောက်ထားဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။
၂။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို မေ့လျော့သွားရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
နေရပ်လိပ်စာ တင်သွင်းခြင်းဟာ 出入国管理及び難民認定法 (အတိုကောက် 入管法) နှင့် 住民基本台帳法 တို့အရ အရေးကြီးတဲ့ တာဝန်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၄ ရက်အတွင်းမှာ လုပ်ဆောင်ဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ရင် ယန်း ၂ သိန်းအထိ ဒဏ်ငွေဆောင်ရနိုင်သလို၊ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်းမှာလည်း မတင်သွင်းဘူးဆိုရင် နေထိုင်ခွင့် (在留資格) ကိုပါ ပယ်ဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။
ထို့ပြင် အခြားနေရာကို ပြောင်းရွှေ့မယ်ဆိုရင်လည်း ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၄ ရက်အတွင်းမှာ သက်ဆိုင်ရာရုံးမှာ 転入届 (သို့မဟုတ် 転居届) ကို တင်သွင်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းစဉ် လုပ်ဆောင်တဲ့အခါမှာတော့ သင့်ရဲ့ 在留カード ကို မဖြစ်မနေ ယူဆောင်သွားပါ။
၃။ マイナンバー နဲ့ ဆက်စပ်မှု
住民登録 ပြီးဆုံးသွားပြီဆိုရင် ဂျပန်မှာ နေထိုင်သူတိုင်းအတွက် マイナンバー (個人番号) ကို ပေးအပ်ပါတယ်။ マイナンバー ဟာ အလုပ်ခန့်အပ်တဲ့အခါ လူမှုဖူလုံရေးနဲ့ အခွန်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ၊ ဘဏ်စာရင်း ဖွင့်လှစ်တာတွေ စတဲ့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ နံပါတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
住民登録 ပြီးစီးသွားရင်တော့ 個人番号通知書 ကို သင့်ရဲ့ 住民票 မှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ လိပ်စာကို စာတိုက်ကနေ ပို့ပေးမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သေချာစွာ သိမ်းဆည်းထားပါ။ အကယ်၍ マイナンバー လိုအပ်တဲ့အခါ လက်ထဲမှာ မရှိခဲ့ရင်လည်း မြို့နယ်ရုံးမှာ マイナンバーを記載した住民票の写し ကို ထုတ်ယူပြီး သက်သေပြနိုင်ပါတယ်။
【မေးမြန်းခြင်း】 အမေးအဖြေ (Q&A)
Q1. 住民票 နဲ့ 在留カード က ဘယ်ဟာက ပိုအရေးကြီးသလဲ။
နှစ်ခုလုံး အရေးကြီးပေမယ့် အခန်းကဏ္ဍချင်း မတူညီပါဘူး။ 在留カード က သင့်ရဲ့ "ကိုယ်ပိုင်သက်သေခံကတ် (ဗီဇာသက်သေ)" ဖြစ်ပြီး ဂျပန်မှာ နေထိုင်စဉ်အတွင်း အမြဲဆောင်ထားဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်။ 住民票 ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းမှာ "နေရပ်လိပ်စာနဲ့ မိသားစုဝင်အချက်အလက်ကို သက်သေပြတဲ့စာရွက်" ဖြစ်ပါတယ်။ ရုံးလုပ်ငန်းစဉ်တွေ၊ ဘဏ်ကိစ္စတွေ စတဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး လိုအပ်သလို သုံးစွဲရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Q2. マイナンバー မပါဘဲ 住民票 ကို တင်ပြလို့ရသလား။
ရပါတယ်။ ဥပမာ- လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန (出入国在留管理庁) မှာ လျှောက်လွှာတင်တဲ့အခါ マイナンバー မလိုအပ်ဘူးဆိုရင် နံပါတ်ကို ဖျက်ထားတဲ့ 住民票の写し ကို တောင်းဆိုပြီး တင်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ လျှောက်ထားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် မူတည်ပြီး နံပါတ်ပါဖို့ လိုအပ်မလားဆိုတာကို ရုံးမှာ ကြိုတင်စုံစမ်းကြည့်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q3. ပြည်ပကို ပြောင်းရွှေ့မယ်ဆိုရင် ဘာလုပ်ရမလဲ။
ဂျပန်ကနေ ပြည်ပကို ထွက်ခွာတော့မယ်ဆိုရင်လည်း ရုံးမှာ 転出届 ကို တင်သွင်းရပါမယ်။ အထူးသတိထားရမှာက 国民年金 ပါ။ ပြည်ပကို ပြောင်းရွှေ့လိုက်တာနဲ့ သင့်နာမည်ကို 住民票 ကနေ ပယ်ဖျက်လိုက်မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ပင်စင်စနစ်မှာ ဆက်လက်ပါဝင်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။ သင်ရဲ့ နေထိုင်မည့် အစီအစဉ်နဲ့ အနာဂတ်အတွက် စီမံကိန်းအရ ရုံးမှာ သေချာစုံစမ်းထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
နိဂုံး
住民登録 ဟာ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံးခြေလှမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ နားမလည်တာရှိရင် မြို့နယ်ရုံး သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ အမြန်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ စည်းမျဉ်းတွေကို သေချာနားလည်ပြီး မှန်ကန်တဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ သင့်ရဲ့ နေထိုင်မှုဘဝကို ပိုမိုချောမွေ့ပြီး ပြည့်စုံစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
VISA ကိစ္စတွေ သို့မဟုတ် ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခက်အခဲရှိတယ်ဆိုရင်တော့ ကျွန်ုပ်တို့ရုံးကို အားမနာဘဲ ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
