के तपाईं लामो समयदेखि जापानमा काम गर्दै हुनुहुन्छ? भविष्यमा जापानको पेन्सन (नेनकिन) पाउनुहुन्छ कि हुन्न भन्ने चिन्ता छ? के विदेशी नागरिकले पनि अनिवार्य रूपमा पेन्सन तिर्नुपर्छ?
यसको छोटो जवाफ हो—हो। जापानमा बसोबास गर्ने २० देखि ६० वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिले आफ्नो नागरिकता जे-सुकै भए पनि 国民年金 मा सहभागी हुनु अनिवार्य छ। तर, यो प्रणाली निकै जटिल भएकाले "भविष्यमा कति पैसा पाइन्छ होला?" वा "कहिलेदेखि पाउन सकिन्छ?" भन्ने जस्ता अन्योलमा धेरै विदेशीहरू हुनुहुन्छ।
त्यसैले, आज हामी यो पेन्सन प्रणालीलाई गाह्रो शब्दहरू प्रयोग नगरी सजिलो तरिकाले बुझाउँदै छौँ। भविष्यको योजना बनाउन यो लेख तपाईंको लागि पहिलो खुड्किलो हुन सक्छ।
जापानको पेन्सन कहिलेदेखि पाइन्छ?
सबैभन्दा पहिले, पेन्सन पाउने उमेरको कुरा गरौँ। सिद्धान्ततः, ६५ वर्ष पुगेपछि पेन्सन पाउन सुरु गर्न सकिन्छ।
अहिलेको नियमअनुसार ६५ वर्ष नै मुख्य उमेर हो, तर तपाईंको जन्म मितिअनुसार केही विशेष अवस्थामा थोरै चाँडो पनि पाउन सकिन्छ। साथै, यदि तपाईं ६५ वर्ष हुनुभन्दा अघि नै पेन्सन लिन चाहनुहुन्छ भने 繰り上げ受給 (छिटो पेन्सन लिने) प्रणाली पनि छ। यसअनुसार ६० देखि ६४ वर्षको बीचमा आफ्नो इच्छाअनुसार पेन्सन लिन सकिन्छ।
तर, एउटा कुरामा विशेष ध्यान दिनुहोस्: यदि तपाईंले 繰り上げ受給 गर्नुभयो भने, जीवनभर पाउने पेन्सनको रकममा निश्चित दरले कटौती हुन्छ। एक पटक रकम कम भयो भने ६५ वर्ष नाघेपछि पनि त्यही कम रकम नै निरन्तर रहन्छ। त्यसैले, "अहिले पैसाको खाँचो छ" भन्दै हतारमा यो निर्णय गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। आफ्नो जीवनको अवस्था हेरेर ध्यानपूर्वक विचार गर्नुहोस्।
विदेशीले कति पेन्सन पाउँछन्?
पेन्सनको रकम तपाईंले कति अवधिसम्म प्रिमियम तिर्नुभयो भन्ने कुरामा भर पर्छ।
जापानको 国民年金 प्रणालीअनुसार २० देखि ६० वर्षसम्मको ४० वर्ष (४८० महिना) पूरा प्रिमियम तिरेमा मात्र पूर्ण रकम (Full amount) पाइन्छ। २०२६ सम्मको तथ्याङ्कअनुसार, यो वार्षिक ८४७,३०० येन हुन्छ।
यदि तपाईं जापानमा छोटो समय मात्र बस्नुभयो र ४८० महिना पूरा भएन भने, पेन्सन रकम पनि सोही अनुपातमा कम हुन्छ। यदि तपाईं कम्पनीमा काम गर्दा 厚生年金 मा सहभागी हुनुहुन्थ्यो भने, 国民年金 को अतिरिक्त तपाईंको तलब र बोनसका आधारमा थप पेन्सन पनि पाइन्छ। कम्पनीमा काम गरेको अवधि जति लामो हुन्छ, भविष्यमा पाउने रकम पनि त्यति नै बढ्छ।
यदि स्वदेश फर्किनुभयो भने? (脱退一時金 बारे)
विदेशी नागरिकले सबैभन्दा बढी जान्नुपर्ने कुरा यही हो। "जापानमा काम गर्दा तिरेको पेन्सन के म स्वदेश फर्केपछि खेर जान्छ?" भन्ने प्रश्न धेरैको हुन्छ।
वास्तवमा, जापानमा 脱退一時金 (लम्प-सम विथड्रअल पेमेन्ट) भन्ने प्रणाली छ। यदि तपाईं कम्तीमा ६ महिना जापानको पेन्सन प्रणालीमा सहभागी हुनुभएको थियो र जापान छोडेको २ वर्षभित्र आवेदन दिनुभयो भने, तपाईंले केही रकम फिर्ता पाउनुहुन्छ।
तर ध्यान दिनुहोस्: यो रकम लिइसकेपछि, त्यो अवधि पेन्सन पाउनका लागि गणना गरिने वर्षमा गनिँदैन। यदि भविष्यमा पुनः जापान आएर काम गर्ने योजना छ भने, यो रकम ननिकाली पेन्सनको अवधि जोड्दै लैजानु राम्रो हुन सक्छ। आफ्नो करियरको योजनाअनुसार निर्णय लिनुहोस्।
जापान छोड्ने नेपालीका लागि खुसीको खबर! Nenkin (脱退一時金) कसरी फिर्ता लिने? प्रक्रिया र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
धेरैले सोध्ने ३ मुख्य प्रश्नहरू (Q&A)
Q1: कम्पनी छोडेर बेरोजगार भएको समयमा पनि पेन्सन तिर्नुपर्छ?
A: हो, तिर्नुपर्छ। जापानमा बसोबास गर्ने बेलासम्म 国民年金 तिर्ने दायित्व सकिँदैन। यद्यपि, बेरोजगारी वा कम आम्दानीका कारण तिर्न गाह्रो भयो भने, नगरपालिकामा गएर आवेदन दिएमा शुल्क छुट (免除) वा ढिलो तिर्ने सुविधा (猶予) पाउन सकिन्छ। त्यसैले चुपचाप नबस्नुहोस्, सम्बन्धित कार्यालयमा गएर परामर्श लिनुहोस्।
Q2: यदि मेरो देशमा पनि पेन्सन प्रणाली छ भने, के मैले दुवैतिर तिर्नुपर्छ?
A: जापानले केही देशहरूसँग 社会保障協定 (सामाजिक सुरक्षा सम्झौता) गरेको छ। यदि यस्तो सम्झौता भएको देशका नागरिक हुनुहुन्छ भने, पेन्सनको अवधि जोड्न वा दुवैतिर तिर्नुपर्ने अवस्था हटाउन सकिन्छ। तपाईंको देश यो सूचीमा छ कि छैन, 日本年金機構 को वेबसाइटमा जाँच गर्नुहोस्।
Q3: मलाई जापानी भाषा राम्रोसँग आउँदैन, पेन्सन कार्यालय जान डर लाग्छ।
A: धेरैजसो कार्यालयहरूमा विदेशी भाषा (अङ्ग्रेजी, चिनियाँ आदि) जान्ने कर्मचारी उपलब्ध हुन्छन् वा फोन मार्फत दोभासे सेवा पनि पाइन्छ। साथै, 社労士 वा 行政書士 जस्ता विज्ञहरूलाई साथमा लिएर जान वा सल्लाह लिनु राम्रो उपाय हो। आफैँ चिन्ता लिएर बस्नु भन्दा विज्ञहरूको सहयोग लिनुहोस्।
निष्कर्ष
जापानको पेन्सन प्रणाली सुरुमा निकै जटिल लाग्न सक्छ। तर, यसलाई सही रूपमा बुझ्नुभयो भने यो तपाईंको भविष्यको सुरक्षाको लागि महत्त्वपूर्ण आधार बन्नेछ।
विशेष गरी, यदि तपाईं जापानमा लामो समय काम गरेर 永住権 लिन चाहनुहुन्छ भने, पेन्सन प्रिमियम तिर्ने कुरा धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। समयमै पेन्सन तिर्नु भनेको ビザ更新 वा 永住権 को आवेदन दिँदा तपाईंको विश्वसनीयता बढाउने एउटा बलियो प्रमाण हो।
"मैले तिरिरहेको पेन्सन सही छ कि छैन?" वा "भविष्यमा कति पैसा पाउँछु होला?" भन्ने जस्ता कुनै पनि प्रश्न भएमा, 社労士 वा अन्य सम्बन्धित विज्ञहरूसँग निर्धक्क भएर परामर्श गर्नुहोस्।
